14/04/2017, 10:12 No Comments 79 Views

Νέες ταινίες στους κινηματογράφους… 13 και 20 Απριλίου

Παρουσίαση-Κριτικές Ιάκωβος Γωγάκης

1. Η Νύχτα Θα Πέσει( από 20/4)

Ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπέργκεν-Μπέλζεν της Κάτω Σαξονίας , φέρνει στο φως ο Αντρέι Σίνγκερ, στηριζόμενος σε κινηματογραφικό υλικό του παραγωγού Σίντνει Μπερστάιν , το οποίο γύρισε, μετά την ήττα των Ναζί, τον Απρίλιο του 1945 και «θάφτηκε» για πολιτικούς λόγους. Στο συγκεκριμένο στρατόπεδο, εκτελούνταν 500 εβραίοι καθημερινά. Ο Μπερστάιν, ως ο επικεφαλής του τμήματος κινηματογράφου του υπουργείου πληροφοριών της Βρετανίας, πίεσε αφόρητα την κυβέρνησή του, για να επιτρέψει τη δημιουργία αυτού του ντοκιμαντέρ, το οποίο, θα έμενε ως παρακαταθήκη για τις νεώτερες γενιές και αδιάψευστη απόδειξη της ύπαρξης στρατοπέδων συγκέντρωσης. Την επίβλεψη, ανέλαβε ο φίλος του, ο Άλφρεντ Χίτσκοκ.
Ο Αντρέι Σίνγκερ αφήνει την εικόνα να μιλήσει και προσθέτει μαρτυρίες-συνεντεύξεις από στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων και επιζώντων του Ολοκαυτώματος. Ντοκιμαντέρ-πραγματικό μάθημα ιστορίας, όχι μόνο για τις θηριωδίες στο Μπέργκεν-Μπέλζεν, αλλά και στο Νταχάου και στο Άουσβιτς. Ιδανικό για εκπαιδευτική χρήση.

2. Ηνωμένες Πολιτείες της Αγάπης(από 20/4)

Τέσσερις γυναίκες, επιθυμούν διακαώς αλλαγή ρότας, απαλλαγή από τις καταπιεσμένες προσωπικές-οικογενειακές σχέσεις, στην Πολωνία των μεγάλων πολιτικών ανατροπών, του ’90. Η πρώτη, καταθλιμμένη μέσα σε ένα γάμο, σεξουαλικού μαρασμού, χωρίς ίχνος θετικής αλληλεπίδρασης, ψάχνει τον πλατωνικό έρωτα στον εφημέριο της ενορίας. Η δεύτερη, είναι διευθύντρια ενός σχολείου, σε φλερτ με κάποιον, που μόλις πρόσφατα έχασε τη σύζυγο του. Η αδερφή της, με ανεκπλήρωτο όνειρο, να γίνει σταρ της πασαρέλας , βλέπει τον εαυτό της, να διδάσκει χορό, ενώ μια άλλη είναι ερωτευμένη μαζί της.

Το σενάριο και τη σκηνοθεσία υπογράφει, ο 36 χρόνος Τομάς Βασιλέφσκι, απόφοιτος της περίφημης κινηματογραφικής σχολής του Λοτζ. Για την έννοια του ανεκπλήρωτου πόθου, των ονείρων, για το κυνήγι της αυτογνωσίας και της ευτυχίας…στις γυναίκες, ο δάσκαλος των σύγχρονων χρόνων είναι ο συμπατριώτης του, ο Κριστόφ Κισλόφσκι. Όταν απεβίωσε ο «σοφός» κινηματογραφιστής, ο Βασιλέφσκι ήταν μόλις 16, δεν θα τον είχε γνωρίσει, αλλά το πνεύμα του, σφραγίζει αυτή την ταινία. Σίγουρα σε μια απλουστευμένη φόρμα και ιδέα, μακριά από τον περίτεχνο « Δεκάλογο» ή την ευφυή « Διπλή Ζωή της Βερόνικα», ο νεαρός Πολωνός, παίζει με τα χρώματα( το ασπρόμαυρο συμβολίζει τη μετάβαση από τον κομμουνισμό) και η έμφαση στο υπόλοιπο γκρίζο τοπίο, την πραγματικότητα, πως η χαρά της πολιτικής αλλαγής, δεν συνεπάγεται και αλλαγή, της ίδιας της καθημερινότητας των ανθρώπων, με την πυξίδα τους, να βρίσκεται ακόμα χαμένη. Το πολωνικό καστ, στέκεται στο ύψος της παράδοσης αυτής της κορυφαίας κινηματογραφικής σχολής.

3. Afterimage( από 16/4)

Ο πρόσφατα αποθανών Αντρέι Βάιντα, στο έργο που ολοκλήρωσε λίγες εβδομάδες πριν αφήσει τον κόσμο τούτο, παρέμεινε πιστός στην βαθιά αντι-σταλινική του στάση ζωής-τουλάχιστον-των τελευταίων 40 χρόνων, γιατί ας μην ξεχνάμε πως ο αρχιμάστορας του πολωνικού και παγκόσμιου σινεμά, τα πρώτα κινηματογραφικά του χρόνια, ήταν στρατευμένος κομμουνιστής. Το « Afterimage» είναι εξίσου στρατευμένο-όπως και όλες οι πρόσφατες ταινίες του, αλλά από την ανάποδη. Φανερώνει έναν υπόγειο αυταρχικό μηχανισμό, ψυχολογικού bylling στον αντιρρησία πολωνό ζωγράφο Στρεμνίσκι, με θέση στο πανεπιστήμιο που έχαιρε το θαυμασμό ολόκληρης της πανεπιστημιακής κοινότητας, για να τον καταντήσουν ρακένδυτο, άνεργο και πεινασμένο, καταστρέφοντας τα έργα του, ανήμπορος να συντηρήσει την κόρη του και τον εαυτό του.

Θέλοντας και μη, ο θεατής, θα ταυτιστεί με τον ημι- παράλυτο ήρωα. Ο Βάιντα είναι πονηρός, παίζοντας ένα παιχνίδι, που γνωρίζει καλά « όλα είναι μαύρο ή άσπρο», τοποθετώντας στην ιστορία, μόνο τακτικές πόνου και μίσους, από ένα κράτος που θέλει τη φυσική εξόντωση του καλλιτέχνη και ενός περίγυρου, αδύναμου να αντιδράσει. Όλα όσα περιγράφονται-παρότι φαντάζουν υπερβολικά- ως ένα μεγάλο βαθμό ίσχυαν. Αλλά ο Βάιντα δεν κάνει τη διάκριση των αγνών ιδεών του κομμουνισμού, με τον απαράδεκτο τρόπο υλοποίησης του, από τον Στάλιν. Τα βάζει όλα στο ίδιο τσουβάλι. Δεν έχασε την τέχνη του, ούτε στα 90 του. Η αφηγηματική δομή της ταινίας του είναι καλοκουρδισμένη, ξεκινώντας από το αίσθημα ελευθερίας του Στρεμνίσκι, όπου κάθε μέρα, του αφαιρείται και ένα κομμάτι της, μέχρι την άπνοια και το θάνατο.

4. Νόρμαν (από 20/4)

Θυμηθείτε την ταινία «Mr Jones» του 1993, με τον Ρίτσαρντ Γκιρ, να διεισδύει μοναδικά στο μυαλό ενός ακραία διπολικού χαρακτήρα. Ο 67 χρόνος σταρ, σήμερα μεταμορφώνεται στον (Mr) «Norman», έχοντας μια παραπλήσια πάθηση, η οποία λέγεται ιδεοψυχαναγκασμός. Ο σικάτος εβραίος άντρας, βρίσκεται συνεχώς σε κίνηση, οργώνοντας τα malls και τους δρόμους της Νέας Υόρκης, με hands free και με ένα κινητό μονίμως στο χέρι. Δηλώνει επιχειρηματίας- σύμβουλος δημοσίων σχέσεων. Στην πραγματικότητα είναι μέγας-παραμυθάς, χωρίς να έχει το γνώθει «γνώθι σαυτόν». Αισθάνεται αυτό που δηλώνει πως είναι. Διαθέτει χαρίσματα, δηλαδή επιμονή και πειθώ. Κάπως έτσι θα προσεγγίσει έναν Υπουργό της Κυβέρνησης του Ισραήλ, ο οποίος κοιτάζει ένα ζευγάρι παπούτσια σε κεντρικό μαγαζί της αμερικανικής μεγαλούπολης. Ο Νόρμαν θα του τα αγοράσει, σε μια προσπάθεια να μπει από την πλάγια οδό, στον κόσμο της ανωτέρας τάξης. Ο συγκεκριμένος πολιτικός, μερικά χρόνια αργότερα, θα γίνει Πρωθυπουργός του Ισραήλ και ο ψυχικά ανισόρροπος ήρωας- εκ του μακρόθεν -, θα μπει για τα καλά στη ζωή του, απειλώντας άθελά του ή εσκεμμένα( θα το μάθετε στο τέλος), να καταστρέψει τη φήμη του Μίχα Εσέλ.

Ο Τζόζεφ Σεντάρ γράφει ένα πρωτότυπο σενάριο( κρατάει και τα σκηνοθετικά ηνία), δυο ανθρώπων με παράλληλους δρόμους, του παρασκηνίου και της δημοσιότητας, όπου αυτοί οι δρόμοι ενώνονται, χάνονται και ξανασυναντιόνται. Μια έμμεση αναφορά, για το ρόλο που διαδραματίζουν, οι αφανείς παίκτες της πολιτικής σκακιέρας. Όμως, αυτή η αναφορά -όπως αποτυπώνεται-είναι και κάπως θολή. Το έδειξε σίγουρα πιο εύστοχα ο Κλούνει στο « The Ides of March». Ενώ ο Γκιρ, ερμηνευτικά βρίσκεται σε μια δεύτερη εφηβεία, ενώ ο Λίορ Ασκενάζι είναι ένας ικανότατος ρολίστας της τηλεόρασης και της μεγάλης οθόνης, όπως και η Σαρλότ Γκενσμπούργκ- Στιβ Μπουσέμι, η πρωτοτυπία του σεναρίου, κάπου στα μισά του δρόμου εξαντλείται και μπερδεύει. Αυτά τα πλην, δεν είναι ικανά να αποτελειώσουν το έργο, το οποίο έχει σασπένς έχει ρυθμό, έχει και ηθοποιούς… δοκιμασμένης αξίας.

5. Το Ταξίδι του Αυτοκράτορα 2: Το Κάλεσμα (από 13/4)

To 2005 o Λικ Ζακέ, έφερε στο φως, « έναν άλλο κόσμο». Των πιγκουίνων της Ανταρτικής, σε μια βαθιά στοργική και συγκινητική ταινία, ένας κύκλος ζωής, ένα αίσθημα επιβίωσης, σχεδόν ανθρώπινο, που του χάρισε το Όσκαρ ντοκιμαντέρ. Η φωνή του Μόργκαν Φρίμαν, τώρα αντικαθίσταται από τον Λαμπέρτ Γουίλσον, αλλά η ελληνική μεταγλώττιση, έχει για καθοδηγητή τον Διονύση Σαββόπουλο. Ο « νιόνιος», γνωστός και για τις λεπτομερείς περιγραφικές αφηγήσεις του, φαίνεται εδώ η εκφραστικότητα του να μην μπορεί να αλληλοσυνδεθεί με το κοινό, σε μια αφήγηση όπου η απουσιάζει η ζωντάνια.
Ο σκηνοθέτης από την άλλη, καταγράφει το οδοιπορικό-επιβίωσης των Πιγκουίνων, για να φτάσουν στον ωκεανό, δεκάδων χιλιομέτρων, μέσα σε χιονοθύελλες, τους Αυτοκράτορες( πατεράδες), τις Αυτοκρατόρισσες( μανάδες) και τα τέκνα τους, σε ένα τοπίο, μαγικό, -30 και βάλε..μέχρι να τους δούμε να πηδάνε στο νερό. Οι υποβρύχιες λήψεις μαγεύουν, όπως και η καταγραφή του λιωσίματος των πάγων, αποδεικνύει τη μη αναστρέψιμη κατάσταση μιας οικολογικής καταστροφής, με παγκόσμιες συνέπειες. Το οικολογικό υπάρχει αλλά έρχεται σε δεύτερη μοίρα, ο Ζακέ, θέλει να δείξει τη συνέχεια της ζωής και τη νοημοσύνη των πιγκουίνων
Υπάρχουν επαναλήψεις, που δημιουργούν μια κατάσταση στασιμότητας, ένα ντοκιμαντέρ περισσότερο για τους μεγάλους και λιγότερο για τα μικρά παιδιά.

6. Στα Δάση της Σιβηρίας (από 13/4)

Περιπετειώδης ζωή στη Σιβηρική φύση, για έναν Παριζιάνο, ο οποίος αποφασίζει να αφήσει την πολύβουη πόλη και την καλοπληρωμένη δουλειά, για ένα μοναχικό ταξίδι, αναζητώντας το πραγματικό νόημα, στο χιόνι και στο κρύο. Ο Τέντι θα βρεθεί μπροστά σε κινδύνους, προκλήσεις και με συνοδοιπόρο έναν καταζητούμενο από τις ρωσικές αρχές, τον Αλεξέι.
Κοντά στο ντοκιμαντέρ, δίνει μεγάλη βαρύτητα στο τοπίο της Σιβηρίας, όπως επί παραδείγματι στη παγωμένη λίμνη Βαικάλη( ο Τέντι βουτάει μέσα γυμνός) και στο σιωπηλό του διαλογισμό στο σώμα και στο μυαλό.
Το ερώτημα που τίθεται είναι, εάν ο θεατής τελικά αποκομίζει κάτι από όλο αυτό.
Πέρα από την άποψη πως τα extreme ταξίδια, ανεβάζουν την αδρεναλίνη και σε φέρνουν αντιμέτωπο με την πρωτόλεια ανθρώπινη φύση, δεν υπάρχει άλλο σεναριακό εύρημα, ούτε η συνάντηση των δύο αντρών, τονώνει το ενδιαφέρον, όπως αντίθετα στο έργο που είδαμε πριν από δύο χρόνια το « Μακριά από τους Ανθρώπους».

Η σκηνοθεσία εδώ ανήκει στον Σαφί Νεμπού και στηρίζεται σε αυτοβιογραφικές στιγμές του συγγραφέα Σιλβέν Τεσόν.

7. Αίμα από το Αίμα μου (από 20/4)

Ο Ιταλός κινηματογραφιστής Μάρκο Μπελόκιο, θεωρείται σχεδόν ισάξιος με τους Ταβιάνι, λάτρης και αυτός του νεορεαλιστικού κινήματος, υιοθέτησε από νωρίς ( 1965) τη φόρμα του Ροσελίνι στις « Γροθιές στην Τσέπη», ενώ αργότερα πειραματίστηκε, ακόμα και με το αγγλικό freecinema( Εις το Όνομα του Πατρός) , πάνω σε μια σειρά από προβοκατόρικα θέματα, όπως είναι οι οικογενειακές σχέσεις (Τα Μάτια, το Στόμα ) τη σεξουαλικότητα( Ο Διάβολος στο Κορμί της, Η Ωραία Κοιμωμένη) και βεβαίως για τη θρησκεία (Το Χαμόγελο της Μητέρας μου), με τις περισσότερες ταινίες του, να έχουν και πολιτική χροιά.
Όταν ήταν 75 ετών, δηλαδή πριν από δύο χρόνια, γύρισε το « Αίμα από το Αίμα μου», εμπνεόμενος από τις παλιές φυλακές του Bobbio( Όπως και στις « Γροθιές στην Τσέπη») και από το βήμα του Φεστιβάλ Βενετίας, αφιέρωσε το έργο, στον δίδυμο αδερφό του, τον οποίο έχασε πριν από αρκετά χρόνια.
Παρακολουθούμε έναν ιερέα κατά τον 17ο αιώνα, ο οποίος καλείται να πείσει τη μοναχή Μπενεντέτα, στο μοναστήρι Santa Chiara του Bobbio, να παραδεχθεί ότι υπέπεσε σε αμαρτία. Εάν δεν παραδεχθεί, θα εξαναγκαστεί σε μια δοκιμασία εφόρου ζωής.
Η κάμερα του Μπελόκιο, επιστρέφει στο παρόν, στα ερείπια της περιοχής, σε μια μυστηριώδη συνάντηση ενός εφοριακού και ενός Ρώσου επιχειρηματία.

Κρίμα για το αποτέλεσμα, γιατί, τον Ιταλό σκηνοθέτη τον σεβόμαστε και τον αγαπάμε. Ασύνδετο και αποπροσανατολιστικό, το πρώτο με το δεύτερο μέρος, σαν να είναι δύο διαφορετικές ταινίες. Δεν είναι μόνο αυτό. Οι ερμηνείες ήταν ερασιτεχνικές, το πολιτικό του μήνυμα, για τη διεφθαρμένη Ιταλία, ο Μάρκο Μπελόκιο δεν μπόρεσε να το περάσει και η μουσική του ήταν για κλάματα. Σκεφτείτε, μιλάμε στο πρώτο μέρος για ταινία εποχής και επιλέγει διαρκώς το γνωστό κομμάτι nothing else matters, από τους scala and kolacny, άκυρο εντελώς.