Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του ’13 στο Φ. Βερολίνου

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

O Ούλριχ Ζάιντλ αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση κινηματογραφιστή, προερχόμενος από τη φημισμένη σχολή τηλεόρασης και κινηματογράφου της Βιέννης. Ο 61χρονος σκηνοθέτης έχει γυρίσει αρκετά ντοκιμαντέρ, αλλά έγινε γνωστός με τις «Σκυλίσιες Μέρες» που προβλήθηκε και στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης διχάζοντας τους πάντες. Ήρθε η ώρα να ξεπεράσει αυτό το έργο ορόσημο, με μια δυνατή τριλογία γυναικείων χαρακτήρων όπου η καθεμία βρίσκεται αντιμέτωπη με τα προσωπικά της αδιέξοδα.  

Η συνέντευξη που μας παραχώρησε πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο στο Φεστιβάλ Βερολίνου, με τους διοργανωτές να τον τιμούν για τη συνεισφορά του στην 7^η τέχνη.

Ο αξιότιμος κύριoς Ζάιντλ είναι ο δεύτερος σκηνοθέτης όλων των εποχών που μέσα σε ένα χρόνο που βλέπει τρεις ταινίες του να διαγωνίζονται στα τρία μεγαλύτερα φεστιβάλ της Ευρώπης. Ο πρώτος ήταν ο Κριστόφ Κισλόφσκι με την τριλογία των Χρωμάτων.

Μας λέει: « Η τριλογία του Παραδείσου ήταν ένα μακρύ ταξίδι, που διήρκησε τέσσερα χρόνια -μια διαδικασία ενός βήματος μπροστά κι ενός πίσω μέχρι να βρω και την τελευταία λεπτομέρεια. Όταν αυτό επιτεύχθηκε τότε αποφάσισα ν’ αλλάξω τελείως τον αρχικό προγραμματισμό μου και αντί για τρεις ιστορίες σε μία ταινία, να δημιουργήσω μια αυτοτελή τριλογία. Εκ του αποτελέσματος ήταν μια σωστή επιλογή».

Τον ρωτήσαμε για την πρωτοφανή απήχηση που είχε το συγκεκριμένο εγχείρημα που θεωρείται ως η πιο εμπορικά επιτυχημένη κινηματογραφική του δουλειά.

« Δεν με απασχολεί το πως θα γίνω αρεστός στο κοινό. Θέλω αγγίξω τον κόσμο με τον αληθινό ρεαλισμό των ιστοριών, που ενίοτε ενοχλούν κι ενίοτε  παρερμηνεύονται. Η συγκεκριμένη τριλογία ξεκινά με τον διαφορετικό τρόπο που αντιμετωπίζουν τα δύο φύλα τον σεξοτουρισμό, το δεύτερο μέρος επανατοποθετεί το ζήτημα της πίστης και το τρίτο καταλήγει σε ένα συμπέρασμα. Είναι τρεις ταινίες απόλυτα αληθινές  για τις πεποιθήσεις των ανθρώπων αλλά και για τα χαρακτηριστικά της σημερινής εποχής που τους θέλουν να είναι μόνοι αντιμέτωποι με τα προβλήματα τους».

Τι απαντάει όταν τίθεται το θέμα του γυναικείου φύλου και τις κατηγορίες που του προσάπτονται περί μισογυνισμού; Απαντάει με χιούμορ και διπλωματικά.

«Τα θέματα των ταινιών μου είναι πάντοτε ρεαλιστικά, αγγίζουν δύσκολα κοινωνικά και προσωπικά προβλήματα,  που μπορεί να φέρουν κάποιους θεατές σε δύσκολη θέση. Το κατανοώ. Υπήρξαν κριτικοί στην Αυστρία που όταν είδαν τα «Καλά Νέα» ή τις «Σκυλίσιες Μέρες» άρχισαν να περιφέρονται δεξιά κι αριστερά λέγοντας διάφορα. Αργότερα μερικοί, άλλαξαν γνώμη και έγιναν θαυμαστές των ταινιών μου. Πιστεύω ότι αυτοί που αντιδρούν αρνητικά είναι αυτοί που φοβούνται την αλήθεια και τα μηνύματα των έργων αυτών».

Μας έδωσε τη δική του άποψη για το γεγονός πως ομάδα κριτικών σύγκρινε τη τριλογία του «Παραδείσου» με αυτήν του Κριστόφ Κισλόφσκι των «Χρωμάτων», σαν να ήθελε ο Ζάιντλ να αποτίσει φόρο τιμής στο μεγάλο πολωνό δημιουργό.

« Θαυμάζω τον Κισλόφσκι για την ανεκτίμητη  συνεισφορά του στην 7^η τέχνη αλλά δεν είχα ποτέ επηρεαστεί από το έργο του, κι εδώ στα τρία μέρη ισχύει το ίδιο. Αν ήθελε κανείς να βρει επιρροές, αυτές είναι από τον μεγάλο δάσκαλο Παζολίνι αλλά και από τους Μπουνιούελ, Κασσαβέτη, Ταρκόφσκι, Ντράγιερ ίσως και  Μπέργκμαν».

Για τον τρόπο που καθοδήγησε τις τρεις πρωταγωνίστριες των « Παραδείσων» Margarete Kiesel Maria Hofstätter, Melanie Lenz, ο επιτυχημένος σκηνοθέτης  ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικός για τη μέθοδο που ακολουθεί.

« Η διαδικασία επιλογής των βασικών χαρακτήρων είναι δύσκολη και χρονοβόρα. Όταν αυτή ολοκληρωθεί τότε το πρόσωπο που κτίζεται πάνω του το έργο, χωρίς να έχει στα χέρια του όλα τα κομμάτια του σεναρίου, ξεκινάει να πειραματίζεται και να αυτοσχεδιάζει, για να μπορέσει να διεισδύσει στην ατμόσφαιρα του ρόλου και της ταινίας. Όταν ξεκινήσουν τα γυρίσματα ο ηθοποιός έχει ήδη βρει την ισορροπία του ρόλου του, κι είναι μετά εύκολο για τον σκηνοθέτη να τον κατευθύνει στις υποκριτικές λεπτομέρειες που απομένουν».

Δεν θα μπορούσε να μην ερωτηθεί ο Ουλριχ Ζάιντλ για το πεσιμιστικό στοιχείο που προβάλλεται  έντονα στον αυστριακό κινηματογράφο κι από τον ίδιο,  κι από  τον συμπατριώτη του Μίκαελ Χάνεκε.  

«Θα μιλήσω για τον εαυτό μου,  γιατί απλούστατα  δεν λειτουργούμε σαν ομάδα όλοι οι αυστριακοί σκηνοθέτες. Η κοινωνία στην Αυστρία είναι συντηρητική, γεμάτη ψυχώσεις που αρνείται  το παρελθόν της. Είναι κατά βάση μια αυταρχική κοινωνία.  Ο Χάνεκε συμφωνεί με αυτό. Στις ταινίες μου καταγράφω αυτά που βλέπω, κι ότι ακούω από τον περίγυρό μου. Σε αντίθεση με τον Χάνεκε το δικό μου είναι κατεξοχήν ρεαλιστικό σινεμά. Θέλω να δείξω ακριβώς αυτό που συμβαίνει , το οποίο μπορεί να εκληφθεί κι ως πεσιμιστικό αλλά είναι αληθινό- απόλυτα ρεαλιστικό».

Ο «Παράδεισος της Πίστης» που βγαίνει στους κινηματογράφους στις 26/9 ,  αποτελεί το δεύτερο από  τα τρία μέρη των «Παραδείσων»( Αγάπης, Πίστης, Ελπίδας).

“Στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2012 όταν προβλήθηκε το έργο  , ιταλίδες θεούσες περικύκλωσαν τη Μόστρα αποκαλώντας τον δημιουργό βλάσφημο και άθεο”.

The post Ούλριχ Ζάιντλ appeared first on screeneye.gr.

Δράμα, 115′ Αυστρία2013 , Γλώσσα: Γερμανικά

του Ούλριχ Ζάιντλ

Ίσως το πιο  ώριμο και βαθυστόχαστο φιλμ του  σημαντικού αυστριακού σκηνοθέτη Ούλριχ Ζάιντλ , ο  « Παράδεισος της Πίστης » αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας τολμηρής τριλογίας που εισέρχεται στην ιδιόμορφη ψυχοσύνθεση του γυναικείου φύλου. Ταυτόχρονα , με κομψό τρόπο στηλιτεύει τα κοινωνικά υποκατάστατα των ανθρώπινων αδιεξόδων,  και χρησιμοποιεί παραδείγματα όπως είναι ο αγοραίος έρωτας( Παράδεισος -Έρωτας)  και τώρα εδώ (Παράδεισος- Πίστη) τη συναισθηματική συνάντηση της ηρωίδας του με τον Χριστιανισμό-Καθολικισμό,  που λειτουργεί ως η καθημερινή της εξάρτηση και η παθολογική της εμμονή.

Ο σκηνοθέτης με το έργο  αυτό στοχοποιήθηκε από διάφορες θρησκευτικές οργανώσεις που έσπευσαν το καλοκαίρι του 2012 στο Φεστιβάλ Βενετίας , με δριμύτητα να τον αποδοκιμάσουν, έχοντας κατά νου μια συγκεκριμένη σκηνή του έργου, που ρίχνει λάδι στη φωτιά, αλλά και το εξίσου προκλητικό ντοκιμαντέρ « Χριστέ μου, εσύ ξέρεις» του 2003.

Όπως γράψαμε κατά την έξοδο στις αίθουσες του πρώτου μέρους της τριλογίας, ο Ζάιντλ γίνεται ηθελημένα προβοκάτορας, ίσως επιδιώκει κι ο ίδιος να παρερμηνεύεται ως απατεώνας του φακού, μισογύνης και βλάσφημος . Αλλά η αλήθεια δεν είναι ακριβώς αυτή.

Η Άννα Μαρία  προσεύχεται και παρακαλεί τον Χριστό για συγχώρεση. Στη συνέχεια θα αυτόμαστιγωθεί με ένα μεταλλικό ζωνάρι. Την κάπως παρανοϊκή έναρξη θα την ακολουθήσει λίγο αργότερα μία ακόμη σκηνή, όταν η σεμνότυφη ηρωίδα θα  κάνει το γύρο του σπιτιού της γονατιστή , υμνώντας τον Θεό. Είναι τεχνικός μαστογράφος αλλά την βλέπουμε με ένα αγαλματίδιο της Παναγίας να τριγυρνά από πόρτα σε πόρτα  ως ιεραπόστολος του Χριστιανισμού.

Υπάρχει και σύζυγος , μουσουλμανικής καταγωγής,  ο οποίος επιστρέφει  ξαφνικά στη ζωή της έπειτα από απουσία κάποιων χρόνων. Είναι καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι. Η Άννα Μαρία σαν να έχει υποστεί απώλεια μνήμης θα τον αντιμετωπίσει ως ξένο που θέλει να διαταράξει τη σχέση της με τον Ιησού Χριστό.

Η ψυχωτική θρησκευτική της εξάρτηση κι από την άλλη η απαίτηση του συζύγου  της  να επιστρέψουν στην προτέρα κατάσταση,  θα σπείρει ανέμους και θα θερίσει θύελλες.

Ο Ούλριχ Ζάιντλ είναι πραγματικά « διαβόλου κάλτσα» γιατί αυτό που θα επιτύχει εδώ είναι η μεταφορά στο γυαλί ενός καλά οργανωμένου πλέγματος προσωπικών του πεποιθήσεων που ξεκινάνε  από το απλουστευμένο που το λέμε όλοι « Ο καθένας κουβαλάει το δικό του σταυρό» , και συνεχίζουν με τις  πιο πολυσύνθετες θεωρίες του Νίτσε και του Γιούνγκ περί κρίσης των ατομικών ταυτοτήτων στη σύγχρονη εποχή, και το αποκούμπι της θρησκευτικής πίστης που μπορεί να πάρει το χαρακτήρα του απόλυτου φανατισμού.

Ο σκηνοθέτης αφήνει την ημι- ντοκιμενταρίστικη αφήγηση  που χαρακτήρισε το πρώτο μέρος αλλά διατήρησε τους δικούς του ούτω καλούμενους « Πίνακες Ζάιντλ» που έχουν να κάνουν με τον τρόπο που στήνει τη κάμερα  μέσα σε κλειστούς χώρους σταθερά πάνω στα κεντρικά πρόσωπα.

Υπάρχουν κάποιες στιγμές που δεν μπορούν ξεκάθαρα να προσδιοριστούν ,που πήγε το μυαλό μας στην αριστουργηματική « Αγάπη» του συμπατριώτη του Μίκαελ Χάνεκε, δύο έργα που γυρίστηκαν με διαφορά μερικών μηνών.

Η ηθοποιός Μαρία Χοφστάτερ  επιλέχθηκε συνειδητά από τον δημιουργό  για να ερμηνεύσει τον πιο πολύπλοκο ρόλο  της τριλογίας, γιατί διαθέτει υποκριτικά χαρίσματα υψηλού επιπέδου που διευκόλυναν το έργο του σκηνοθέτη για να αποκαλύψει πλήρως  τα διάφορα επίπεδα ανάγνωσης του σημαντικού του έργου.

Ο «Παράδεισος της Πίστης» από 26/9 στους κινηματογράφους απο Feelgood Entertainment. Κέρδισε το ΕιδικόΒραβείο Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ Βενετίας 2012 και το βραβείο «Cinem Avvenire » στο ίδιο Φεστιβάλ . Το τελευταίο μέρος της τριλογίας ο « Παράδεισος της Ελπίδας» θα βγει σύντομα στις αίθουσες.

The post Ο Παράδεισος της Πίστης appeared first on screeneye.gr.