Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Ενώ η ανησυχία στον πλανήτη κορυφώνεται  από τις συνέπειες των συγκρούσεων,  σε Παλαιστίνη, Ουκρανία και Σουδάν, οι ενδείξεις προοιωνίζουν δυσοίωνο το άμεσο μέλλον, με  έναν ακόμη παγκόσμιο  πόλεμο να βρίσκεται στα σκαριά.   Η κινηματογραφική κοινότητα από νωρίς έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, μέσα από μια σειρά πρόσφατων  ιστορικών ταινιών που αποτύπωναν τις συνέπειες της μισαλλοδοξίας, της βίας και των εθνικών εκκαθαρίσεων, όπως επί παραδείγματι τα έργα «1917» , « Ο Γιος του Σαούλ» και το « Μια Κρυφή Ζωή».

Ένας Βρετανός σκηνοθέτης, ο Τζόναθαν Γκλέιζερ, που χαίρει της εκτίμησης των συμπατριωτών του- τον οποίο γνώρισαν μέσα από τα  μουσικά βίντεο για τους  Radiohead και Massive Attack , αλλά κι από τις δικές του ταινίες,  που προκαλούν αντιφατικά συναισθήματα, από   το «Ερωτικό Κτήνος» (με τον Μπεν Κίνγκσλεϊ), από το  »Birth» (με την Νικόλ Κίντμαν) ,  από το « Κάτω από το Δέρμα» (με την Σκάρλετ Γιόχανσον)-  εκπλήσσει εκ νέου το κοινό του, με την τελευταία του ταινία «  Ζώνη  Ενδιαφέροντος» για την οικογενειακή καθημερινότητα του διοικητή των Ες Ες και υπεύθυνο για την « εύρυθμη» λειτουργία των θαλάμων αερίων του Άουσβιτς, Ρούντολφ Χος(  ή Ες).

Ο Χος, προτού ο Χίτλερ ανέλθει  στην εξουσία, ήταν ήδη μέλος του ναζιστικού κόμματος της Γερμανίας, χαρακτηριζόμενος  ως πιστός στρατιώτης της ναζιστικής ιδεολογίας.

Το 1922 είχε εμπλακεί στη δολοφονία του φιλοκομμουνιστή δασκάλου Βάλτερ Κάντοβ και φυλακίστηκε για πέντε χρόνια. Όταν αποφυλακίστηκε  το 1928,  γίνεται μέλος της εθνικιστικής ένωσης « Αρταμάνοι» που εξυμνούσε την αρεία  φυλή και στοχοποιούσε τους εβραίους. Εκεί γνώρισε τον μετέπειτα αρχηγό των Ες Ες Χάινριχ Χίμλερ, εκεί γνώρισε και την Χέντβιγκ Χένσελ, την μετέπειτα σύζυγό του, με την οποία απέκτησαν πέντε παιδιά.

« Εργάστηκε» σε διάφορα στρατόπεδα συγκέντρωσης, έως ότου το 1940 ανέλαβε τη διοίκηση του Άουσβιτς στην πολωνική πόλη Οσβιέτσιμ, το 1941 και  του Άουσβιτς 2 , εκεί που  συντελέστηκαν τα μεγαλύτερα εγκλήματα  στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Ο Τζόναθαν Γκλέιζερ, εξετάζει  τη γενοκτονία των εβραίων από την αντίθετη οπτική, εξετάζοντας  τι ακριβώς συνέβαινε σε απόσταση αναπνοής από το στρατόπεδο εξόντωσης, στη γειτνιάζουσα πολυτελέστατη διώροφη βίλα του ζεύγος Χος-Χένσελ. Η κάμερα του Γκλέιζερ , εστιάζει στα δύο κεντρικά πρόσωπα και στη βίλα τους, η οποία  ήταν απαστράπτουσα, επενδυμένη με γυψομάρμαρο, διακοσμημένη με έργα τέχνης,  με τεράστια πισίνα στον κήπο της,  ένα μεγάλο τραπέζι στην αυλή για τις ατελείωτες συζητήσεις  και μια τσουλήθρα,   για να παίζουν τα παιδιά, δίπλα από την ξύλινη περίφραξη. Ποιοι άραγε επιλέχθηκαν να τη διακοσμήσουν και πώς βρέθηκαν τα έργα τέχνης στο σπίτι τους;

Εμφανίζεται στην ταινία  και η  νταντά- αποφυγή spoiler για τον καθοριστικό  ρόλο της- αλλά και του υπηρετικού προσωπικού. Ποια ήταν  άραγε η πραγματική ιδιότητά του;

Από το παράθυρο των υπνοδωματίων διακρίνονται τα κρεματόρια, καμιά φορά ακουγόντουσαν κραυγές και ενίοτε οι ένοικοι οσφραίνονταν την «ιδιαίτερη» μυρωδιά, που έβγαινε από τις καμινάδες. Ο Ρούντολφ Χος, είχε ιδιαίτερη αδυναμία στα παιδιά του και τις Κυριακές έπαιζαν με τα άλογα στους στάβλους. Η Χέντβιγκ Χένσελ ενδιαφερόταν για την καλοπέρασή της, χαρακτηρίζοντας την περιοχή, ως  τον « παράδεισό της» κι όταν ο σύζυγός της, πήρε μετάθεση, του είπε « εγώ , εδώ θα μείνω, δεν πάω πουθενά».

Εάν στην άλλη πλευρά του ξύλινου φράχτη  δεν υπήρχε το στρατόπεδο συγκέντρωσης, η ταινία δεν θα είχε λόγο ύπαρξης, εξαιτίας ενός επαναλαμβανόμενου μοτίβου συμβατικών αξιών, μιας νεοφερμένης αστικής οικογένειας.

Αντιθέτως, ο Γκλέιζερ υπονομεύει και καταλύει με το γάντι την εικόνα του ζεύγους, εντελώς σουρεαλιστικά, και με τον σαρκασμό του πρωτομάστορα Μπουνιουέλ στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα αλλά  και με  τον κινηματογραφικό κυνισμό  του  Χάνεκε στο δια ταύτα,    υπονοώντας ότι η  άρχουσα τάξη, στηριζόταν   και σε κλοπιμαία και στις  μαζικές δολοφονίες.

Η τελευταία τελεία του σκηνοθέτη μπαίνει στο χωροχρόνο  της εποχής μας,  στο Μουσείο του Άουσβιτς , με μια ανοιχτή διττή ερμηνεία , όταν το πρόσωπο που το  ξεσκονίζει, από τη μια καθαρίζει μηχανικά, χωρίς να διαθέτει την ενσυναίσθηση και το  δέος, αλλά ταυτόχρονα,   για τον Τζόναθαν Γκλέιζερ,  ο χώρος αποτελεί  το μοναδικό απτό στοιχείο του τι συνέβη και το πόσο σημαντικό είναι, να υπάρχει το αποτύπωμα της μνήμης, όπως επίσης και η έλλειψη αδιαφορίας για όσα συμβαίνουν δίπλα μας.

Η ταινία είναι στη γερμανική γλώσσα και τους δύο  κεντρικούς ρόλους  αναλαμβάνουν οι Κρίστιαν Φρίντελ( Λευκή Κορδέλα)-Σάντρα Χούλερ( Ανατομία μιας Πτώσης, Τόνι Έρντμαν).

Μεγάλο Βραβείο στο Φεστιβάλ Καννών 2023

 Ζώνη  Ενδιαφέροντος από την Πέμπτη 14/12 στους κινηματογράφους

The post Ζώνη Ενδιαφέροντος appeared first on screeneye.gr.

Δράμα Επιστημονικής Φαντασίας, 108′, Μ. Βρετανία 2013

Του Τζόναθαν Γκλέιζερ

Με τους Σκάρλετ Γιόχανσον, Πολ Μπράνιγκαν, Αντόνια Κάμπελ Χιούζ

Χωρίς να μπορώ να ισχυριστώ ότι με μαγεύουν οι ταινίες του Τζόναθαν Γκλέιζερ, αναγνωρίζω το ιδιαίτερο του στυλ και το κινηματογραφικό του ταπεραμέντο, που διερευνά (όπως καλή ώρα) τα ψυχικά συναισθήματα, την έννοια του ανθρώπινου χάους και της μοναξιά, με ένα μοναδικό τρόπο.

Τα στοιχεία αυτά τα είδαμε μπερδεμένα δέκα χρόνια πριν στη « Γέννηση», θα τα δούμε λίγο πιο ξεκάθαρα   στο «Κάτω από το Δέρμα», το οποίο είναι προσαρμογή ενός γνωστού μυθιστορήματος. Επιλέγει για μία ακόμη φορά μια γνώριμη μορφή του εμπορικού σινεμά( στη « Γέννηση» ήταν η Νικόλ Κίντμαν, εδώ η Σκάρλετ Γιόχανσον), για να την μεταμορφώσει μελαχρινή, και να της δώσει έναν μεταφυσικό ρόλο, υποδυόμενη ένα  ρομπότ που ψάχνει για άντρες-θύματα, χωρίς να υπάρχει πάντοτε υπόνοια σεξουαλικών κινήτρων. Φοράει  μαύρα γυαλιά και ψεύτικα στήθη, ως σαγηνευτικό μέσον και ακολουθείται από έναν άνδρα ας τον πούμε «συνοδό», τον οποίο υποδύεται ο Τζέρεμι Μακ Γουίλιαμς,  Στους σκοτεινούς δρόμους της Σκωτίας το αμάξι της θα σταματήσει πολλές φορές για να μεταφέρει κάποιο από τα θύματα της αλλά η τελευταία της γνωριμία θα αποβεί καθοριστική κι ανατρεπτική.

Χρειάζεται να προχωρήσει αρκετά η ταινία για να αντιληφθούμε αυτή τη πλοκή που μόλις περιγράψαμε. Στα πρώτα 20 λεπτά ο Γκλέιζερ παίζει το δικό του γνωστό οπτικό παιχνίδι, χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα τεχνικών μέσων. Παρατηρήσαμε στην έναρξη,  τη χρήση μακρινών shots , ιδίως στις σκηνές των άγριων τοπίων της φύσης, τα οποία θα μετατραπούν αργότερα σε ασφυκτικά κοντινά, όταν η ηρωίδα θα αρχίσει τη περιδιάβαση της για εξεύρεση των ανυποψίαστων θυμάτων της.

Πρέπει να αναφερθεί ότι ο Γκλέιζερ αν και πέρασε μια δεκαετία κινηματογραφικής απραγίας, εξακολουθούν να τον σαγηνεύουν τα φωτογραφικά ομιχλώδη πλάνα, ταυτόχρονα και οι κινηματογραφικές σιωπές, εξού και η απουσία μακρόσυρτων διαλόγων από την αρχή μέχρι και το τέλος της ταινίας.  Όλο αυτό έχει βεβαίως τη σημασία του, γιατί δεν μιλάμε πια για ένα επιδερμικό έργο επιστημονικής φαντασίας, αλλά καθαρά υπαρξιακό, που βάζει το κοινό σε μια διαδικασία να επεξεργαστεί τους συμβολισμούς που έχουν να κάνουν με την κοινωνική βία, το χάος και τη μοναξιά.

Το έργο με τον τρόπο που σκηνοθετείται αποδεικνύεται ιδανικό για την ηθοποιό που θα ερμηνεύσει το εξωγήινο ον, με την Σκάρλετ Γιόχανσον αρπάζει επιτυχημένα την ευκαιρία που της έδωσε ο Γκλέιζερ , σε ένα αρτιστίκ ρόλο, με ελεύθερους υποκριτικούς αυτοσχεδιασμούς.

“Κάτω από το Δέρμα” από 1/5 στους κινηματογράφους σε διανομή Odeon

The post Κάτω από το Δέρμα( Under the Skin) appeared first on screeneye.gr.

Ο  βρετανός Τζόναθαν Γκλέιζερ επιστρέφει στο Λίντο της Βενετίας περίπου δέκα χρόνια μετά από τη τελευταία του ταινία, τη μεταφυσική « Γέννηση» του 2004 με πρωταγωνίστρια τότε την Νικόλ Κίντμαν.

Χωρίς να μπορώ να ισχυριστώ ότι με μαγεύουν οι ταινίες του, αναγνωρίζω το ιδιαίτερο του στυλ και το κινηματογραφικό του ταπεραμέντο, που διερευνά (όπως καλή ώρα) τα ψυχικά συναισθήματα, την έννοια του ανθρώπινου χάους και της μοναξιά, με ένα μοναδικό σινεφίλ τρόπο.

Τα στοιχεία αυτά τα είδαμε μπερδεμένα στη « Γέννηση», θα τα δούμε λίγο πιο ξεκάθαρα   στο «Under the Skin», το οποίο είναι προσαρμογή ενός γνωστού μυθιστορήματος. Επιλέγει για μία ακόμη φορά μια γνωστή μορφή του εμπορικού σινεμά, την Σκάρλετ Γιόχανσον, για να την μεταμορφώσει μελαχρινή, και να της δώσει έναν μεταφυσικό ρόλο, υποδυόμενη ένα  ρομπότ που ψάχνει για άντρες-θύματα, χωρίς να υπάρχει υπόνοια σεξουαλικών κινήτρων. Το όμορφο πλάσμα ψάχνει υλικό γενετικό, είναι εντολοδόχος μιας επιστημονικής εξωγήινης έρευνας.

Φοράει πάντα μαύρα γυαλιά για να κρυφτεί το σχήμα των ματιών της,  και ψεύτικα στήθη ως σαγηνευτικό μέσον. Στους σκοτεινούς δρόμους της Σκωτίας το αμάξι της θα σταματήσει πολλές φορές για να μεταφέρει κάποιο από τα θύματα της.

Χρειάζεται να προχωρήσει αρκετά η ταινία για να αντιληφθούμε αυτή τη πλοκή που μόλις περιγράψαμε. Στα πρώτα 20 λεπτά ο Γκλέιζερ παίζει το δικό του γνωστό οπτικό παιχνίδι, χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα τεχνικών μέσων. Παρατηρήσαμε στην έναρξη,  τη χρήση μακρινών shots , ιδίως στις σκηνές των άγριων τοπίων της φύσης, τα οποία θα μετατραπούν αργότερα σε ασφυκτικά κοντινά, όταν η ηρωίδα θα αρχίσει τη περιδιάβαση της για εξεύρεση των ανυποψίαστων θυμάτων της.

Πρέπει να αναφερθεί ότι ο Γκλέιζερ αν και πέρασε μια δεκαετία κινηματογραφικής απραγίας, εξακολουθούν να τον σαγηνεύουν τα φωτογραφικά ομιχλώδη πλάνα, ταυτόχρονα και οι κινηματογραφικές σιωπές, εξού και η απουσία μακρόσυρτων διαλόγων από την αρχή μέχρι και το τέλος της ταινίας.  Όλο αυτό έχει βεβαίως τη σημασία του γιατί δεν μιλάμε πια για ένα επιδερμικό έργο επιστημονικής φαντασίας, αλλά καθαρά υπαρξιακό, που βάζει το κοινό σε μια διαδικασία να σκεφτεί τους συμβολισμούς που έχουν να κάνουν με τη κοινωνική βία, το χάος και την μοναξιά.

Το έργο με τον τρόπο που σκηνοθετείται αποδεικνύεται ιδανικό για την ηθοποιό που θα ερμηνεύσει το εξωγήινο ον, με την Σκάρλετ Γιόχανσον να αρπάζει την ευκαιρία που της έδωσε ο Γκλέιζερ στον πιο σινεφίλ ρόλο της καριέρας της.

The post Under the Skin του Τζόναθαν Γκλέιζερ: Κριτική απο Φεστιβάλ Βενετίας appeared first on screeneye.gr.