Δράμα, Έγκλημα, 114’, Η.Π.Α 2013

Του Ατόμ Εγκογιάν

Με τους Κόλιν Φερθ, Ρις Γουίδερσπουν,Στίβεν Μόγιερ, Μιρέιγ Ένος

13η και φαρμακερή για τον Ατόμ Εγκογιάν, που άκουσε – ίσως και υπερβολικά- τα εξ’αμάξης από τους συναδέλφους κριτικούς, που βρέθηκαν τον προηγούμενο Σεπτέμβρη στο Φεστιβάλ του Τορόντο, ρίχνονταν στον Καιάδα τα « Δεσμά του Διαβόλου», με διάθεση γενικευμένης ισοπέδωσης του έργου.

Η ταινία δεν είναι τόσο απογοητευτική όσο προβάλλεται από τους επικριτές της, είναι βέβαια κατώτερη των προσδοκιών, αν αναλογιστεί κανείς την κινηματογραφική παρακαταθήκη που άφησε τις προηγούμενες τρεις δεκαετίες ο Γαλλοαρμένιος σκηνοθέτης, με τα έργα του να αποτελούν Κεφάλαιο των Σχολών του Σινεμά.

Η ιστορία του λοξοκοιτάζει σε μια σκοτεινή υπόθεση δολοφονίας τριών παιδιών, στο Μέμφις, που συντάραξε το 1993 ολόκληρη την Αμερική και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για να γραφτούν βιβλία και να γυριστούν ντοκιμαντέρ, με γνωστότερο όλων το «Χαμένος παράδεισος: Οι δολοφονίες των παιδιών στο Ρόμπιν Χουντ Χιλς», το οποίο είδαμε και στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Η αλήθεια είναι ότι ο Εγκογιάν δεν είχε τίποτα καινούριο επί του θέματος να φωτίσει,   θα προσπαθήσει αλλά θα  αποτύχει να ξεφύγει από το εύκολο  πρώτο αφηγηματικό επίπεδο, παραμένοντας  επικεντρωμένος στην πληθώρα των προσώπων και χαρακτήρων, σε βαθμό που να είναι η πλοκή, σε κάποια σημεία δυσπαρακολούθητη. Ταυτόχρονα, μοιράζει τον χρόνο, για να  δώσει έμφαση και στην δικαστική διαμάχη, που εξελισσόταν για χρόνια. Δείχνει μπερδεμένος-κι αυτό είναι εμφανές- για το πώς  θα μεταπηδήσει στο δύσκολο επόμενο στάδιο, που θα ήταν η εμβάθυνση της ψυχολογικής κατάστασης των κεντρικών του ηρώων, την μάνας που χάνει το παιδί της  (Ρις Γουίδερσπουν), του ντετέκτιβ που μάχεται κατά της θανατικής ποινής (Κόλιν Φέρθ), των δακτυλοδεικτούμενων από την εμφάνιση τους και τα σατανιστικά τους πιστεύω, νεαρών κατηγορουμένων.

Το γεγονός ότι παίζει σοφά από την αρχή, με τον χωροχρόνο-το παρελθόν των παιδιών εισβάλει στο παρόν κι αντίστροφα-, θα μας θυμίσει το τεχνικό στιλ του δικού του « Γλυκού Πεπρωμένου»( με κορμό κι εδώ το θάνατο εφήβων,)  το« Σκοτεινό Ποτάμι» του Κλίντ Ίστγουντ, και θα δημιουργήσει προσμονή για μια παρόμοια συνταρακτική κατάληξη, ιδίως στους θεατές που για πρώτη φορά πληροφορούνται για το συμβάν.

Ναι, το φινάλε δεν προκαλεί σοκ, ναι, ο τρόπος που φιλμάρεται ο  « Δεσμός του Διαβόλου» έχει μια οσμή των ξεπερασμένων νομικών περιπετειών κάποιων παλαιότερων εποχών,   αλλά μια προσεκτική ανάγνωση, καθιστά σαφές ότι μέσα από την κινηματογραφική θολούρα του Εγκογιάν εμφανίζονται τα ταμπού των μικρών και μεγάλων κοινωνιών, όπως τα έχουμε δει  στο « Exotica», στο  « Γλυκό Πεπρωμένο»  και στο «Family Viewing». Όσοι συνειδητά επιλέγουν να ανήκουν στο περιθώριο( πχ οι νεαροί που κατηγορούνται για φόνο),  μπορεί να το πληρώσουν, ακόμα και με την ίδια τους τη ζωή, επίσης οι αιμομιξίες και οι ανήθικες σεξουαλικές πράξεις  αποσιωπούνται, η διαπλεκόμενη δικαιοσύνη αλλοιώνει δικογραφίες, ο «ηθικός» κριτής  των πάντων, η 4η εξουσία (ΜΜΕ)  αντικαθιστά βίαια την 1η.  Όλα αυτά έστω και με προβλήματα, υπαινίσσονται  στο έργο.

Η Ρις Γουίδερσπουν, χωρίς καθοδήγηση, έδειξε μέρος της πλούσιας υποκριτικής της γκάμας, οργισμένη να αναζητά τον υπαίτιο του θανάτου του γιού της, ο Κόλιν Φερθ παρότι δεν βοηθήθηκε από το πληκτικό κτίσιμο του χαρακτήρα του ντετέκτιβ Ρον Λαξ,  είχε κάποιες επιδέξιες αναλαμπές, κι από την άλλη, ο ικανός σκηνοθέτης Ατομ Εγκογιάν  βρίσκεται εδώ και μια πενταετία τουλάχιστον σε ένα περίεργο σταυροδρόμι στην προσωπική του ζωή, όταν παραδέχτηκε το 2010 (στα 50 του) ότι περνάει κρίση της μέσης ηλικίας-εξού και η μετριότατη ταινία «Chloe» – δεν γνωρίζουμε αν σε προσωπικό επίπεδο συνεχίζεται, σε επαγγελματικό αν εξακολουθεί να πορεύεται έτσι, θα μιλάμε σύντομα για κρισάρα, αλλά ακόμα για μας αντέχει.

“Τα Δεσμά του Διαβόλου” από 5/6 στους κινηματογράφους σε διανομή Odeon

The post Τα Δεσμά του Διαβόλου(Devil’s Knot) appeared first on screeneye.gr.

Κωμωδία-Δράμα, 114’ Αυστραλία 1993 

του Ρολφ ντε Χέερ

Γράφει η Ελίνα Τραϊφόρου

Το « Bad Boy bubby » με βραβείο Fipresci στη Βενετία το 93, καθώς και μια πλειάδα βραβείων στην Αυστραλία, είναι μια ταινία τόσο ιδιαίτερη που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Συνδυασμός σοκαριστικών και κωμικοτραγικών σκηνών, τρυφερότητας και άγριας βίας, ένα πολυσύνθετο παζλ που ανυψώνει τον κινηματογράφο σε μάθημα ζωής. Το έργο αυτό είναι μια απρόσμενη εμπειρία.

Ο πρωταγωνιστής της ταινίας (Νίκολας Χόουπ) είναι ένας τριανταπεντάρης που ζει σε μια οικογενειακή φυλακή (αυτή που του έχει φτιάξει η μητέρα του), με αποτέλεσμα να παρουσιάζει στις αντιδράσεις του χαρακτηριστικά παιδιού.

Κάποια στιγμή ο ήρωας καταφέρνει να αποκοπεί από τα δεσμά της διαστρεβλωμένης, νοσηρής και αποσαθρωμένης πραγματικότητας του σπιτιού του και να κάνει το μεγάλο βήμα προς τον έξω κόσμο. Έναν κόσμο που το μεγάλο αυτό παιδί αδυνατεί να κατανοήσει, ακόμα και σε πράγματα που θεωρούνται δεδομένα.

Θα καταφέρει ο « Bad Boy bubby » να ενσωματωθεί; Θα βρει συνοδοιπόρους σε αυτή την μεγάλη του περιπέτεια προς τον έξω κόσμο; Τί είναι αλήθεια φυσιολογικό, ποιος και γιατί το ορίζει;

Το πρώτο μέρος της ταινίας λαμβάνει χώρο σε ένα ασφυκτικό περιβάλλον. Αιμομιξία, θρησκοληψία, μάσκες οξυγόνου, κακοποίηση ζώων, λεκτική και σωματική βία δημιουργούν ένα τρομακτικό σκηνικό εφιαλτικών διαστάσεων. Όλη αυτή η ατμόσφαιρα όμως δεν είναι μια αναίτια κινηματογραφική πρόκληση.

Αντιθέτως ο σκηνοθέτης Ρολφ ντε Χέερ μας εισάγει σε έναν κόσμο όπου η φρίκη νοείται ως οικογενειακή διαπαιδαγώγηση καταλύοντας ταμπού και κάνοντας τον θεατή να αναλογιστεί οτι τα ηθικά όρια είναι μια υπόθεση εκκολαπτόμενη. Κάτι ανάλογο επιχείρησε να παρουσιάσει και ο «Κυνόδοντας» του Λάνθιμου. Εκεί όμως που τελειώνει ο Λάνθιμος συνεχίζει ο Ρολφ ντε Χέερ . Βγάζει τον « Bad Boy bubby » αντιμέτωπο με την πραγματικότητα της κοινωνίας, και από τους κλειστοφοβικούς τοίχους ανοίγει την πόρτα για μια προσωπική αναζήτηση.

Κατανοώντας το οικογενειακό υπόβαθρο του Bubby που μέσα από μιμητισμό και παιδική αφέλεια, σαν σφουγγάρι απορροφά, ο θεατής αρχικά τρομάζει, αλλά και έλκεται από τον χαρακτήρα του ήρωα. Η χαρά του όταν τρώει για πρώτη φορά πίτσα, η αδυναμία του να κατανοήσει την φύση ενός δέντρου στο δρόμο ή ο θαυμασμός του όταν ακούει μουσική τον καθιστούν ιδιόμορφο στα μάτια των άλλων.

‘Έχοντας παρακολουθήσει το πρώτο μέρος της ταινίας, το κοινό βιώνει με συμπόνια την άγνοια του ήρωα σε αντίθεση με τις αντιδράσεις ενίοτε της κοινωνίας σ’ενα κινηματογραφικό σύμπαν όπου το κοινωνικά συμβατικό μοιάζει εξίσου παράδοξο, κι όπου τα όρια του αποδεκτού διαφοροποιούνται από άνθρωπο σε άνθρωπο ανάλογα με τις αξίες και τα πιστεύω του καθενός. Μπορεί να ενσωματωθεί ένα άτομο σαν τον Bubby με παιδικές τραυματικές εμπειρίες; Η μουσική ως αναπαράσταση εμπειριών και θεραπευτικό μέσο, ως αυτοαναφορά και λύτρωση μαζί, και προπαντός η αγάπη και ο σεβασμός στην ιδιαιτερότητα του άλλου, θέτουν τον θετικό πόλο της ταινίας. Αν κανείς δεν γεννιέται τέρας, γίνεται. Και ακόμα παραπέρα, σύμφωνα με τον Ρολφ ντε Χέερ το τέρας δαμάζεται, γλυκαίνει και μεταμορφώνεται σ’εναν εκκεντρικό πρίγκιπα. Κι από τα σκουλήκια της ψυχής ξεπετάγονται τελικά πεταλούδες.

Ο δημιουργός χρειάστηκε μια δεκαετία για να γυρίσει την ταινία, κρατώντας σημειώσεις από διάφορες σκέψεις που του κέντριζαν το ενδιαφέρον. Η επιλογή του Νίκολας Χόουπ καταλυτική, σε ένα ρόλο που μένει αξέχαστος. 32 διαφορετικοί διευθυντές φωτογραφίας, ένας για κάθε σκηνή πήραν μέρος στην ταινία, σε μια τέτοιου τύπου σύνθεση, που φέρνει στο νου τον «Δεκάλογο» του Κισλόφσκι και δένει αρμονικά έχοντας σαν συνεκτικό στοιχείο τον Bubby. Επίσης άλλη μια καινοτομία της ταινίας είναι η χρήση πρωτότυπης  ηχοληψίας με μικρόφωνα, κολλημένα κοντά στα αυτιά του πρωταγωνιστή ώστε να εντείνεται ο υποκειμενισμός και στον ηχητικό τομέα. Το « Bad Boy bubby »  ενώνει τη φιλοσοφία με την κοινωνιολογία, την κωμωδία, το  δράμα, τον τρόμο, και τον έρωτα σ’ενα έργο που αναλύει την ανθρώπινη ύπαρξη, τόσο εκθειάζοντάς την όσο και επικρίνοντάς την. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο οτι, όπως αναφέρει ο σκηνοθέτης, κάποιοι έχουν κάνει διδακτορικά βασισμένα πάνω σ’αυτήν την ταινία.

The post Bad Boy bubby appeared first on screeneye.gr.