Δράμα, 100′,  Μ. Βρετανία 2016

Πρωτότυπος Tίτλος: I, Daniel Blake

Του    Κεν Λόουτς

Mε τους Ντέιβ Τζονς, Μπριάνα Σαν, Χέιλι Σκουάιρς, Ντίλαν Φίλιπ Μακίρναν, Νάταλι Αν Τζέιμσον

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Τον αγαπούν οι αριστεροί, τον σνομπάρουν οι δεξιοί. Το στρατευμένο σινεμά, για 50 χρόνια τώρα, του 80άρη πια Κεν Λόουτς και του φίλου του σεναριογράφου Πολ Λάβερτι,  είναι και πάλι στην επάλξεις, χωρίς εκπλήξεις, χωρίς μαγικά φίλτρα για τους καταδικασμένους του κόσμου τούτου, μια κραυγή μέσα στη λαίλαπα της « νέας τάξης», σκιαγράφηση της σύγχρονης βαρβαρότητας. Σχεδόν στο σύνολο της, η  κινηματογραφική ματιά του, στο τελευταίο του έργο, είναι ζοφερή, με ελάχιστα  ψήγματα αισιοδοξίας να την περιβάλλουν και θα τα βρούμε στο μοναδικό( ας το πούμε) αισιόδοξο σλόγκαν » Εγώ ο Ντάνιελ Μπλέικ, δεν φοβάμαι, δεν ελπίζω…είμαι ελεύθερος».  Στο στόχαστρο και στον πυρήνα της, η ταινία καταπιάνεται με τη  βαριά τιμωρία που επιφυλάσσει για τα μεσαία, αλλά και για τα εξαθλιωμένα κοινωνικά σύνολα, η αλλαγή νομοθεσίας στη Βρετανία, περικόπτοντας επιδόματα, στο σύστημα κοινωνικής της πρόνοιας.

 Ο Ντάνιελ Μπλέικ, είναι 59, θα υποστεί καρδιακή προσβολή, θα χάσει τη δουλειά του στο εργοστάσιο ξυλείας και θα βρεθεί αντιμέτωπος με το Γολγοθά μιας «σικέ»  διαδικασίας, μέσω υπολογιστή( που δεν γνωρίζει να χρησιμοποιεί) και ενός κρατικού εκβιασμού, που θα αγνοήσει την εύθραυστη κατάσταση της υγείας του( δεν θα του δώσει το επίδομα που διεκδικεί) και θα τον σπρώξει, στο να βγει ξανά στην αγορά εργασίας. Θα «επαναστατήσει», βλέποντας μια ανύπαντρη μητέρα δύο παιδιών( την Κειτι),  να μην μπορεί να εξυπηρετηθεί στο γραφείο προνοίας, γιατί άργησε μερικά λεπτά. Ένα ακόμα τραγικό πρόσωπο της ιστορίας του σεναριογράφου Πολ Λάβερτι, η Κέιτι μετακομίζει οικογενειακώς από το Λονδίνο στο Νιούκαστλ, ζώντας αυτή και τα παιδιά της, μέσα  από τα δωρεάν  συσσίτια. Οι ζωές τους θα συναντηθούν και ο Ντάνιελ Μπλέικ, όσο η κατάσταση της υγείας του, του το επιτρέπει, θα πάρει την κατάσταση στα χέρια του.

Δεν είναι η πρώτη φορά,  που ο Κεν Λόουτς, προσπαθεί να εξερευνήσει τις ανησυχίες των απλών ανθρώπων, από τις αδικίες που υφίστανται μέσα στο κοινωνικό περιβάλλον.

Από τους περιορισμούς που θέτει το βρετανικό εκπαιδευτικό σύστημα, στο « Kes», του 1969, στα πολλά ντοκιμαντέρ κατά της Θάτσερ τη δεκαετία του ’80, στο Riff-Raff του 1991 και στο πως οι εργοδότες εκμεταλλεύονται τους εργαζόμενούς τους, μέχρι το «The Navigators» δέκα χρόνια αργότερα και στο πως η ιδιωτικοποίηση των βρετανικών σιδηροδρόμων, επηρεάζει τις ζωές των εργαζομένων.

Έτσι κι εδώ, η πάλη του Ντάνιελ και της Κέιτι να βρουν το δίκιο τους και να επιβιώσουν, προσκρούει στις κοινωνικές δομές του νεοφιλελευθερισμού, στο ζήτημα που δίχασε Εργατικούς και Συντηρητικούς, αν πρέπει να υπάρχουν επιδόματα, σε ποιο βαθμό και με ποια κριτήρια.

Το έργο συνδυάζει τη μυθοπλασία με ένα ύφος που θυμίζει ντοκιμαντέρ. Υπάρχουν κάποιες εμβόλιμες σκηνές που κρατάνε αχρείαστα πολύ. Όπως η διαδικασία συμπλήρωσης online μιας αίτησης, με τον απαράδεκτο χρονικό περιορισμό, αν ο αιτών δεν την συμπληρώσει εντός μερικών λεπτών, να χάσει τη σειρά του.

Από την άλλη, αυτός ο δεικτικός και ειρωνικός καυτηριασμός του Κεν Λόουτς για τις νέες τεχνολογίες( όποιος δεν ξέρει από pc είναι ανάπηρος), είναι αμφιλεγόμενος, γιατί θα μπορούσε κανείς να αντιπαραβάλει,  πως η συγκεκριμένη δεξιότητα δεν είναι παράλογη, αλλά και πρακτικά χρήσιμη.

Παρότι, το μελό δεν είναι χαρακτηριστικό του Λόουτς, εδώ λιγουλάκι υπάρχει και βεβαίως είναι υπαρκτή η σεναριακή προβλεψιμότητα.

Χρησιμοποίησε για πρωταγωνιστές, δύο τηλεοπτικούς ηθοποιούς, οι οποίοι όχι μόνο αντεπεξήλθαν περίφημα στους λούμπεν χαρακτήρες που υποδύθηκαν, αλλά τους άνοιξε το δρόμο, μιας λαμπρής κινηματογραφικής σταδιοδρομίας.

Το πολιτικό-κοινωνικό σινεμά του Κεν Λόουτς, δεν είναι επιτηδευμένο, είναι ξεκάθαρο, εύστοχο και συνεπέστατο, εκπροσωπώντας σταθερά, το ακροατήριο του, βρίσκεται κάθε εποχή, μέσα στα πράγματα και στις ζυμώσεις. Η κινηματογραφική του νατουραλιστική τεχνική, όπως και τώρα, μπορεί να είναι πανομοιότυπη και προβλέψιμη, η ύπαρξη δυνατών κοινωνικών θεμάτων όμως , είναι το ατού του, ίσως και ο λόγος, που έφυγε το έργο αυτό με το Χρυσό Φοίνικα των Καννών. Ι.Γ

 

 

Δράμα, 113′,  Γαλλία 2016

Πρωτότυπος Tίτλος: Frantz

Γλώσσα: Γαλλικά  Διανομή: Feelgood

Του Φρανσουά Οζόν

Mε τους Πιέρ Νινέι, Πάουλα Μπιρ, Ερνστ Στότζνερ, Μαρί Γκρούμπερ, Γιόχαν Φον Μπίλοφ, Άντον Φον Λούκε, Σιριέλ Κλερ

ΠΛΟΚΗ-ΚΡΙΤΙΚΗ

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Το έργο τοποθετείται χρονικά μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και η κάμερα ακολουθεί μια γυναίκα που θρηνεί το θάνατο του αρραβωνιαστικού της, του Frantz. Η παρουσία ενός μυστηριώδους άντρα που επισκέπτεται τον τάφο του και αφήνει εκεί λουλούδια, δημιουργεί πολλές απορίες στην ηρωίδα, η οποία προσπαθεί να ξεδιαλύνει το μυστήριο.

Δεν είναι σαν το πονηρό θρίλερ η « Πισίνα», ούτε θυμάται την Αγκάθα Κρίστι στις μοναδικές « 8 γυναίκες», πόρρω απέχει και από το προκλητικό του έργο « Νέα και Όμορφη». Ο ξεχωριστός σε όλα Φρανσουά Οζόν, γυρίζει για πρώτη φορά εξ ολοκλήρου, σε μαύρο- άσπρο και κρατάει τον μυσταγωγικό ρομαντισμό από το παλαιότερο του έργο « Κάτω από την Άμμο», σε μια διάσταση του A’ Παγκοσμίου Πολέμου χωρίς εφέ και τεχνάσματα, στα μέτρα του.
Κοινωνική, ερωτική και βαθιά ανθρώπινη.
Αν ισχυριστούμε πως κάποια από το νοήματα του «Frantz» δεν τα έχουμε ξαναδεί, θα πούμε ψέματα. Είναι όμως η άτιμη η καλλιτεχνική του αύρα που αναδύεται μέσα από τα αιώνια διλήμματα των ανθρώπων, καταφέρνοντας να στρίψει την κατάλληλη στιγμή το τιμόνι και από μια ταινία για τα δεινά της βίας, να την μετατρέψει σε μια ταινία για τα ανέκφραστα, άβουλα και καταπιεσμένα συναισθήματα( βλέπε τον Αντριέν)΄, αλλά και τους εκδηλωτικούς, δυναμικούς χαρακτήρες( βλέπε την Άννα), που καταλήγουν να πονούν, πάνω στους αδιέξοδους δρόμους της αγάπης.
Τυχαίο σίγουρα δεν είναι, που ο Οζόν τοποθετεί ως τον αδύναμο κρίκο αυτής της αλυσίδας, έναν άντρα( ευαίσθητο αλλά άτολμο, καταπιεσμένο γενικώς) και στον αντίποδα, μια πιο θαρραλέα γυναίκα( που μόνο σε μια στιγμή φάνηκε να λυγίζει). Σίγουρα ο γάλλος σκηνοθέτης κάτι θέλει να επισημάνει για τα δύο φύλα, δηλαδή «τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται».

Προηγουμένως, έπαιξε ένα ελκυστικό και προβοκατόρικο παιχνίδι με το κοινό-όπως το πράττει πάντα -, με την ακατέργαστη σεξουαλικότητα, εάν δηλαδή οι δύο άντρες, ο νεκρός γερμανός στρατιώτης και ο μυστήριος γάλλος «φίλος του», ήταν εραστές.

Ταυτόχρονα, ολόκληρη η ταινία κατά κάποιο τρόπο αφιερώνεται στον Μπέργκμαν, από τη φωτογραφία, τις σιωπές, το ρυθμό, τις φιγούρες, αλλά και το όνομα της ηρωίδας «Άννα»( που θα μπορούσε να είναι και ο τίτλος της ταινίας), όπως στο «Πάθος της Άννα», όπως τότε, 40 και βάλε χρόνια πριν, η Λιβ Ούλμαν θρηνούσε στο έργο, όχι μία, αλλά δύο απώλειες.

Ο Πιέρ Νινέ είναι ο νέος σταρ του γαλλικού σινεμά, τρομερή φιγούρα ναι, το επιβεβαιώνουμε, αλλά σε αυτή την ταινία η πρωτοεμφανιζόμενη Πάολα Μπιρ, απλούστατα δεν ξεχνιέται. Έχει ένα μοναδικό ταμπεραμέντο και όταν κρύβει τα συναισθήματά της και όταν τα κραυγάζει. Νέα, ταλαντούχα και όμορφη, κέρδισε το βραβείο ερμηνείας στη Βενετία, δικαίως. Ο Οζόν είναι ο ιδανικότερος για να ξετρυπώνει γυναικεία ταλέντα.

“Frantz” από 20 Οκτωβρίου στους κινηματογράφους σε διανομή Feelgood