Περιπέτεια, 105΄, Γαλλία- Καναδάς 2013

Του Ζαν Πιερ Ζενέ

Με τους Κάιλ Κάτλετ, Έλενα Μπόναμ Κάρτερ, Τζούντι Ντέιβις, Ντομινίκ Πινόν, Τζέικομπ Ντέιβις, Κάλουμ Κιθ Ρένι

Σε ένα απομονωμένο αγρόκτημα κάπου στην Μοντάνα μεγαλώνει ο 10χρονος Τ.Σ. Σπίβετ (Κάιλ Κάτλετ) μαζί με τα υπόλοιπα 4 μέλη της οικογένειας του, στην οποία κάνει κουμάντο η μητέρα (Έλενα Μπόναμ Κάρτερ). Μια ελάχιστα συμβατική νοικοκυρά που τα κάνει θάλασσα με τις καθημερινές δουλειές – κάθε πρωινό μετατρέπεται σε θρίλερ με καμένες τοστιέρες και ατάιστα στόματα- αλλά θεωρεί εαυτόν αυθεντία στην εντομολογία. Αντίθετα, ο πατέρας (Κάλουμ Κιθ Ρένι) είναι ένας «αόρατος», λιγομίλητος καουμπόι που δείχνει αδυναμία στον Λέιτον (Τζέικομπ Ντέιβις), τον αδελφό του Σπίβετ, αφήνοντας όλα τα υπόλοιπα να πάρουν το δρόμο τους χωρίς τη δική του παρέμβαση.

Τελευταίο και πλέον αταίριαστο μέλος της φαμίλιας, η έφηβη Γκρέισι (Νάιαμ Ουίλσον) που ονειρεύεται πλούτη, δόξα και τον τίτλος της μις Αμερική. Μάταια ο κακομοίρης Τ.Σ. προσπαθεί να κεντρίσει το ενδιαφέρον του πατέρα με τις εκκεντρικές εφευρέσεις του. Ο τελευταίος κλείνεται ακόμη περισσότερο στον εαυτό του ύστερα από μια οικογενειακή τραγωδία, για την οποία ο Τ.Σ νιώθει υπεύθυνος. Όταν όμως το 10χρονο αγόρι καταφέρνει να κρύψει την ηλικία του από τους υπεύθυνους του φημισμένου ιδρύματος τεχνολογίας «Smithsonian» κι εκείνοι τον βραβεύουν για μια εφεύρεση του – τη «Μηχανή Αέναης Κίνησης»-  ο Τ.Σ. γνωρίζει ότι αυτή είναι η ευκαιρία της ζωής του. Μόνο που για να την αρπάξει θα πρέπει να το σκάσει από το σπίτι του και να διασχίσει με τρένο τη μισή Αμερική…

Αγαπάμε το σινεμά του Ζαν Πιερ Ζενέ για αρκετούς λόγους. Ο κυριότερος είναι επειδή καταφέρνει να μας ταξιδεύει εκεί όπου μόνο το σινεμά μπορεί. Σε μέρη που η λέξη φαντασία είναι φτωχή για να περιγράψει ολόκληρη τη μυθολογία τους. Για τον ίδιο τον Ζενέ, τα πολλά λόγια στις ταινίες είναι φτώχια (θυμηθείτε την «Πόλη των χαμένων παιδιών» αλλά και το «Delicatessen») ενώ ακόμη και η πιο μικρή εικόνα οφείλει να κρύβει δυσανάλογη με το μέγεθός της δύναμη και φαντασία. Σε απλά… κινηματογραφικά, αυτό μεταφράζεται ως εξής: νοσταλγική φωτογραφία- αίσθηση παραμυθιού- σινεμασκόπ που καθηλώνει. Και πάνω από όλα, ένα μικρό αφοπλιστικό μουτράκι στο κέντρο του κάδρου. Στην «Αμελί» η Οντρέ Τοτού έφτιαξε ένα απόκοσμο πλάσμα, ένα ξωτικό των Παρισίων βγαλμένο από απροσδιόριστη εποχή.

Στον «Κύριο Σπίβετ» που προέρχεται από το βιβλίο του Ρέιφ Λάρσεν «The Selected Works Of T.S. Spivet», ο χωροχρόνος όπως και η ηλικία του βασικού ήρωα έχουν αλλάξει. Στη δεύτερη αγγλόφωνη ταινία του Ζενέ μετά το «Alien Resurrection» το 1997 το τιμόνι οδηγεί ένα μικρό παιδί, ενώ η αμερικανική ενδοχώρα με το αχανές, επιβλητικό τοπίο αποτελεί ιδανικό σκηνικό για το ταξίδι ζωής, τη μεγάλη περιπέτεια που οδηγεί τον Τ.Σ. στην ενηλικίωση. Επίσης, η λαχτάρα του έρωτα με τις σουρεαλιστικές πινελιές από τη ζωή της νεαρής Αμελί, δίνει εδώ τη θέση της σε ένα περισσότερο συγκινητικό, στα όρια του μελοδραματικού, μικρόκοσμου όπου τα παιδικά τραύματα και οι προβληματικές οικογενειακές σχέσεις έχουν τον πρώτο λόγο. Ο Ζενέ ξέρει τι κάνει: η καθαρότητα της κινηματογράφησης του δεν αφήνει αμφιβολίες. Επιλέγει μια απλή, ανθρώπινη ιστορία και με το μαγικό του άγγιγμα, τη μεταμορφώνει – όπως ακριβώς μεταμορφώνεται κι ο Τ.Σ. χάρη στο μακρινό ταξίδι του- σε ένα υπέροχο, λαμπρό θέαμα.

Ένα road movie με ψήγματα αληθινού μεγαλείου που ακροβατεί μεταξύ ιλαρότητας και τραγωδίας, έχοντας τρομερή αίσθηση του μέτρου. Κάποιες στιγμές τρυφερότητας (η σκηνή με το ανεπαίσθητο άγγιγμα των τσακωμένων γονιών) ή αγωνίας, εκεί που δεν το περιμένεις (η γνωριμία του Τ.Σ. με τον κλοσάρ Πινόν είναι μια διφορούμενη, γεμάτη ερωτηματικά σεκάνς), προσδίδουν άλλη χάρη στην ταινία. Σε όλες τις φαινομενικά αταίριαστες ή άβολες καταστάσεις σε σχέση με τον ψυχισμό του μικρού Σπίβετ, ο Ζενέ απαντάει με έναν αυθόρμητο ουμανισμό και μια πηγαία συγκίνηση που γκρεμίζει κάθε  αντίσταση ορθολογισμού. Όχι, ο «Σπίβετ» δεν φτάνει το σουρεαλιστικό μεγαλείο ή το φαντασιακό οργασμό της ανεπανάληπτης «Αμελί». Είναι όμως φτιαγμένος με περισσότερη ανθρωπιά και τρυφερότητα. Κι αυτό τον κάνει ίσως ακόμη πιο αγαπητό…

“Ο Απρόβλεπτος κύριος Σπίβετ” από 10/7 στους κινηματογράφους σε διανομή Odeon

The post Ο Απρόβλεπτος κύριος Σπίβετ appeared first on screeneye.gr.

Το «Παιδί του Θεού» του Τζέιμς Φράνκο

Το Μάιο που μας πέρασε ο Τζέιμς Φράνκο(127 Ώρες) με το « As I Lay Dying » άφησε ιδιαίτερα θετικές εντυπώσεις στο Φεστιβάλ των Καννών, εκεί που προβλήθηκε  η ταινία για πρώτη φορά. Ο 35 χρόνος πολυτάλαντος δημιουργός, διάλεξε μία από τις πιο διάσημες νουβέλες της αμερικάνικης βιβλιογραφίας, γραμμένη από τον Γουίλιαμ Φόλκνερ το 1930 , για την οδύσσεια μιας φαμίλιας από το Μισισιπή στο δρόμο για τη ταφή της μητέρας, Άντι Μπάουντερ.

Εδώ στο Φεστιβάλ της Βενετίας 4 μήνες αργότερα ο Φράνκο προβάλει το « Child of God»( Το παιδί του Θεού), τίτλος σαρκαστικός και αλληγορικός, επίσης  έργο εμπνευσμένο από μυθιστόρημα.

Η ταινία ανοίγει με έναν νεαρό με καραμπίνα στο χέρι και σε κατάσταση αμόκ, να ωρύεται προς το πλήθος ότι το κομμάτι γης που βρίσκονται είναι δικό του. Πρόκειται για τον Λέστερ Μπάλαρντ, έναν αγροίκο της υπαίθρου με νοητική υστέρηση, που δεν μπορεί να ξεχωρίσει του τι είναι νόμιμο και τι όχι. Ικανός να κλέψει, να σκοτώσει, μέχρι και να βιάσει τις νεκρές γυναίκες. Η παράνοια του είναι τόσο ασύλληπτη που τον βλέπουμε να κουβαλάει στους ώμους του τα θύματα του, να τις πηγαίνει βόλτα στη σπηλιά του, να τις ντύνει με ωραία φορεματάκια, να ανάβει κεράκια και να επιδίδεται σε πράξεις πέρα από αυτό που μπορεί να φανταστεί το λογικό ανθρώπινο μυαλό.

Ο Τζέιμς Φράνκο στη καταιγίδα των ερωτήσεων που ακολούθησαν τη συνέντευξη τύπου, απέφυγε να μπει σε λεπτομέρειες και να απαντήσει γιατί επέλεξε αυτή την ιστορία, αρκέστηκε να πει ότι ο ήρωας του είναι ένα σκοτεινό πρόσωπο και όχι απαραίτητα αυτό που δείχνει.

Μίλησε επίσης  για συμβολισμούς, και για την απομόνωση που οδηγεί σε ακραία συμπεριφορά.

Το έργο όμως δεν μπορεί να βρει αυτή τη διαχωριστική γραμμή της απομόνωσης του ήρωα από το κοινωνικό σύνολο, μάλλον το αντίθετο. Ότι ο Λέστερ μέσα στη τρέλα και στη παράνοια του απομονώνεται οικιοθελώς σε  μια έμφυτη συμπεριφορά βίας κατά πάντων. Όπως και να χει, και παρά τη συγκεκριμένη αδυναμία να δοθεί υπόσταση στο χαρακτήρα, ο Τζέιμς Φράνκο μέσα σε έναν φρενήρη ρυθμό , θα μας θυμίσει στιγμές της ταινίας του Ντάνι Μπόιλ «127 Ώρες» , όταν θα λειτουργήσει για τον Λέστερ το ένστικτό της επιβίωσης, τη στιγμή που η δικιά του ζωή θα τεθεί σε κίνδυνο.

Η ταινία διαθέτει νευρωτικό ρυθμό, και μια περίφημη λήψη που ξεκινά με κοντινά πλάνα στον κεντρικό ήρωα και καταλήγει  να χρησιμοποιεί τις πιο ευφάνταστες τεχνικές κινηματογράφησης( υπόγεια και πανοραμικά πλάνα). Όλα αυτά για τον Φράνκο έχουν τη σημασία τους, γιατί θέλει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον κλειστοφοβικό και μια ατμόσφαιρα όπου ο θεατής να μην μπορεί να ξεκολλήσει από την οθόνη. Και θα το πετύχει.

Ο Σκοτ Χείζ αποδεικνύεται ιδανικός πρωταγωνιστής. Με το βίαιο βλέμμα, με τη σπαστή προφορά, με τα χαρακτηριστικά της παραφροσύνης να τα παίζει στα δάχτυλα,  ένα μοναδικό one man show που θα μπορούσε να τον οδηγήσει στο βραβείο πρώτου ανδρικού ρόλου,  εδώ στη Βενετία.

«Φιλομένα Λι « του Στίβεν Φρίαρς

Μια περίεργη αληθινή ιστορία μιας γυναίκας με εξίσου περίεργο όνομα. Η Φιλομένα Λι  ιντριγκάρει τον επιτυχημένο Βρετανό σκηνοθέτη Στίβεν Φρίαρς( High Fidelity, Η Βασίλισσα,  Επικίνδυνες Σχέσεις, Dirty Pretty Things) ο οποίος έπιασε  το νήμα από την αρχή, και στηριζόμενος στη κινηματογραφική του εμπειρία και στο δυνατό πρωταγωνιστικό δίδυμο (Τζούντι Ντέιβις, Στιβ Κούγκαν) κατάφερε να συγκινήσει το κοινό στη Μόστρα της Βενετίας αποσπώντας παρατεταμένα χειροκροτήματα.

Το έργο δεν συγκαταλέγεται στα  2-3 καλύτερα του σκηνοθέτη, είναι όμως η πιο ενδιαφέρουσα ταινία του, ίσως  από το 2006 που είχε σκηνοθετήσει τη « Βασίλισσα» με την Έλεν Μίρεν να κερδίζει το Όσκαρ γυναικείας ερμηνείας.

Το ερώτημα που τίθεται ,είναι κατά πόσο η  Τζούντι Ντέιβις  θα επαναλάβει την επιτυχία της Μίρεν. Άγνωστο. Είναι  όμως  συγκλονιστική στο ρόλο της Φιλομένα, ενός τραγικού προσώπου που το 1952 μένει έγκυος και στέλνεται σε μοναστήρι της Ιρλανδίας. Ο θρησκευτικός  νόμος των καθολικών  είναι αμείλικτος για τις ανύπαντρες μητέρες. Μετά τη γέννα, αναγκάζεται να υπογράψει ένα χαρτί που λέει ότι δεν πρόκειται ποτέ να αναζητήσει το παιδί της. Η καθολική εκκλησία όπως έπραξε σε εκατοντάδες άλλες περιπτώσεις, έστειλε το μικρό της παιδί  για υιοθεσία εκτός Μ. Βρετανίας.

Η κινηματογραφική ιστορία του Φρίαρς ξεκινάει 50 χρόνια αργότερα, όταν η Φιλομένα παρά τις προσπάθειες της, να αναζητήσει τα ίχνη του γιού της, αυτές πέφτουν στο κενό. Τότε γνωρίζει τον Μάρτιν έναν πρώην δημοσιογράφο του BBC που θέλει να βγάλει στο φως όλα τα γεγονότα. Από εκείνο το σημείο οι δύο τους , ξεκινούν ένα ταξίδι μέχρι τις Η.Π.Α, όπου οι ενδείξεις  θέλουν το γιο της να βρίσκεται εκεί.

Ο Στίβεν Φρίαρς σκηνοθετεί το ανθρώπινο δράμα πάνω στα δικό του γνώριμο ύφος του ρομαντικού ρεαλισμού, μακριά από αυτό που λέγεται « art cinema», και δίνει όλο το βάρος στη συγκινητική ιστορία και στα κεντρικά πρόσωπα. Ο σκηνοθέτης διαθέτει το γνωστό φλεγματικό χιούμορ των βρετανών συμπατριωτών του, κι όπου χρειάζεται το χρησιμοποιεί  και κινηματογραφικά. Η συνεργασία του εδώ με τον πασίγνωστο κωμικό Στιβ Κούγκαν λειτουργεί κι ως ένα παιχνίδι πινγκ πονγκ πανέξυπνων ατακών που αποφορτίζουν τη δεδομένη ψυχολογική φόρτιση των γεγονότων.

Υποπτευόμαστε ότι ο Φρίαρς έδωσε το ελεύθερο στον Κούγκαν να κάνει παιχνίδι αυτοσχεδιασμών, που είναι τελικά ένα από τα δυνατά σημεία του έργου.

Παράλληλα ο  βρετανός δημιουργός  με την ιστορία της Φιλομένα Λι ρίχνει τα βέλη του προς τη καθολική εκκλησία και τον πουριτανισμό της, αλλά και προς το  Βρετανικό Κράτος για την  αδιαφορία του  ( όπως ακριβώς και στη ταινία Dirty Pretty Things).

Η σκηνή προς το τέλος του έργου  όπου  η Φιλομένα κι ο Μάρτιν επιστρέφουν στο μοναστήρι, ο Φρίαρς εκεί μέσα  θα θυμηθεί τα πρώτα του καλλιτεχνικά βήματα και  το θεατρικό του παρελθόν. Σε ένα δωμάτιο θα παιχτεί η τελευταία πράξη του δράματος. Όπως και στο θέατρο πριν την υπόκλιση,  έτσι κι εδώ θα εμφανιστούν όλα τα πρόσωπα που απαρτίζουν το κοινωνικό δράμα , σε μια στιγμή απαράμιλλης καλλιτεχνικής και υποκριτικής αξίας που θα ζήλευε και το West End του Λονδίνου.

Το Φιλομένα Λι θέτει τις βάσεις για σημαντικές διακρίσεις τους επόμενους μήνες

The post Το Παιδί του Θεού και η Φιλομένα Λι μαγνήτισαν τα βλέμματα στη Μόστρα appeared first on screeneye.gr.