Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Tο κοινό της όπερας έχει φάει με το κουτάλι τα κλασικά έργα, που  συνήθως ξεπερνούν τις τρεις ώρες. Κάποιοι από τους γνωστούς θεατρικούς σκηνοθέτες του παρελθόντος και του παρόντος ανέβαζαν κι ανεβάζουν, εξίσου μεγάλες χρονικά παραστάσεις( το πρόσφατο παράδειγμα με τη ” Δίκη” του Κάφκα στη Στέγη του Ωνάση), ενώ και στην 7η τέχνη, αρκετοί κορυφαίοι δημιουργοί της, έφτιαξαν πολύωρα διαμάντια. Επί παραδείγματι ο Ταρκόφσκι( Αντρέι Ρουμπλιόφ), ο Κουροσάβα( Οι Επτά Σαμουράι) ο Μπέλα Ταρ( Satatango).

Η ταινία ”Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος”, έχει ακριβώς την ίδια διάρκεια με το “Θίασο” του Αγγελόπουλου(3 ώρες και 50 λεπτά) κι όπως μοναδικά αποτυπώθηκε στο “ Θίασο” η τραυματική ιστορία της χώρας μας, έτσι και στο έργο “Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος”, αποτυπώνονται οι συνέπειες του στάτους κβο στην Κίνα και το απόλυτο αδιέξοδο των παρατημένων στη μοίρα τους φτωχών πολιτών της κινέζικης επαρχίας. Η χρονική απόσταση 42 χρόνων,  της μίας ταινίας από την άλλη και οι πολιτισμικές διαφορές των δύο λαών, δεν μας αποθαρρύνουν, για να τις συγκρίνουμε. Ο “Θίασος” είχε και ρεαλιστική αλλά και μεταφορική έννοια, το ίδιο ισχύει και με τον “Ελέφαντα”, όπως ξεκάθαρα ορίζεται στην αρχή του έργου. Ο Αγγελόπουλος και ο Χου Μπο ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες και καταλήγουν στο να βλέπουν τον κόσμο μέσα από τον ίδιο ιδεολογικό φακό, τον ίδιο και στην αποτύπωση της συννεφιάς,του γκρι ,  του τοπίου στην ομίχλη, και της “ψυχρής” εικόνας. Ο ένας έχασε τη ζωή του σε ατύχημα, μία μέρα που πήγε για γύρισμα ( Αγγελόπουλος), ο άλλος  ( Χου Μπο) αυτοκτόνησε, μερικές μέρες μετά την ολοκλήρωση των γυρισμάτων. Η αυτοκτονία του Χου Μπο δεν είναι ξεκομμένη από την ιστορία της ταινίας και -κατά μία έννοια- αποτελεί το τελευταίο της κεφάλαιο και τραγικά προσμετράται (θέλοντας και μη),  στη συνολική εικόνα του έργου.

Οι διακρίσεις υπήρχαν και θα υπάρχουν, στην Ασία, στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. Και έχουν καταγραφεί στο σινεμά και συνεχίζουν να απασχολούν σεναριογράφους και σκηνοθέτες.
Αλλά,  πλην του Αγγελόπουλου, το εκκωφαντικό ντεμπούτο και ταυτόχρονα κύκνειο άσμα του 29χρόνου Χου Μπό, δεν μπορεί να συγκριθεί -τόσο έντονα -με κανέναν άλλον Ευρωπαίο ή Αμερικανό δημιουργό. Με τους Ασιάτες σίγουρα μπορεί.
Ούτε ο Γκας Βαν Σαντ με το δικό του “Ελέφαντα” ( όπως γράφτηκε), ούτε η πρώτη ταινία του Σόντερμπεργκ , το “ Σεξ, Ψέματα και Βιντεοταινίες” ( όπως γράφτηκε), ούτε το στιλ του Αντονιόνι( όπως γράφτηκε), μπορούν να συγκριθούν μαζί του. Είναι βέβαια, όλες αυτές, εξίσου σπουδαίες ταινίες και οι συγκεκριμένοι σκηνοθέτες κορυφαίοι δημιουργοί.

Οι σύγχρονοι μεγάλοι του ασιατικού σινεμά- που έχουν παρόμοιες κινηματογραφικές ανησυχίες με τον Χου Μπο,  αλλά και πιο ολοκληρωμένη γνώση του κινηματογραφικού μέσου- , όπως είναι ο Ζία Ζανγκέ, ο Ουάνγκ Μπινγκ, ο Σίον Σόνο, είτε αφηγούνται πραγματικές καταστάσεις, αλλά βγαλμένες από το παρελθόν, είτε πλάθουν ιστορίες μυθοπλασίες, που τα μηνύματα μεταφέρονται με αλληγορίες και φανταστικά στοιχεία.
Τι είναι τελικά το έργο “Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος”; είναι σίγουρα υπαρξισμός είναι κι ωμός ρεαλισμός, σε κάθε καρέ του.

Απανωτά αδιέξοδα, μιας ομάδας ανθρώπων, κυρίως εφήβων κι ενός συνταξιούχου, όλοι είναι όμηροι της κοινωνικής τους θέσης και της οικονομικής τους κατάστασης, σε μια βιομηχανική περιοχή της Βόρειας Κίνας. Μάλιστα, ο ωμός ρεαλισμός,  ενισχύεται κι από το γεγονός, πως οι παράλληλες ιστορίες διαδραματίζονται εντός ενός γεμάτου 24ώρου.

Ίσως ενοχλήσει η τόσο πεσιμιστική ματιά του σεναριογράφου και σκηνοθέτη, προχωρώντας εν τέλει στο να τερματίσει τη ζωή του. Η “τύποις” κομμουνιστική κυβέρνηση της Κίνας, συνεχίζει να αδιαφορεί για τους πολίτες της,  στα μη αστικά κέντρα. Ενώ τα τελευταία 20 χρόνια,  μειώθηκαν δραματικά οι αυτοκτονίες , εξαιτίας της μετακίνησης πληθυσμών προς της πόλεις, στην κινέζικη επαρχία οι αυτοκτονίες παραμένουν στα ύψη και αποτελούν πληγή του σύγχρονου κινέζικου πολιτισμού.

Ο ¨ελέφαντας” είναι εκεί, αγέρωχος, κοιτάει και αδιαφορεί.

Η ταινία “Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος”  προβλήθηκε για πρώτη φορά στο Πανόραμα του Φεστιβάλ Βερολίνου το 2018, στα Φεστιβάλ  Τορόντο, Θεσσαλονίκης, Λοκάρνο και αλλού.

Από την Πέμπτη 18 Απριλίου στους κινηματογράφους

The post Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Στη χώρα της ουδετερότητας, της οικονομικής ευμάρειας, του παγκόσμιου οικονομικού κέντρου, των διεθνών οργανισμών, στην Ελβετία των 26 καντονιών και των 4 γλωσσών( ναι, εκτός από τα Γαλλικά, τα Ιταλικά και τα Γερμανικά, ομιλούνται σε περιορισμένη έκταση και τα Ρομανσικά, μια γλώσσα που συγγενεύει με τα Γαλλικά), εκεί λοιπόν οι γυναίκες,  απέκτησαν το δικαίωμα ψήφου,αργά πολύ αργά.

Μάλιστα, υπήρχε καντόνι, που έδωσε το δικαίωμα ψήφου  στις γυναίκες,  το 1991.

Το ελβετικό σύστημα, πριμοδοτούσε την άμεσο-δημοκρατική τακτική των δημοψηφισμάτων. Ακόμα και στις μέρες μας,  αυτό ακριβώς συμβαίνει. Θυμόμαστε,  την πρόσφατη απόφαση των Ελβετών( μέσω δημοψηφίσματος) να   θέσουν  περιορισμό   στον αριθμό των  μεταναστών,  που εισέρχονται στη χώρα τους.

Οι άνδρες,  όποτε είχε τεθεί το θέμα της ψήφου των γυναικών σε δημοψήφισμα( πχ το 1959),ψήφιζαν κατά.

Το δημοψήφισμα του 1971,  έφερε την αλλαγή.

Η ταινία της Πέτρα Βόλπε, ακολουθεί  μια Ελβετίδα νοικοκυρά και μέλλουσα σουφραζέτα, την Νόρα,  προτού διεξαχθεί το κρίσιμο δημοψήφισμα του ‘71.

Η ταινία, μπορεί να μας οδηγεί στο να σκεφτούμε  το πρόσφατο έργο “Οι Σουφραζέτες” (του 2015) για την αντίστοιχη περίπτωση στη Μεγάλη Βρετανία, η ελβετική ταινία όμως,  είναι  πιο αυθεντική. Είναι πιο αυθεντική και πιο ουσιαστική  εξαιτίας της  διπλής κατεύθυνσης που ακολουθεί η σκηνοθέτις. Δεν στέκεται σε αυτή καθεαυτή τη διαδικασία αλλά παρουσιάζει  τη Νόρα και τις υπόλοιπες γυναίκες κι έξω στους δρόμους, να σπάνε τη σιωπή τους και  μέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Nα σπάνε επίσης τη σιωπή τους διεκδικώντας έναν άλλο ρόλο,  ισότιμο με τους συζύγους τους.

Η εξουσιαστική σχέση των ανδρών προς τις γυναίκες τους,  σιγά σιγά αναδιαμορφώνεται, ακόμα και στο θέμα της σεξουαλικής καταπίεσης και οι γυναίκες καθίστανται οι πρωταγωνίστριες της ιστορίας. Στο σύνολο της( στην εξαιρετική παρουσία των  ηθοποιών στα κοστούμια στη Διεύθυνση Φωτογραφίας),  η ταινία έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας ευαίσθητης ιστορίας εποχής( εκεί στις αρχές του ’70) all;a και νοήματα που υπερβαίνουν τα φεμινιστικά χαρακτηριστικά της.

Ήταν η πρόταση της Ελβετίας, για το Ξενόγλωσσο Όσκαρ.

The post Γυναίκες με τα Όλα τους appeared first on screeneye.gr.