Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Στην «Αρκουδότρυπα» των Χρυσιάννας Παπαδάκη και Στέργιου Ντινόπουλου και στις «Μικρές Ανάσες» της Αμέρισσας Μπάστα η ελληνική καθημερινότητα λειτουργεί ως μηχανισμός πίεσης, άλλοτε με τη μορφή της επαρχιακής σιωπής, άλλοτε με τη μορφή της αστικής επιβίωσης. Δύο νέες γυναίκες στην πρώτη ταινία, μία νέα γυναίκα στη δεύτερη, προσπαθούν να αναπνεύσουν μέσα σε κόσμους που τις στριμώχνουν, στην επαρχία η Αργυρώ και η Αννέτα, στην πόλη η Λένα.

Η «Αρκουδότρυπα» τοποθετεί τον εγκλωβισμό στο ορεινό χωριό, εκεί όπου η φιλία δύο κοριτσιών κρύβει κάτι βαθύτερο, έναν έρωτα που δεν μπορεί εύκολα ούτε να ειπωθεί ούτε να αναγνωριστεί. Η Αργυρώ και η Αννέτα αντιλαμβάνονται ότι έλκονται η μία από την άλλη, όμως ο συντηρητικός περίγυρος, ακόμη και ο κύκλος των συνομηλίκων τους, λειτουργεί ως ένας ισχυρός μηχανισμός καταστολής. Η εγκυμοσύνη της Αννέτας από έναν αδιάφορο αστυνομικό σύντροφο, που δεν τον βλέπουμε ποτέ , γίνεται η αφορμή για την έκρηξη όσων έμεναν θαμμένα.

Στις «Μικρές Ανάσες», η Λένα δεν εγκλωβίζεται από έναν απαγορευμένο έρωτα- που όπως εξελίσσεται η ταινία θα μπορούσε να είναι απαγορευμένος- αλλά από την καθημερινή μάχη της επιβίωσης. Η δουλειά στο σούπερ μάρκετ, το ασφυκτικό πατρικό σπίτι, η οικονομική ανασφάλεια και μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη σχηματίζουν γύρω της έναν κλοιό. Ο πατέρας του παιδιού, συνάδελφός της, αρνείται να αναλάβει τις ευθύνες του, ενώ οι περισσότεροι αντρικοί χαρακτήρες παρουσιάζονται ως φορείς πίεσης, εκμετάλλευσης ή ωμού συμφέροντος. Ιδίως ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος- του τεμπέλη πατέρα της- με την πρόθεση να εμπλακεί ακόμη και σε λύσεις τύπου ανάδοχης οικογένειας χωρίς ουσιαστικά να ακούσει τη Λένα, δίνει στην ταινία μια κυνική διάσταση.

Και οι δύο ταινίες έχουν στιγμές ουσιαστικής σκηνοθετικής ευστοχίας και ερμηνευτικής αλήθειας. Η «Αρκουδότρυπα» κερδίζει όταν αφήνει το τοπίο να μιλήσει σαν τρίτος χαρακτήρας. Τα παραδοσιακά ακούσματα, το βουνό, η σπηλιά, η πεζοπορία, όλα γίνονται εικόνες ενός φόβου που δεν μπορεί πια να αποφεύγεται. Οι «Μικρές Ανάσες» είναι πιο άμεσες, πιο κοινωνικές, πιο αστικές· βρίσκουν δύναμη στις μικρές καθημερινές ταπεινώσεις, στη βία της εργασιακής επισφάλειας, στη νεανική κόπωση πριν καν η ζωή προλάβει να ανοίξει.

Από την άλλη και οι δύο ταινίες κουβαλούν μια τάση υπερφόρτωσης. Θέλουν να τα βάλουν όλα μέσα, την επαρχία, την πόλη, την πατριαρχία, την εγκυμοσύνη, την οικονομική ασφυξία, τη σεξουαλική ταυτότητα, την οικογένεια, τη φυγή, την επιβίωση. Στην «Αρκουδότρυπα», η εικόνα του αστυνομικού συντρόφου και της πεθεράς που αφήνει τη νεαρή γυναίκα να πεινά μέχρι να έρθει ο άντρας του σπιτιού για να φάνε όλοι μαζί, αγγίζει τα όρια της σχηματοποίησης. Στις «Μικρές Ανάσες», η σχεδόν καθολικά αρνητική παρουσία των αντρικών χαρακτήρων —με εξαίρεση τον γκέι φίλο και συνάδελφο της Λένας που της συμπαραστέκεται— οδηγεί κάποιες στιγμές την ταινία στο να μας υποδείξει ποιος συνήθως φταίει. Και εδώ η σχηματοποίηση εξελίσσεται σε καθοριστικό στοιχείο της αφήγησης.

Κι όμως, αυτή η υπερβολή δεν ακυρώνει πλήρως τις ταινίες. Αντιθέτως, φανερώνει και την αγωνία τους. Η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να γεννά κλειστούς χώρους, χωριά όπου η επιθυμία ντρέπεται να υπάρξει, πόλεις όπου η ανεξαρτησία γίνεται πολυτέλεια, σπίτια και δουλειές που αντί να προστατεύουν, πιέζουν. Η «Αρκουδότρυπα» και οι «Μικρές Ανάσες» δεν είναι από αυτές τις ταινίες που γενναία μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι τα θετικά στοιχεία υπερτερούν. Όμως έχουν κάτι που δεν μπορεί κάποιος ούτε να αδιαφορήσει. Δύο ανήσυχες ελληνικές ματιές πάνω σε μια γενιά που ζητά χώρο, σώμα, επιλογή και μέλλον.

Η Αρκουδότρυπα συνεχίζεται να προβάλλεται στους ελληνικούς κινηματογράφους.

Μικρές Ανάσες από την Πέμπτη 4 Ιουνίου

The post Αρκουδότρυπα- Μικρές Ανάσες appeared first on screeneye.gr.