Ρομαντικό Δράμα, 114′, Ιαπωνία 2002

του Τακέσι Κιτάνο

 Γράφει η Ελένη Ανδρεάδου

To «Dolls» μας εισάγει στις τρεις ιστορίες που αποτελούν τον  κορμό της ταινίας με μια παράσταση  παραδοσιακού  κουκλοθέατρου  από το  Εθνικό Θέατρο της Ιαπωνίας στην Όσακα. Η πρώτη ιστορία, της οποίας οι ήρωες χρησιμοποιούνται ως ο αφηγηματικός άξονας που συνδέει και τις άλλες δύο που ακολουθούν, φέρνει στο προσκήνιο μια σύγχρονη τραγωδία.

O Matsumoto (Nishijima Hidetoshi) υπό το βάρος της πίεσης που δέχεται από την οικογένειά του, διαλύει τον επικείμενο γάμο του με τη Sawako (Kanno Miho) για έναν εντελώς ιδιοτελή γάμο με την κόρη του αφεντικού του. Η Sawako διαπράττει απόπειρα αυτοκτονίας, όμως δεν οδηγείται σε φυσικό θάνατο, αλλά μετατρέπεται σε ένα πνευματικό ράκος χωρίς μνήμη.

Ο Κιτανο δημιουργεί μια ταινία που λειτουργεί σαν πλαίσιο συνοχής τριών ιστοριών. Κατά την πορεία τους θα εντοπίσουμε διάφορες προσωπικότητες, μοναδικές στην εξέλιξή τους συγκριτικά με τις άλλες, που ωστόσο, εντασσόμενες στο ίδιο πλαίσιο αναφοράς μετατρέπονται σε ένα λειτουργικό όλον, καθρέφτη των ανθρώπινων αδυναμιών, δοσμένων μέσα από μια επαγωγική κινηματογραφική συλλογιστική.

Δεμένοι με ένα κόκκινο σκοινί οι δύο ερωτευμένοι ξεκινούν το οδοιπορικό τους σε μια κυκλική αντίληψη της συνέχειας. Καθώς διαπράττουν το αμάρτημα επιλογής της ελευθερίας από τις κοινωνικές συμβάσεις, πορεύονται σαν ζητιάνοι αντιτιθέμενοι στον ίδιο τους τον εαυτό, έτσι ώστε απομακρινόμενοι σταδιακά από αυτόν να επανέλθουν λίγο πριν το τέλος  ολοκληρωμένοι και περισσότερο πλούσιοι  από την περιπέτειά τους.  Matsumoto και Sawako αυτοορίζονται σε σχέση  με το περιβάλλον τους και περιχαρακώνονται στην προσωπική τους ιστορία, τροφοδοτώντας τη μοίρα τους με το υλικό που προέκυψε από το λάθος του Matsumoto με τον χωρισμό τους,  και τη συνέχεια αυτού του λάθους από την Sawako με την απόπειρα αυτοκτονίας.

Το οδοιπορικό των ηρώων αποτελεί μια αλληγορική διαδικασία στην προσπάθεια της ταύτισης  ουσίας και ύπαρξης προς μια ενιαία κατάσταση ολότητας. Ο Kitano μέμφεται την απερίσκεπτη μανία του ανθρώπου για κοινωνική καταξίωση, χρήμα και αποδοχή. Γι’αυτόν η ελπίδα δε βρίσκεται σε καθολικούς νόμους που το μόνο που κάνουν είναι να κατακερματίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη, αλλά σε μεμονωμένα περιστατικά, ντυμένα με το προσωπικό στοιχείο του καθενός που προσδιορίζει τις ατομικές του ανάγκες.

Καθώς οι εποχές διαδέχονται η μία την άλλη ο Κιτάνο ανανεώνει αισθητικά τα πλάνα του με τους ηθοποιούς-κούκλες να αγγίζουν το σημείο της πλήρους απελευθέρωσής τους, όταν πλέον οικειοποιούνται στο απόλυτο το ρόλο τους ως κούκλες-μαριονέτες. Η κινηματογραφική του γλώσσα αποκτά άλλοτε μια τραχιά πρακτικότητα και άλλοτε μια ποιητική διάσταση. Και στις δύο όμως περιπτώσεις το σύνολο των μηνυμάτων που περνά μέσα από τις κινούμενες ή στατικές του εικόνες είναι περισσότερο κυριολεκτικό παρά μεταφορικό.

Η ένταση των εμβόλιμων φλας μπακ που χρησιμοποιεί τοποθετούν εντός της κινηματογραφικής του δημιουργίας πολύσημα ενδεχόμενα, τόσο ανοιχτά από άποψη περιεχομένου, που αρχικά τουλάχιστον μοιάζουν να μην έχουν τη σωστή θέση στη διήγηση, κάνοντας τη νοηματική συνοχή της ιστορίας νεφελώδη αν όχι αφηρημένη.

Η κάμερά του σπάνια μένει στατική. Αντιθέτως, παρακολουθεί στενά τους ήρωες και κινείται μαζί τους  στο δικό τους ρυθμό, ενώ ο Κιτάνο αρέσκεται σε επιλογές μεσαίων κάδρων παρά κοντινών, διατηρώντας μια απόσταση σεβασμού και ασφάλειας από το προσωπικό άδυτο των πρωταγωνιστών του. Γι’ αυτόν σημασία έχει το κεντρικό πρόσωπο στην οθόνη. Όσοι κινούνται πίσω και γύρω του αφορούν ένα δεύτερο πεδίο δράσης που δεν τον ενδιαφέρει να “ακουστεί” στην ίδια ένταση με τον ήρωα του. Η δημιουργία του είναι καθαρά ανθρωποκεντρική, σε βαθμό που εύκολα θα διεκδικούσε τον χαρακτηρισμό προσωπογραφική. Ο Kitano εμμένει στα πρόσωπα των ηρώων του. Τοποθετεί την κάμερα απέναντί τους και συχνά κινείται προς αυτούς μετωπικά ή πανοραμικά, μια επιλογή που επαναλαμβάνεται κάθε φορά που επιθυμεί να κάνει ξεκάθαρη τη συναισθηματική κατάσταση των ηρώων του. Θα τους απεικονίσει από όλες τις πλευρές με ιδιαίτερη επιμονή, επιτυγχάνοντας μια εικαστική σύνθεση από βλέμματα πριν “παγώσει” το πλάνο του και κλειδώσει την ενοχή και τον πόνο τους σ’αυτό. Γι’ αυτό δε διστάζει να γίνει περισσότερο τεχνικός παρά καλλιτέχνης για να εξασφαλίσει τους καλύτερους εκφραστικούς όρους για το δημιούργημά του.

Η τονικότητα του μοντάζ του επιδοκιμάζει την αισθητική και τον γενικότερα ήπιο ρυθμό της ταινίας και η διαδοχή του μουντού σε αποχρώσεις περιβάλλοντος με την πολυχρωμία του φυσικού ιαπωνικού τοπίου αιχμαλωτίζει το βλέμμα και συχνά φαίνεται να υποσκελίζει την εκφραστικότητα της ερμηνείας των ηθοποιών. Άλλωστε, δεν είναι τίποτε παραπάνω από κούκλες-μαριονέτες στα επιδέξια χέρια του χειριστή τους, ένα εργαλείο σχεδιασμένο να υπακούει στις απαιτήσεις της παράστασης που στήνει η κοινωνία, υποδεικνύοντας τον χρόνο που χάθηκε από την παθητική στάση του ανθρώπου μπροστά στην ίδια τη ζωή.

Οι διάλογοί του αποκτούν μια έντονη ανεξαρτησία από την εικόνα και την αφήγηση, σαν ετερογενές στοιχείο που δε διαθέτει την απαραίτητη ευλυγισία για να ενταχθεί εξ  ολοκλήρου στην κινηματογραφική δημιουργία. Αμφιταλαντευόμενη ανάμεσα στη μελαγχολία και μια παραδόξως αισιόδοξη διάθεση, η ταινία «Dolls» γίνεται μια απρόοπτα συμπαθητική δημιουργία εμπλουτισμένη από τον κινηματογραφικό καμβά του Kitano με στυλιζαρισμένη κομψότητα.

Μια ταινία που απαιτεί μικρά βήματα, υπομονή, φρόνηση και την ίδια στιγμή αυθορμητισμό χωρίς προκατάληψη, στην ερμηνεία της.

The post Dolls(2002) appeared first on screeneye.gr.