Δράμα, 105′, Αργεντινή 2012, Γλώσσα: Ισπανικά

του Πάμπλο Τραπέρο

Με τους Ρικάρντο Νταρίν, Τζέρεμι Ρένερ, Μαρτίνα Γκούσμαν

Ρεαλιστικό κοινωνικό σινεμά διαμαρτυρίας που φλερτάρει με το ντοκιμαντέρ, παράλληλες ιστορίες που προκαλούν προβληματισμό και συμπυκνώνουν την απελπιστική καθημερινότητα στις παραγκουπόλεις του Μπουένος Άιρες, με πυρήνα τρεις αφανείς ήρωες της δεκαετίας του 70’, που θα βρεθούν πρόσωπο με πρόσωπο  με την κοινωνική βία, την εξαθλίωση και με τους δικούς τους ατομικούς φόβους κι ενοχές. Τα μεγάλης διάρκειας πλάνα σεκάνς κι ο φωτογραφικός φακός του πρωτεργάτη του νέου Αργεντίνικου σινεμά, του Πάμπλο Τραπέρο, εντυπωσιάζουν. Την ίδια στιγμή η κινηματογραφική αποτύπωση είναι λιγότερο καθηλωτική κι ενδιαφέρουσα, απ’ αυτό καθεαυτό το πολύ ισχυρό υπόβαθρό, της κοινωνικής πραγματικότητας στην Αργεντινή, που προσπαθεί να ανιχνεύσει-και σε κάποια σημεία ανεπιτυχώς- ο σκηνοθέτης.

Ο τίτλος « Λευκός Ελέφαντας» δεν προέκυψε συμπτωματικά. Αντιπροσωπεύει το κτίριο σύμβολο της Αργεντινής- που έμεινε στα μπετά από το 1937-, το οποίο σχεδιάστηκε για να γίνει το μεγαλύτερο νοσοκομείο της Λατινικής Αμερικής. Ο Τραπέρο βγάζει στο φως τις ψεύτικές υποσχέσεις των κυβερνήσεων για την ολοκλήρωση του έργου, που θα εξυπηρετούσε τους άπορους της υποβαθμισμένης περιοχής, αποτυπώνει την ανιδιοτελή προσφορά των ιερέων και των κοινωνικών λειτουργών, κι αφιερώνει το έργο του, στον πατέρα Κάρλος Μουγκίσα που πυροβολήθηκε μέχρι θανάτου το 1974.

Το φιλμ όπως αρχίζει, έτσι τελειώνει, χωρίς διάλογο, με προσευχές, δάκρια κι αναστεναγμούς.

Ένα κοντινό ζουμ στο πρόσωπο του βέλγου ιερέα Τζουλιάν που βρίσκεται ξαπλωμένος σε ιατρικό κρεβάτι, κι ένα flashback, με τα πρώτα δεκαπέντε λεπτά να είναι βουβά, να ακούγεται μόνο ο φυσικός ήχος από τη ζούγκλα του Αμαζόνιου, κι ο θεατής να βλέπει αμυδρά τη φιγούρα ενός φοβισμένου και μελανιασμένου  ιερέα, του  Νίκολα, που προσπαθεί να ξεφύγει από μια ομάδα στρατιωτών. Η διάσωσή του συνοδεύεται  αργότερα με ήχους ροκ&ρολ. Ο σκηνοθέτης τοποθετεί  την υπόλοιπη πλοκή σε μια παραμελημένη συνοικία, δίπλα στον « Λευκό Ελέφαντα»,  με τους δύο ιερείς και την κοινωνική λειτουργό Λουτσιάνα να δίνουν όλες τους τις δυνάμεις για τη βελτίωση των συνθηκών  της ζωής των κατοίκων. Τρεις ξεχωριστοί  χαρακτήρες, με διαφορετικές μέχρι τότε κατευθύνσεις στη ζωή τους, που τους ενώνει η ανιδιοτελής προσφορά, με το δρόμο να μην είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Η άρνηση για βοήθεια από τους ντόπιους, το εμπόριο ναρκωτικών, η τοπική διαφθορά και τα δικά τους προσωπικά πάθη, θα ωθήσουν και τους τρεις, πέρα από τα όρια τους.

Τα διαφορετικά επεισόδια που εξελίσσονται,  και η δύναμη  μερικών ιστοριών, δίνουν την αίσθηση ότι αυτό που βλέπουμε δεν συμπίπτει με το στενό χρονικό διάστημα μιας βδομάδας, όπως επιτάσσει το σενάριο, σκιαγραφώντας πιο καθαρά το πορτρέτο μιας κοινωνίας με τα ίδια προβλήματα, που χρονίζουν. Ταυτόχρονα ο Τραπέρο, αρνείται ορθά να μας υπενθυμίζει διαρκώς ότι το έργο διαδραματίζεται τέσσερις δεκαετίες πίσω, γιατί ακριβώς η δικτατορία του τότε, εξακολουθεί να στοιχειώνει ακόμα το λαό, όπως επίσης η φτώχεια, η κοινωνική ανισότητα και οι συγκρούσεις με την αστυνομία, εμφανίζονται εδώ «σαν να μην πέρασε ούτε μια μέρα». Αυτή η βιρτουόζικη  προσέγγιση του Τραπέρο αποτυπώνεται ξανά με δύναμη και καθαρότητα, σε ότι έχει να κάνει με την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της χώρας του( Αξίζει να θυμηθούμε τη ταινία του « Λεονέρα» που προβλήθηκε επανειλημμένα από την ΕΡΤ, για την κατάντια του σωφρονιστικού συστήματος, και την απάνθρωπη στάση των Αργεντινών απέναντι σε μια φυλακισμένη μητέρα).

Μας αποπροσανατολίζει μερικώς, όταν με αμηχανία πλάθει ένα love story-για να πιάσει και το θέμα της αγαμίας των ιερέων- μεταξύ του νεαρού  Νίκολα(Τζέρεμι Ρένερ) με τη γοητευτική Λουτσιάνα( την οποία ερμηνεύει η σύντροφος του σκηνοθέτη Μαρτίνα Γκούσμαν), με εξέλιξη προβλέψιμη και περιττή.

Ανεξάρτητα από τις όποιες αστοχίες, οι ατόφιες και ειλικρινείς προθέσεις του Τραπέρο δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. Ο « Λευκός Ελέφαντας» είναι η άλλη-η κρυμμένη- όψη της Αργεντινής

.”Λευκός Ελέφαντας” από 29/5 στους κινηματογράφους σε διανομή Spentzos, Seven

The post Λευκός Ελέφαντας(White Elephant) appeared first on screeneye.gr.

Δραματικό θρίλερ, 105’, Γερμανία- Σουηδία

Του Περ Χάνεφχορντ

Με τους Κλαούντια Γκάλι, Γιάκομπ Οφτέρμπρο, Πάμελα Κόρτες Μπρούνα, Έντβιν Έντρε

Η συγγραφέας Έρικα Φαλκς μετά τη γέννηση του παιδιού της κι έχοντας την αμέριστη συμπαράσταση του αστυνομικού συζύγου της ο οποίος βρίσκεται σε άδεια πατρότητας για τη φροντίδα του νεογέννητου, προετοιμάζει το νέο της μυθιστόρημα. Η ήρεμη και όλο ασφάλεια καθημερινότητα της διακόπτεται απότομα όταν ένας άγνωστος μεσήλικας εμφανίζεται από το πουθενά, ισχυριζόμενος ότι είναι ο… ετεροθαλής αδελφός της από την πλευρά της μητέρας της. Μην πιστεύοντας τίποτα από τα λεγόμενα του, σχεδόν τον πετάει έξω από το σπίτι της. Πολύ γρήγορα η Έρικα θα μετανιώσει για την πράξη της αυτή, όταν όμως είναι πλέον αργά. Ο άγνωστος άντρας εντοπίζεται νεκρός λίγες μέρες αργότερα. Η είδηση αυτή σε συνδυασμό με το προ μηνών βίαιο τροχαίο που είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο των γονιών της, θα παρακινήσει τη συγγραφέα να ψάξει το παρελθόν της μητέρας της. Η έρευνα της θα την οδηγήσει μέχρι το 1943, στα τέλη σχεδόν του Β Παγκοσμίου πολέμου, τότε που η έφηβη μητέρα της είχε μια ομιχλώδη ερωτική περιπέτεια…

Οι σκανδιναβοί έχουν δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια ολόκληρη σχολή αστυνομικού μυθιστορήματος. Πρωτεργάτης φυσικά ο σουηδός Στιγκ Λάρσον και η τριλογία του «Millennium». Αν και δεν πρόλαβε να απολαύσει την επιτυχία του ο συγγραφέας, αφού έφυγε από τη ζωή ξαφνικά στα 50 χρόνια του λίγο μετά την κυκλοφορία του τρίτου βιβλίου «Το κορίτσι στη φωλιά της σφήγκας», άνοιξε το δρόμο στους …κλώνους του ώστε να γραφτούν μερικά από τα πιο άρτια και εμπνευσμένα σύγχρονα αστυνομικά μυθιστορήματα. Αυτά πρόσφεραν άφθονο υλικό στους κινηματογραφιστές προκειμένου να απεικονίσουν έναν κόσμο αθέατο και απειλητικό, όπου πίσω από την ειδυλλιακή εικόνα του κρύβεται το νοσηρό πρόσωπο μιας κοινωνίας σε βαθιά κρίση.Ο κόσμος που περιγράφεται στο «Παιδί από τη Γερμανία», όπως βάφτισε ο εκδοτικός οίκος Μεταίχμιο το «Hidden child» της Καμίλα Λάκμπεργκ, θυμίζει έντονα Λάρσον. Ταυτόχρονα όμως επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί από αυτόν σε βασικά ζητήματα. Για παράδειγμα η νοσηρότητα του «Millennium» δεν εικονοποιείται ποτέ εδώ, ενώ τα κίνητρα των θυτών μένουν καλά κρυμμένα στο σκοτάδι, μέχρι το φινάλε.

Ο σκηνοθέτης εστιάζει στο συμπαγές κομμάτι της κανονικής ζωής των Έρικα και Πάτρικ. Μια καθημερινή και φυσιολογική ζωή εύκολα αναγνωρίσιμη και άμεσα αποτυπωμένη. Σε αντίθεση πάντως με τα βιβλία της Λάκμπεργκ και προφανώς για λόγους οικονομίας στην αφήγηση – ίσως και άποψης;- ο άντρας στην ταινία τοποθετείται στην άκρη κουβαλώντας συνέχεια ένα μωρό στην αγκαλιά του, αφήνοντας τον πρωταγωνιστικό κινηματογραφικό ρόλο στη σύντροφο του, παρότι το ζευγάρι στο χαρτί είναι ίσοι συμπαίχτες σε όλα. Η πλοκή παρουσιάζει ενδιαφέρον χάρη στο συμπαγές και πολυεπίπεδο υλικό της. Μια σειρά θανάτων – ή μήπως δολοφονιών;- που όλοι σχετίζονται με ένα καλά θαμμένο μυστικό που έχει πολιτική σημασία. 

Πέρα όμως από το προφανές αλισβερίσι με το αμαρτωλό παρελθόν των ηρώων – ο ναζισμός και η συνεργασία με τους γερμανούς στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου αποτελεί ανοιχτή πληγή για αρκετούς σουηδούς- και τις πολιτικές αναγωγές του στο σήμερα, η ταινία του Περ Χάνεφχορντ δεν έχει κάτι παραπάνω να αφηγηθεί. Σαφώς και η σύγκριση με την αριστοτεχνική τριλογία του Λάρσον αναγκάζει πολλούς δημιουργούς να στίψουν το μυαλό τους για το κάτι παραπάνω αλλά εδώ έχουμε μια σειρά από προβληματάκια που προκαλούν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Η άχρωμη και μονοδιάστατη κινηματογραφική Έρικα δεν είναι ο χαρακτήρας που μπορεί να ταυτιστεί ο θεατής μαζί της, πολλά σημεία στην εξέλιξη του έργου είναι φορτωμένα με στοιχεία που περισσότερο μπερδεύουν παρά ξεδιαλύνουν, ενώ και η (προβλέψιμη;) αποκάλυψη του φινάλε ίσως γίνει ορατή σε μερικούς θεατές από το μέσο κιόλας του φιλμ.

Στη δεύτερη μόλις μεγάλου μήκους ταινία του – είχε προηγηθεί το προ πενταετίας οικογενειακό δράμα «Elkland»- ο μικρομηκάς κυρίως σκηνοθέτης, φτιάχνει ένα αξιοπρεπές ατμοσφαιρικό θρίλερ όπου η κλινική, ψυχρή και σκοτεινή απεικόνιση της σύγχρονης Σουηδίας έρχεται σε… αφύσικη αντιδιαστολή με το φωτισμένο από ζεστά και έντονα χρώματα παρελθόν του Β Παγκοσμίου πολέμου. Η σύγκριση βέβαια δεν αφορά στην ναζιστική δράση και την προδοσία των φίλων αλλά στην ανέμελη νιότη και κυρίως στην λυτρωτική δύναμη του έρωτα. Με το τέλος αυτού, ξεκινάει ουσιαστικά και η εκβολή του παραδεισένιου κόσμου στο σημερινό έρεβος, όπου η πολιτική ορθότητα και η «αγιοποίηση» του ομιχλώδους παρελθόντος τείνει να γίνει εκτός από νομοτέλεια και πηγή κάθαρσης για τις αμαρτίες του παρελθόντος.

“Το παιδί από τη Γερμανία” από 27/2 στους κινηματογράφους σε διανομή ODEON       

The post Το Παιδί από τη Γερμανία(The Hidden Child) appeared first on screeneye.gr.

 Κωμωδία- Δράμα-Ρομαντική, 105 Νότια Κορέα 2006, Γλώσσα: Κορεάτικα

του Παρκ Τσαν-Γουκ

Το “I’m a cyborg but that’s ok” αποτελεί ολόκληρο μια αλληγορία για τη διαφορετικότητα και την αναζήτηση του νοήματος της ζωής και του προορισμού της ύπαρξης. Από την αρχή μέχρι το τέλος προσπαθεί να αποδώσει περιφραστικά την ανομοιογένεια των χαρακτήρων, που όμως η κατάλληλη δόση σεβασμού οδηγεί στην άμβλυνση των διαφορών τους. Μια ταινία που εξαρχής λειτουργεί με αντιπερισπασμούς(άλλο περιμένεις και άλλο προκύπτει)εκτός ίσως από το καθησυχαστικό δεύτερο μισό του τίτλου της, που προοικονομεί ένα αισιόδοξο μήνυμα.

Η Yoong-Goon(Lim Su-Jeong)μπαίνει σε ψυχιατρική κλινική ύστερα από ένα επεισόδιο στη δουλειά της, πιστεύοντας πως είναι ρομπότ, και ακολουθώντας τα χνάρια της γιαγιάς της που επίσης βρίσκεται σε ανάλογη κλινική, πιστεύοντας πως είναι ποντίκι. Εκεί η Yoong-Goon θα συναντήσει μια κοινότητα ανθρώπων με ιδιαιτερότητες και διαφορετικά προβλήματα, καθώς και τον IL-Soon(B-Rain),έναν κλεπτομανή που πιστεύει πως έχει την ικανότητα, εκτός από υλικά πράγματα, να κλέβει και τις ιδιότητες των ανθρώπων. Οι δυο τους θα αναπτύξουν μια ιδιαίτερα δυνατή σχέση.

Ο Chan-Wook Park( OldBoy) αντιπαραβάλει δύο διαμετρικά αντίθετους κόσμους που όμως κινούνται παράλληλα στο ίδιο χρονικό πλαίσιο, κι ενώ μοιράζονται τα ίδια “συστατικά”, διαφέρουν τόσο ως προς τον χώρο που τους φιλοξενεί, όσο και ως προς την ταυτότητα που τους προσδιορίζει. Ο ένας, είναι αυτός της κοινωνίας, ο άλλος αυτός της κλινικής. Η σχέση τους άμεση και αλληλοτροφοδοτούμενη, καθώς όσο ο πρώτος “αδειάζει” απ’τους κατοίκους του, τόσο ο δεύτερος “γεμίζει” από τους ίδιους. 

Οι αρχικές σκηνές γίνονται ένα δυναμικό αφηγηματικό εργαλείο στα χέρια του Park, και το πεδίο δράσης των ηρώων του μετατρέπεται σε μια κομψή σφαίρα επιρροής με αποδέκτες τους θεατές. Το εργασιακό περιβάλλον της Yoong-Goon με τις ανθρώπινες φιγούρες παραταγμένες στη σειρά και σε απόλυτη ομοιομορφία κινήσεων, στάσης σώματος και χρωμάτων θεμελιώνει τον παράγοντα “αλλοτρίωση” στο κέντρο της ταινίας. Οι εργάτριες τοποθετούν το δικό τους μικρό εξάρτημα στο ραδιόφωνο που κατασκευάζει το εργοστάσιο όπου δουλεύουν, και τελικά οικειοποιούνται σε τέτοιο βαθμό την αυτοματοποιημένη διαδικασία που λησμονούν την ανθρώπινη τους υπόσταση και μετατρέπονται και εκείνες σε τμήμα της γραμμής συναρμολόγησης.

Η εκφραστική δυναμική εντύπωση του κόκκινου χρώματος της στολής τους σε αντίθεση με την αποστειρωμένη απόχρωση του περιβάλλοντα χώρου, υποσκελίζεται από τη δύναμη της  ομοιομορφίας. Το κόκκινο, σύμβολο της ίδιας της ζωής αλλά και του κινδύνου ή ακόμα και του θανάτου, λειτουργεί δραματουργικά καθώς από τη μια προωθεί την εξέλιξη και από την άλλη ο δυναμισμός που επιδιώκεται να εκφραστεί μέσα από αυτή την επιλογή δεν εκδηλώνεται, αλλά ανασκευάζεται, τιθασεύεται και χρηστικά μεταφράζεται σε μαζικότερη παραγωγή. 

Η μόνη που αντιδρά στο “καλολαδομένο” κοινωνικό σύστημα είναι η Yoong-Goon, η οποία χαρακτηρίζεται συναισθηματικά και ψυχολογικά ασταθής, κοινωνικά μη αποτελεσματική και οδηγείται στην ψυχιατρική κλινική για να προσδιορίσει την ταυτότητά της. Μια ταυτότητα που εκείνη γνωρίζει εκ των προτέρων, ωστόσο, δεν της επιτρέπεται να αποκαλύψει . Η μόνη της επιλογή σε έναν κόσμο συναισθηματικά κενό είναι να γίνει ρομπότ, καθώς αυτό φαντάζει συνώνυμο της ανθρώπινης υπόστασης.

Ο Park με πραγματική μαεστρία χρησιμοποιεί το θέμα της τυποποίησης και μηχανοποίησης για να αντιταχθεί απέναντί της με τον πιο αποδοτικό καλλιτεχνικά τρόπο. Μετατρέπει τη βαριά ατμόσφαιρα ενός  θέματος ταμπού σε μια απρόβλεπτη δημιουργική περιπέτεια, που χωρίς να υποβιβάζει τη σοβαρότητα της κατάστασης απελευθερώνει λυτρωτικά ήρωες και θεατές. Δημιουργεί ένα καθ’ όλα ανθρωποκεντρικό παραμύθι με πλούσιες αισθητικές αποχρώσεις , χωρίς γκρίζες απροσδιόριστες περιοχές. Ενώ δε του λείπουν τα περιττά διακοσμητικά στοιχεία, κατορθώνει μέσα από αυτά να προσδώσει στη δημιουργία του την ιδιαίτερη φυσιογνωμία της και τελικά να επιβάλει ευχάριστα το ύφος της.

Μέσα από τις αντιθέσεις των δύο κόσμων έρχεται η σύνθεση μιας τρίτης διάστασης. Είναι το σύμπαν των έγκλειστων, όπου μπορούν να ακουστούν και να αποκτήσουν υπόσταση χωρίς την αποστροφή ή δυσκολία που συνήθως προκαλούν ανάλογες θεματικές. Με μια “ατομικίστικη” και απόλυτα πειστική οπτική γωνία τοποθετεί την ηρωίδα του σε ψυχιατρική κλινική που λογικά αποδυναμώνει την ελευθερία της, για να πράξει ακριβώς το αντίθετο. Με κατευθυντήρια γραμμή την ιδιαιτερότητα των πρωταγωνιστών του, των οποίων οι ψυχικές διαταραχές είναι απλώς παραφωνίες των αντίστοιχων σοβαρών περιπτώσεων, επανασχεδιάζει την πραγματικότητα επιμηκύνοντας αισθητικά τα όρια του απεικονιζόμενου κινηματογραφικού πεδίου, καθώς ο φανταστικός κόσμος που δημιουργούν οι ήρωες του μας μεταφέρει συχνά έξω από την κλινική.

Ο Park συχνά πειραματίζεται με τον χωρικό περιορισμό για να εισάγει τα εκφραστικά, κινηματογραφικά και αισθητικά του στοιχεία κάνοντας πιο εύπλαστη τη δημιουργία του.

Δε φαίνεται να τον απασχολεί η αφηγηματική ενότητα, ούτε η αόρατη αφήγηση. Αντιθέτως, κάνει συνεχώς γνωστό στους θεατές πως παρακολουθούν ταινία. Τα “βίαια” τράβελινγκ της κάμερας, τα υποκειμενικά πλάνα, οι παράξενες γωνίες λήψεις, οι απευθείας αναφορές των ηρώων στην κάμερα, το μοντάζ του που γίνεται εκτός από αισθητικό και ιδεολογικό εκφραστικό μέσο, ένα παιχνίδι με το υπονοούμενο και το αυτονόητο, επιδιώκοντας τη δημιουργία ξεκάθαρων συσχετισμών που κατευθύνουν τον θεατή σε συνειρμούς και εύλογα συμπεράσματα, το βάθος πεδίου που επιτρέπει στους θεατές να γίνουν κοινωνοί στο “πάρτι” που εκτυλίσσεται σε ένα δεύτερο επίπεδο δράσης, αλλά και η ανάλαφρη διακόσμηση του περιβάλλοντος κάνει ακόμα πιο χαρισματικές τις εικόνες του. Ανοίγει πεδία στοχασμού και συγκίνησης και επενδύει σε μια ευχάριστη ρευστότητα με δικό της ρυθμό, εξασφαλίζοντας μέσα από τη ρήξη μια συνέχεια, μια σταθερά και μια συναισθηματική πυκνότητα που απομονώνει τους ήρωες σε ένα αποκλειστικά δικό τους ασφαλές παρόν, κάτω από τη γέφυρα ενός πολύχρωμου ουράνιου τόξου.

Το “I’m a cyborg but that’s ok” είναι τελικά μια γλυκιά δημιουργία γιατί σβήνει τις αντιστάσεις μας και μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε πως όλοι μας λίγο ή πολύ είμαστε cyborgs. But It’s ok.

Κέρδισε το Alfred Bauer Award στο Φεστιβάλ Βερολίνου το 2007

The post I’m a cyborg but that’s ok appeared first on screeneye.gr.