Συνέντευξη στον Ιάκωβο Γωγάκη

Τριάντα χρόνια νεότερος από τον γνωστότερο εκπρόσωπο του Τυνησιακού σινεμά Νουρί Μπουζίντ, και μια δεκαπενταετία από τον σκηνοθέτη της «Αντέλ» Αμπντελατίφ Κεσίς, ο μέχρι προσφάτως μικρομηκάς ρομαντικών ιστοριών   Μοχάμεντ Μπεν Άτια, έβαλε φαρδιά πλατιά την υπογραφή του στο 66ο Φεστιβάλ Βερολίνου, παρουσιάζοντας στο διαγωνιστικό τμήμα, ένα ισχυρό ερωτικό δράμα κοινωνικών αποχρώσεων, ενταγμένο στο ασταθές περιβάλλον της χώρας του, 4 χρόνια μετά την εξέγερση της νεολαίας, κατά του προέδρου  Μπεν Άλι, κοινώς  «Αραβική Άνοιξη». Το  «Hedi« κέρδισε τελικά το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη και βραβείο πρώτου Ανδρικού ρόλου στον Μαχντ Μαστούρα στο Φεστιβάλ Βερολίνου.

Ο  γεννημένος στην Τύνιδα  Μπεν Άτια και με πτυχίο «Οπτικοακουστικών Μέσων» στη Γαλλία, ήταν από τους μετρημένους στα δάχτυλα δημιουργούς, που στήριξαν ανοιχτά το ξεσηκωμό του 2011. Η ιστορία του θλιμμένου  πωλητή αυτοκινήτων της Peugeot, Χεντί, εγκλωβισμένος από την  αυταρχική του μητέρα,  που θέλει να τον παντρέψει άρον άρον και η γνωριμία του με την ανεξάρτητη υπάλληλο ενός ξενοδοχείου την Μαχντία, παρασύροντάς τον να εξερευνήσει και τα δικά του θέλω, συγκίνησε τους θρυλικούς αδερφούς Νταρντέν αναλαμβάνοντας τη παραγωγή του έργου.

«Η παραγωγός μου, είχε τη φαεινή  ιδέα να στείλω το σενάριο στους αδερφούς Νταρντέν, γνωρίζοντας πως η εταιρία τους καταπιάνεται με τη παραγωγή αρκετών πρότζεκτ, αποδεχόμενοι τελικά να το στηρίξουν. Το «Hedi» είναι μια ιστορία κοινωνικού ρεαλισμού, , άλλωστε το ύφος και το στιλ των Νταρντέν, επέδρασε καταλυτικά στον τρόπο που βλέπω το σινεμά», τονίζει στο Screeneye ο 39χρόνος σκηνοθέτης.

Τέσσερα χρόνια μετά την « Αραβική Άνοιξη», το όραμα των συμπατριωτών σου για ανάπτυξη, περιορισμό των ανισοτήτων, μεγαλύτερη ελευθερία και δημοκρατία φαίνεται πως κάπου έχει κολλήσει. Στο « Hedi» αποτυπώνεις με γλαφυρό και οδυνηρό τρόπο αυτή τη στασιμότητα και την απαισιοδοξία. Τελικά τι πήγε λάθος;

Θα συμφωνήσω μαζί σου. Με πολιτικούς και οικονομικούς όρους έχουμε μείνει στάσιμοι. Μπορώ να ισχυριστώ ακόμα,  πως το βασικό αίτημα της επανάστασης για μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων δεν το έχουμε δει, αντίθετα έχει  διευρυνθεί το χάσμα ανάμεσα σε φτωχούς και πλούσιους. Όμως αλλαγές έχουν υπάρξει και είναι εμφανείς. Η Τυνησία άλλαξε. Είναι η πρώτη φορά  που η χώρα μου έχει ανακαλύψει την απόλυτη ελευθερία της έκφρασης, που δεν γνωρίζαμε τι θα πει αυτό στο παρελθόν, και το έργο θα έλεγα, πως δεν είναι απαισιόδοξο αλλά αισιόδοξο. Ο Χεντί  ανεξάρτητα από τις συγκεκριμένες του επιλογές ανακουφίστηκε, ανακάλυψε  τελικά τις πραγματικές του επιθυμίες και με αυτές θα πορευθεί. Το βλέμμα του στη τελευταία σκηνή δείχνει το μέλλον.

Στην Ελλάδα χρησιμοποιούμε την έκφραση « Η αγία ελληνική οικογένεια», ειρωνεία για το αίσθημα καταπίεσης των νέων από τον στενό τους περίγυρο. Παρατήρησα στο έργο καταστάσεις στην Τυνησία  παρόμοιες με τη δικιά μου χώρα και σε μεγαλύτερο βαθμό. Αποτελεί εξαίρεση ή τον κανόνα;

Υπάρχει υπερπροστασία και μια σκληρή παράδοση κανόνων που οφείλει το παιδί να ακολουθήσει. Το στάτους αυτό καταβροχθίζει τους αδύναμους χαρακτήρες και εφόρου ζωής μπορεί να καταπιέσουν τις επιθυμίες τους, χωρίς να μπορούν να το αλλάξουν. Είναι αδύνατον στην Τυνησία να φτάνεις τα 30, όπως ο Χεντί και να μην έχεις παντρευτεί.  Η επιδίωξη μου ήταν να δείξω τις ψυχολογικές διεργασίες ενός υποταγμένου στις παραδόσεις νέου, μέσα από μια απλή ερωτική ιστορία, που θα  τον οδηγήσει σε μια προσωπική επανάσταση.

Όπως και στις μικρού μήκους ταινίες σου, έτσι και εδώ, χρησιμοποιείς τον έρωτα και τον ρομαντικό ρεαλισμό ως το βασικό σου αφηγηματικό μέσον. Γιατί υποστηρίζεις σθεναρά αυτό το σεναριακό μοτίβο;

Το κοινό στην Τυνησία είναι εξοικειωμένο με τον ορθολογισμό και τις σκηνές βίας, τους βιασμούς και τη διεστραμμένη σεξουαλικότητα. Το τόσο απλό και ταυτόχρονα πολύπλοκό συναίσθημα του έρωτα, με στομάχια να σφίγγονται και τις καρδιές να χτυπάνε, αποτελεί ακόμα ταμπού στο προβεβλημένο σινεμά της χώρας. Ήθελα να παρουσιάσω τον έρωτα και το μυστήριο του, στην αγνή του μορφή, ένα φιλί, μια βαθιά συναισθηματική σεξουαλική πράξη.

Η κριτική μας για την “Η Ιστορία του Χέντι”

The post Μοχάμεντ Μπεν Άτια appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Ο 25 χρόνος Χέντι είναι πωλητής αυτοκινήτων της Peugeot στην Τυνησία, με ταλέντο στη ζωγραφική. Είναι αγέλαστος και μονίμως μελαγχολικός. Η επιβλητική, πληθωρική μα και αυταρχική μητέρα του, θέλει να τον παντρέψει άρον άρον. Η νύφη είναι η Κεντίγια, μια συντηρητική και θρησκόληπτη κοπέλα, εξίσου καταπιεσμένη που σέβεται τις παραδόσεις για την αποφυγή του προγαμιαίου σεξ και την υιοθέτηση των κανόνων του Κορανιού. Ο Χέντι λίγες μέρες προτού παντρευτεί, θα πάρει οδηγίες από την εταιρία του, για να μεταβεί σε μια γειτονική πόλη, κλείνοντας κάποιες συμφωνίες με επίδοξους αγοραστές. Στο ξενοδοχείο που διαμένει θα γνωρίσει τη Μαχντία η οποία δείχνει -ακόμα και από την εμφάνιση της- πως είναι  ανεξάρτητη και τελείως διαφορετική από τη γυναίκα που βάλθηκαν να τον παντρέψουν. Θα την φλερτάρει, εκείνη θα ανταποκριθεί και ο Χέντι θα βρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο με τα δικά του θέλω,  κάνοντας τη δική του επανάσταση. Υπάρχουν όρια σε αυτήν, ή υπάρχουν και περιορισμοί;

Η ταινία εγκωμιάζει το σινεμά του ευρωπαϊκού κοινωνικού ρεαλισμού και πιο συγκεκριμένα τον τρόπο που οι αδερφοί Νταρντέν γεφυρώνουν το ντοκιμαντέρ με τη μυθοπλασία.

Ο Χέντι είναι αντιμέτωπος από την αρχή μέχρι και το τέλος του έργου, με ηθικές κρίσεις, όπως αποτύπωσαν οι Βέλγοι κινηματογραφιστές, το ρόλο του δικού τους πρωταγωνιστή στο « Παιδί» του 1995, παράλληλα και της ηρωίδας τους, της Ροζέτα στην ομώνυμη ταινία του 1999, εγκλωβισμένη μέσα στο δίλημμα οικονομική επιβίωση και ηθική, όπως εδώ βλέπουμε και τον ήρωα μας, τον οποίο η κάμερα δεν αφήνει εκτός πλάνου, σε ούτε μία σκηνή. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, πως οι Νταρντέν είναι οι παραγωγοί της ταινίας του Μοχάμεντ Μπεν Άτια.

Ο Γαλλοτυνήσιος σκηνοθέτης, θεωρήθηκε ένας από τους πρωτοστάτες καλλιτέχνες στην Τυνησιακή «Αραβική Άνοιξη» του 2011 κατά του αυταρχικού προέδρου Μπεν Άλι, κι ενώ θα περίμενε κανείς σε αυτή τη ταινία, τέσσερα χρόνια μετά τα ελπιδοφόρα γεγονότα, να δώσει κι ένα πολιτικό στίγμα, το αποφεύγει. Μόνο μία φορά αφήνει υπονοούμενα για το αποτέλεσμα της εξέγερσης και με τον τρόπο του, δείχνει απογοητευμένος. Τίποτα ουσιαστικό δεν φαίνεται να άλλαξε.

Η ταινία σαφώς στηρίζεται πάνω σε μια απλοϊκή αφήγηση, χωρίς διακλαδώσεις. Διαθέτει χαρακτηριστικά γνωρίσματα ειδικά προσαρμοσμένα για το φεστιβαλικό κοινό( βραβεύτηκε στο Φ. Βερολίνου και στις Νύχτες Πρεμιέρας της Αθήνας), δεν είναι ένα έργο υψηλών απαιτήσεων, από την άλλη, απεικονίζει γλαφυρά και δραματικά το πόσο παγιδευμένη είναι η νεολαία στην πυριτιδαποθήκη της Μέσης Ανατολής, από τις οπισθοδρομικές αντιλήψεις των πολιτών τους. Ερμηνεία για βραβείο η εμφάνιση του βασικού πρωταγωνιστή Μαχντ Μάστουρα.

Συνέντευξη με τον Μοχάμεντ Μπεν Άτια

“Η Ιστορία του Χέντι” από τις 14 Σεπτεμβρίου στους κινηματογράφους σε διανομή Strada

The post Η Ιστορία του Χέντι appeared first on screeneye.gr.