Ο Νόμος της Αγοράς

Δράμα, 93′, Γαλλία 2015

Πρωτότυπος Τίτλος: La loi du marché/The Measure of a Man

Γλώσσα: Γαλλικά

του Στέφαν Μπριζέ

Με τους Βίνσεντ Λίντον,Ίβ Ορί, Καρίν ντε Μιρμπέκ, Ματιέ Σκαλέρ, Ξαβιέ Ματιέ, Πολ Πορτολό

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Μυθοπλασία εν είδει  ντοκιμαντέρ, για το πικρό χάπι του κοινωνικού αποκλεισμού, στο πορτρέτο ενός 51 χρόνου γάλλου, παγιδευμένου για χρόνια, έξω  από την αγορά εργασίας. Ο Στέφαν Μπριζέ, γίνεται συνεχιστής των συμπατριωτών του,  Κώστα Γαβρά( με το « Τσεκούρι», Ρομπέρ Γκεντιγκιάν ( με τα «Χιόνια του Κιλιμάντζαρο»), δείχνοντας  από την άλλη, να είναι πιο κοντά στον κοινωνικό και ιδεολογικό τρόπο σκέψης των αδερφών Νταρντέν- αλλά η αναπαράσταση του δεν είναι τόσο επιτυχημένη -, σε μια βέβαια ρεαλιστική ακτινογραφία του συγκεκριμένου φαινομένου, που αντί να μειώνεται, διαρκώς αυξάνεται, αγγίζοντας πρόσφατα, το 11% του ενεργού γαλλικού πληθυσμού.

Ο σκηνοθέτης δεν αφήνει ούτε δευτερόλεπτο έξω από το πλάνο του, τον σκόπιμα ανέκφραστο κι αξύριστο Τιερί, στην αέναη προσπάθεια του τελευταίου, να εκμεταλλευτεί στο έπακρον, την εξειδίκευση του- είναι χειριστής γερανού- δείχνοντας τον ακόμα, να δίνει interview μέσω Skype, έχοντας απέναντι του έναν αδιάφορο εργοδότη, κι όταν, ούτε  αυτό αποδίδει, αποδέχεται να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, όπως τον προτρέπει ο κυνικός σύμβουλος ανθρώπινου δυναμικού και η ομαδική θεραπεία ψυχοεκπαίδευσης που παρακολουθεί, διευρύνοντας τις δεξιότητες του, μαθαίνοντας ακόμα και χορό, για να καταλήξει μετά από δύο χρόνια επίπονης προσπάθειας, να βρει δουλειά ως φύλακας σε πολυκατάστημα.

Το έργο σχεδόν σε όλη του την πορεία, εστιάζει στο διαδικαστικό του πράγματος, σαν ακαδημαϊκό μάθημα, για τον τρόπο που λειτουργούν οι σύγχρονες εργασιακές σχέσεις, στον ανηλεή κι άσπλαχνο καπιταλιστικό κόσμο, όμως αυτό το  αργόσυρτο κι επαναλαμβανόμενο θεματικό πεδίο,  παραμένει αποξενωμένο και δεν αλληλοσυνδέεται, με τις στρεσογόνες επιπτώσεις από την μακρόβια ανεργία, στη συμπεριφορά του ίδιου του πρωταγωνιστή, στη ψυχοσύνθεση του, στις σχέσεις του με την γυναίκα και το ΑΜΕΑ παιδί του

-όπως είδαμε να συμβαίνει στο «Δύο Μέρες μια Νύχτα» των Νταρντεν- , είναι ένα στοιχείο, που φαίνεται να λείπει από την ταινία. Θα λέγαμε, με την πάροδο του χρόνου, αυτός είναι  κι ο βασικό λόγος όπου η ιστορία μένει στάσιμη, δεν εξελίσσεται, δεν δικαιολογείται έτσι η 90 λέπτη διάρκεια της.

Βρήκαμε μόνο 2 περιπτώσεις( η δεύτερη είναι και αρκετά αμφιλεγόμενη), όπου  Στέφαν Μπριζέ αποκαλύπτει  τους παράγοντες  που καθορίζουν τη συμπεριφορά του-κατά τα άλλα μουγκού- άνεργου και αργότερα καταπιεσμένου εργαζόμενου ήρωα του,  παίζοντας με τη ψυχολογία των εξωγενών κι ενδογενών κινήτρων του, γινόμενος λαλίστατος, όταν αντιλαμβάνεται πως το παζάρι που του γίνεται για να ρίξει την τιμή, του προς πώληση σπιτιού του, μειώνει το αίσθημα περηφάνιας κι αξιοπρέπειας που τον διακατέχει και σε μια διαφορετική περίπτωση συνειδησιακού τύπου, στο τέλος της ταινίας, που  σηκώνει αρκετή συζήτηση και δεν  θα θέλαμε να αποκαλύψουμε, παρά μόνο να διερωτηθούμε εάν υπάρχουν περιπτώσεις που  μπορούμε να δώσουμε συγχωροχάρτι σε πράξεις εκτός νόμου.

Είναι εμφανής η προσπάθεια που γίνεται, ώστε ο θεατής να σχηματίσει τη δική του γνώμη, να παραμείνει αποστασιοποιημένος κι αντικειμενικός κριτής της καθημερινότητας του Τιερί ( μέσα από την από-δραματοποίηση των γεγονότων και της αποφυγής εντάσεων), είναι όμως τόσο έντονο το δέσιμο του σεναριογράφου και σκηνοθέτη με αυτό το πρόσωπο, που θέλοντας και μη κάτι τέτοιο, δεν μπορεί να συμβεί.

Άγρια κι αρχικά αντιπαθητική, η  φιγούρα του ηθοποιού Βίνσεντ Λίντον, σταδιακά όμως αυτό αλλάζει, εξαιτίας και της ίδιας της ικανότητας του να ενσωματώνεται με ευκολία στις απαιτήσεις του ρόλου, χαρίζοντας του, το βραβείο ερμηνείας στο πρόσφατο Φεστιβάλ Καννών. Τον περιβάλλει μια ομάδα ερασιτεχνών ηθοποιών, στην εκ του αποτελέσματος επιτυχημένη ιδέα του Στέφαν Μπριζέ να μην επιλέξει επαγγελματίες ηθοποιούς για τους δεύτερους και τρίτους ρόλους, κερδίζοντας το Οικουμενικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο ίδιο Φεστιβάλ.

“Ο Νόμος της Αγοράς” από 15/10 στους κινηματογράφους σε διανομή AMA FILMS