Ο Ηλίθιος

Δράμα,116′, Ρωσία 2014

Πρωτότυπος Τίτλος: Durak/The Fool Γλώσσα: Ρωσικά

Του Γιούρι Μπίκοφ

Με τους Νίνα Αντουίκοβα, Σεργκέι Αρτσιμπάσεβ, Πιοτρ Μπαραντσέεφ, Νικολάι Μπεντέρα

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Ο νεαρός Ντίμα, υδραυλικός στο επάγγελμα, ζει με τους γονείς του, τη σύζυγό του και το γιο του σε ένα ετοιμόρροπο κτήριο. Ανακαλύπτει πως το συγκρότημα που διαμένει θα καταρρεύσει σύντομα και θα πάρει μαζί του 820 ψυχές.  Προσπαθεί να πείσει τις αρμόδιες αρχές, τους ενοίκους μέχρι και την  ίδια του τη μάνα, για την ανάγκη άμεσης εκκένωσης. Φωνή βοώντος εν τη ερήμω.

Άφθονο αλκοόλ, χρήμα, απληστία, κατάχρηση εξουσίας, πολιτικός μα και οικογενειακός αμοραλισμός, ο 34χρόνος Γιούρι Μπίκοφ συνθέτει το πορτρέτο της διαβρωμένης κατώτερης και ανώτερης τάξης, στη μετά κομμουνιστική Ρωσία, παραδομένη στον τυφλό ατομικισμό, τοποθετώντας κάπου στη μέση, τον μοναδικό έντιμο πολίτη της μικρής κοινότητας του Ρυαζάν,  για να τον ταυτίσει από την ανάποδη,  με τον Μίσκιν από τον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφσκι, αλλά και με τις αρετές της Αριστοτελικής ηθικής, όπως επίσης και με « τη μοίρα του αθώου στην πάλη του για τις υπέρτατες αξίες», από τον Σαιξπηρικό Άμλετ.

Αυτές είναι οι θεωρητικές πηγές του Γιούρι Μπίκοφ, ο οποίος στηρίζεται πάνω σε μια απλή αφηγηματική φόρμα και επενδύει στην ατμόσφαιρα του τρόμου, που μας διατηρεί στη τσίτα,  αυτό θα λέγαμε είναι και το δυνατό χαρτί της ταινίας, ακολουθώντας στο τεχνικό κομμάτι τον ακραίο κινηματογραφικό ρεαλισμό. Κυριαρχεί η βία και στην εικόνα και στη γλώσσα, όλα μοιάζουν με το σινεμά-σπιρτόκουτο του δικού μας Γιάννη Οικονομίδη, από τις στριγκλιές μέχρι τις προμελετημένες υπερβολές, αλλά και μια διάχυτη υπερένταση(που είναι και λίγο φτιαχτεί).

Η ταινία απέσπασε το Οικουμενικό βραβείο Κριτικής Επιτροπής στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο και ο σκηνοθέτης της, χαρακτηρίστηκε ως κληρονόμος του παλιού καλού Σοβιετικού κινηματογράφου του ’20 και του ’30. Οι παραφουσκωμένοι έπαινοι για το τρίτο κινηματογραφικό δημιούργημα του Γιούρι Μπίκοφ έχουν κάποια βάση, στηριζόμενη στη συναρπαστική του σκηνοθετική τεχνική, πάνω σε ένα  πολιτικά καυστικό και αληθινό έργο, δεν μπορούν όμως και να υιοθετηθούν στην ολότητα τους. Η ατομική και πολιτική σήψη στην αλλαγμένη καπιταλιστική Ρωσία και στις χώρες του Ανατολικού μπλοκ έχει μελετηθεί αρκετά, σε μια ανακυκλώσει ταινιών με παρόμοιο περιεχόμενο που τις έχουμε δει και στην Ελλάδα. Να θυμίσουμε   το βραβευμένο με Χρυσή Άρκτο ρουμάνικο έργο «Οικογενειακή Υπόθεση», τα δύο έργα του κορυφαίου Ρώσου Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ « Έλενα» του 2011 και « Λεβιάθαν» 2014, όπως επίσης και τη θεατρική  «Πλαστελίνη« του Βασίλι Σίγκαρεφ.

“Ο Ηλίθιος” από 17/12 στους κινηματογράφους σε διανομή One from the Heart