The post Θάνατος στο Σαράγιεβο appeared first on screeneye.gr.

Συνέντευξη στον Ιάκωβο Γωγάκη

Μία από τις πιο εκρηκτικές προσωπικότητες στο χώρο του κινηματογράφου, ο βραβευμένος με Όσκαρ το 2002 για το αντιπολεμικό δράμα   «No Man’s Land», ο Ντάνις Τάνοβιτς,  εξαπολύει δριμύ κατηγορώ για τις πολιτικές της Ε.Ε, για την έλλειψη οράματος από τους ηγέτες της και προτρέπει τους συμπατριώτες του να ξυπνήσουν και να επαναστατήσουν για τα κακώς έχοντα στη Βοσνία, αναπολώντας την εποχή της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας.

Η αφορμή για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε, στάθηκε η πρόσφατη του ταινία « Θάνατος στο Σαράγιεβο», βραβευμένη με την Ασημένια Άρκτο του Βερολίνου. Θα προβληθεί στην Ελλάδα την επόμενη κινηματογραφική σεζόν από την AMA FILMS.

Η πρόσφατη σου ταινία, αφήνει πολλά υπονοούμενα για τις μεγάλες ευρωπαϊκές ιδέες που δεν υλοποιήθηκαν και μια πεσιμιστική άποψη για το μέλλον της Ε.Ε.Γιατί τόσο έντονα  την  στοχοποιείς;

Τάνοβιτς: Η Βοσνία είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα που αποδεικνύει πως η Ευρώπη απέτυχε. Μια χώρα ουσιαστικά διαιρεμένη, 24 χρόνια τώρα δεν μπορούν να  συνυπάρξουν ειρηνικά οι διαφορετικές εθνότητες.  Πού είναι η Ευρώπη; Γιατί δεν μπόρεσε να βοηθήσει αυτό το νεοσύστατο κράτος να ορθοποδήσει μετά τον πόλεμο;

Οι αξίες της Ε.Ε είναι μια χαρά, αλλά την διοικούν στενόμυαλοι τεχνοκράτες και δεν βλέπω στο μέλλον να μπορεί να σταθεί το ευρωπαϊκό οικοδόμημα αν δεν αλλάξει.  Δεν είμαι κομμουνιστής, αλλά η Ευρώπη χρειάζεται πολιτικούς με κοινωνικές ευαισθησίες, που θα χτυπήσουν τις ολιγαρχίες, όπως διακηρύττει  o Μπέρνι Σάντερς( ο αντίπαλος της Χίλαρι Κλίντον για το χρίσμα των Δημοκρατικών)). Τον υποστηρίζω, αν και πιστεύω πως δεν έχει πιθανότητες να εκλεγεί πρόεδρός των Η.Π.Α

Εντός του ξενοδοχείου όπου διαδραματίζεται το έργο, βλέπουμε χαρακτήρες εξαθλιωμένους, με ιδανικά, μα και άλλους κυνικούς, του υποκόσμου, που έχουν τελικά τον πρώτο λόγο. Πόσο ορατές είναι αυτές οι αντιθέσεις στην κοινωνία της Βοσνίας;

Τάνοβιτς: Υπάρχει μια μειοψηφία ανθρώπων  που κάνει ότι θέλει και δεν λογοδοτεί σε κανέναν. Λίγες οικογένειες κρατάνε σχεδόν όλα τα λεφτά της χώρας. Η προηγούμενη μου ταινία Στιγμές στη Ζωή Ενός Ήρωα αφορούσε τους Ρομά, αλλά δεν βλέπω στη Βοσνία- μόνο όσοι είναι Ρομά να μην περνούν καλά. Δεν μπορούσα να πιστέψω πως θα υπήρχε συμπατριώτης μου , που θα μπορούσε  να άφηνε μια γυναίκα να πεθάνει λέγοντας « Εμείς δεν θα σε βοηθήσουμε». Και όμως υπήρχε.

Από την άλλη, η αναφορά στο τελευταίο μου έργο στον Γκαβρίλο Πρίντσιπ(ο Σερβοβόσνιος που δολοφόνησε τον Αρχιδούκα Φραγκίσκο Φερδινάνδο της Αυστρίας  και έτσι η Αυστρουγγαρία μπήκε στον Α’ Παγκόσμιο), δείχνει το μέλλον. Χρειάζονται ιδανικά, οράματα, ιδέες και επαναστατικότητα για να βελτιωθεί η ζωή των ανθρώπων. Ήταν ένας ήρωας, ένας ιδεαλιστής Σέρβος 19 ετών, είχε το όραμα μιας ελεύθερης Γιουγκοσλαβίας και οι Βόσνιοι έχουν μια διαφορετική εικόνα για αυτόν, επειδή ήταν Σέρβος. Αυτό είναι ανόητο.

Άρα και οι Βόσνιοι έχουν ευθύνη, όχι μόνο η Ευρώπη και οι ολιγάρχες.

Τάνοβιτς: Την κύρια ευθύνη.Ο κόσμος  παραμένει σε αδράνεια, κάθονται όλοι μπροστά από την τηλεόραση, παρακολουθούν τις ζωές των άλλων και περιμένουν να κάνουν επανάσταση μέσα από το γ……. το Facebook. Η νέα γενιά, τα αποκαλούμενα «παιδιά της κουζίνας»,  από την απέλπιδά τους προσπάθεια να κρατήσουν μια δουλειά που τους προκαλεί μιζέρια,  αποδέχονται τα πάντα. Αντιδρούν μόνο όταν ο πόλεμος φτάσει έξω από την πόρτα του σπιτιού τους.

 Έχεις γυρίσει 9 ταινίες μεγάλου μήκους, με την πρώτη πήρες το Όσκαρ και σχεδόν όλες οι υπόλοιπες έχουν κερδίσει σημαντικά βραβεία. Πόσο σημαντική είναι για σένα η φεστιβαλική αναγνώριση;

Τάνοβιτς: Δεν υποκινούμαι από αυτό το κίνητρο. Τα βραβεία αποδεικνύουν πως έγινε μια καλή ταινία από το σύνολο της ομάδας και αυτό αναγνωρίζεται στα Φεστιβάλ, υπάρχουν όμως πολλοί σκηνοθέτες που δεν έχουν κερδίσει βραβεία. Ας πούμε ο αγαπημένος μου Ρόμπερτ Όλτμαν, δεν κέρδισε ούτε ένα Όσκαρ και  το άξιζε περισσότερες από μία φορά, τελικά έλαβε έναν έπαινο.

Πόσο εύκολος είναι ο συνδυασμός οικογένεια και επαγγελματική σταδιοδρομία;Αυτή τη στιγμή έχεις και τα δύο. Άφησες κάποια στιγμή κάτι πίσω;

Τάνοβιτς: Ήταν επιθυμία μου από μικρό παιδί να αποκτήσω μια μεγάλη οικογένεια, ίσως επειδή είμαι μοναχοπαίδι. Κάναμε με τη σύντροφό μου 5 παιδιά. Από τη Βοσνία μετακομίσαμε στο Παρίσι και πρόσφατα επιστρέψαμε στο Σεράγιεβο. Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολο να συνδυαστεί η δουλειά με τον οικογενειακό βίο. Χρειάστηκε για μια περίοδο να αφοσιωθώ στην οικογένεια μου και να αφήσω στην άκρη διάφορες ιδέες ή και ταινίες που είχα ξεκινήσει.

Η Κριτική μας για το έργο ” Θάνατος στο Σεράγιεβο” +Τρέιλερ

The post Ντάνις Τάνοβιτς appeared first on screeneye.gr.

Δράμα,75′, Βοσνία 2013, Γλώσσα: Σλαβικά-Βοσνιακά

Του Ντάνις Τάνοβιτς

Με τους Ναζίφ Μούζιτς, Σενάντα Αλιμάνοβιτς

Η Σενάντ είναι  κοντά στα 30 είναι Ρομά και ζει σε μια λαϊκή συνοικία της Βοσνίας με τον σύζυγο της Ναζίφ και τις δύο ανήλικες της κόρες. Βρίσκεται ξανά εγκυμονούσα και  δεδομένου ότι δεν έχει ασφάλεια υγείας, αποφεύγει να επισκεφθεί  γυναικολόγο για το απαραίτητο τσεκ-απ. Στον 5ο της μήνα, αρχίζει να αιμορραγεί. Στο νοσοκομείο ο γιατρός ζητάει 500 ευρώ για να προχωρήσει στην απαραίτητη χειρουργική επέμβαση. Χωρίς κάρτα υγείας και χωρίς χρήματα αναγκάζεται να επιστρέψει στο σπίτι. Οι επόμενες δέκα μέρες είναι ένας πραγματικός Γολγοθάς, με τον άντρα της -που πουλάει παλιοσίδερα- να κτυπάει όποια πόρτα μπορεί, ακόμα και των μη κυβερνητικών οργανώσεων αλλά κανείς να μην θέλει πραγματικά να τους βοηθήσει.

Αν ο αντισυμβατικός και βραβευμένος με Όσκαρ Βόσνιος Ντάνις Τάνοβιτς το 2001 παρουσίασε το αριστούργημα «No Man’s Land», μια ωδή στον ανθρωπισμό και τον παραλογισμό του πολέμου, 12 περίπου χρόνια αργότερα ο ανθρωπισμός παραμένει όνειρο απατηλό, γιατί εδώ θα καταπιαστεί με τον μισανθρωπισμό και την ασπλαχνία, στηριζόμενος σε πραγματικά γεγονότα , σβήνοντας την αχτίδα φωτός με μιας, από τον τερματισμό του πολέμου και της αιματοχυσίας .

Το έργο γυρίστηκε με μια κάμερα στο χέρι,  και με προϋπολογισμό μόνο 30 χιλιάδες ευρώ, και είναι  ένα σκληρό κατηγορώ για τη δικιά του(θα λέγαμε σίγουρα  και για τη δικιά μας) κοινωνία, του ατομικισμού, της αρπαχτής και της υπόγειας κρατικής συναλλαγής ,που κανείς δεν διστάζει σε τίποτα, ακόμα και μπροστά στον ανθρώπινο πόνο. Ταυτόχρονα εξυμνεί τους τίμιους καθημερινούς αγωνιστές της βιοπάλης, όπως είναι η Σενάντ κι ο Ναζίφ, χωρίς να αφήνει ούτε ίχνος αμφισβήτησης για την ηθική τους ακεραιότητα, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν αυτές οι λιγοστές και φωτεινές εξαιρέσεις.

Η πέμπτη μεγάλου μήκους του, είναι ίσως η πιο καλλιτεχνική και  πειστική του δουλειά, αγγίζοντας βαθιά συναισθήματα, με τους διαλόγους να είναι μετρημένοι( κυριαρχούν οι σιωπές) και η  αφήγηση να είναι σε όλη τη διάρκεια, στο ύφος ενός βίαιου νατουραλισμού. Ο Τάνοβιτς με αυτό το ημί-ντοκιμαντέρ και με τον τόσο λιτό τρόπο κινηματογράφησης, φαίνεται να επηρεάζεται κι από το πρωτοπόρο μαύρο γιουγκοσλαβικό ρεύμα της δεκαετίας του 60, ιδίως από το σινεμά του Ζέλιμιρ Ζιλνικ. Όσο βέβαια κι αν μας αγγίζει το περιεχόμενο, η επιθυμία του σκηνοθέτη να παραμείνει το έργο πάνω σε μια ερασιτεχνική βάση, δεν μπορεί να το σπρώξει ακόμη πιο πέρα, με κάποιες αστοχίες να  εμφανίζονται στην εικόνα και στον ήχο. Οι ερασιτέχνες ηθοποιοί αλλά  πραγματικοί ήρωες της καθημερινότητας  και πείθουν και συγκινούν.

“Στιγμές στη Ζωή Ενός Ήρωα” από 3/5 στους κινηματογράφους σε διανομή Seven

The post Στιγμές στη Ζωή Ενός Ήρωα(An Episode in the Life of an Iron Picker) appeared first on screeneye.gr.

Συνέντευξη του Ντάνις Τάνοβιτς στον Ιάκωβο Γωγάκη

Μόλις πριν μερικές μέρες μια υποψηφιότητα σε ένα από τα ελληνικά κόμματα, στάθηκε η αφορμή για να ανοίξει μια μικρή κουβέντα για τους Ρομά που ζουν στην χώρα μας. Ο βραβευμένος με Όσκαρ Βόσνιος σκηνοθέτης του περίφημου αντιπολεμικού αριστουργήματος «No Man’s Land» του 2001 Ντάνις Τάνοβιτς κινηματογραφεί μια οικογένεια προερχόμενη από αυτή την ομάδα ανθρώπων, που ζουν στη πατρίδα του.

«Οι στιγμές στη ζωή ενός ήρωα» είναι ένα εξαιρετικό οδοιπορικό στη σημερινή Βοσνία,  που όπως δείχνει καθαρά ο Τάνοβιτς,  τα όνειρα κι ελπίδες για ένα καλύτερο μέλλον, μετά τον εμφύλιο,  δεν επιβεβαιώθηκαν.

Το έργο του είναι σκληρό και αδυσώπητα αληθινό. Είναι η ιστορία μιας οικογένειας που ζει κάτω από απίστευτα άθλιες συνθήκες σε μια ρυπογόνο περιοχή. Δεν έχει χρήματα να πληρώσει το ηλεκτρικό, δεν έχει ασφάλιση υγείας, είναι όμως μια ευτυχισμένη οικογένεια που πουλά παλιοσίδερα μόνο για την επιβίωση. Αλλά όταν θα χρειαστεί πραγματικά τη βοήθεια του κράτους και των συμπολιτών θα της γυρίσουν όλοι την πλάτη. Ο σκηνοθέτης με τα χρήματα που πήρε από τις διακρίσεις τις ταινίας σε διάφορες διοργανώσεις, τα μοίρασε σε αυτή την οικογένεια, που όπως λέει η κοινωνία της Βοσνίας της γύρισε την πλάτη.

Η ταινία σου είναι σοκαριστική. Δείχνεις ότι τίποτα δεν άλλαξε κι ο πληθυσμός δεινοπαθεί. Τι πιστεύεις ότι πήγε λάθος;

Μέχρι το 2006 φαινόταν ότι κάτι θα αλλάξει προς το καλύτερο αλλά η παγκόσμια κρίση του 2008 γκρέμισε ότι χτίστηκε μέχρι τότε. Το ίδιο όμως συμβαίνει στη Βραζιλία, στην Αργεντινή, στην Ιαπωνία, παντού. Ο κόσμος πια είναι περικυκλωμένος από φτώχεια και δυστυχία. Αν είσαι φτωχός τα αδιέξοδα είναι ακόμα μεγαλύτερα , πόσο μάλλον στη Βοσνία που κουβαλάμε προβλήματα από το παρελθόν.

Στην Ελλάδα κυριάρχησε η άποψη ότι η Βοσνία από τη «συμφωνία» (του Ντέιτον) και μετά αμερικανοκρατείται. Ισχύει κάτι τέτοιο;

Όσοι το λένε αυτό θα έχουν δει το «Matrix» εκατό φορές. Κανείς δεν ελέγχει τους Βόσνιους. Εδώ, ούτε οι ίδιοι οι Βόσνιοι ελέγχουν τους εαυτούς τους. Το πρόβλημα στη χώρα μου είναι ότι το σύστημα δεν λειτούργει, δεν υπάρχουν νόμοι, κι εκεί που υπάρχουν δεν τηρούνται από τους πολίτες. Η έκφραση που ταιριάζει εδώ είναι «τακτική για να επιβιώσουμε ακόμη μια μέρα, και αύριο βλέπουμε για την επόμενη». Δεν υπάρχει όραμα από κανέναν, δεν υπάρχει στρατηγική για το μέλλον αυτής της χώρας, με έχει κουράσει όλο αυτό που συμβαίνει πραγματικά.

 Όλο αυτό που περιγράφεις είμαι σίγουρος πως δεν μπορούσες να το φανταστείς όταν γύριζες το «No Man’s Land» που κυριαρχεί το στοιχείο της αισιοδοξίας.

Ναι, γιατί η δική μου γενιά, της δεκαετίας του 1980 μεγάλωσε διαφορετικά. Πιστεύαμε σε ιδανικά, πιστεύαμε στην αλληλεγγύη, γύρισα τότε αυτή την ταινία πιστεύοντας ότι κάτι θα αλλάξει και τώρα αναγκάζομαι με λύπη να ακολουθήσω την πραγματική ιστορία μιας απελπισμένης οικογένειας που δεν βρίσκει βοήθεια από πουθενά.

Τι δυσκολίες συνάντησες όταν αποφάσισες να χρησιμοποιήσεις στην ταινία σου τους πραγματικούς ήρωες της ζωής και όχι επαγγελματίες ηθοποιούς;

Διάβασα για την περιπέτεια αυτών των ανθρώπων και πήγα επί τόπου να τους συναντήσω. Αγάπησα αυτή την οικογένεια κι αυτό ήταν το «κλειδί» για να συνεχίσω να δουλεύω μαζί τους. Δεν είχα καμιά ιδέα για το πώς θα κινηματογραφήσω. Αυτή ήταν η βασική δυσκολία. Ήθελα μόνο  να αποφύγω να κάνω ένα ντοκιμαντέρ που κάποιοι θα μιλούν απλά μπροστά στο φακό. Συμφώνησα μαζί τους ότι ανεξάρτητα από το αν πετύχουν τα γυρίσματα ή όχι,  θα πληρωθούν. Όπως κι έγινε.

Το έργο βρήκε διανομή στη Βοσνία. Πιστεύεις οι συμπατριώτες σου μπορούν να αποδεχθούν τις αλήθειες και τον ώμο ρεαλισμό που καταγράφεις;

Μπορώ να σου πω ότι με ενδιαφέρει πιο πολύ να το δουν οι Βόσνιοι απ’ ότι να παιχτεί σε άλλες χώρες. Είναι μια ταινία που μιλάει για αυτούς, για όλους μας, για μια κοινωνία των διακρίσεων και της αποξένωσης που φτιάξαμε εμείς οι ίδιοι και αυτό πρέπει να αλλάξει. Δεν μας αξίζει, κι αν συνεχίσουμε έτσι αυτό που θα ζήσουμε θα είναι το χάος.

«Οι Στιγμές στη Ζωή ενός Ήρωα» (An Episode in the Life of an Iron Picker) επιλέχθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Βερολίνου 2013, και κέρδισε την Αργυρή Άρκτο Καλύτερης Ταινίας, το Βραβείο Ανδρικού Ρόλου και την Ειδική Μνεία της Οικουμενικής Επιτροπής.

«Οι Στιγμές στη Ζωή ενός Ήρωα» από 3/5 στους κινηματογράφους σε διανομή Seven

The post Ντάνις Τάνοβιτς appeared first on screeneye.gr.