Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Είναι ο γνωστότερος Φινλανδός σκηνοθέτης. Μαζί με τον μεγαλύτερο του αδερφό ( Μίκα) μονοπωλούσαν την παραγωγή ταινιών στη χώρα τους, περισσότερο από δύο δεκαετίες.    Τον  κινηματογράφο του Άκι Καουρισμάκι ( Το Λιμάνι της Χάβρης)  σφραγίζει η λεπτή ειρωνεία, το εκλεπτυσμένο χιούμορ, η υψηλή αισθητική των μουσικών του επιλογών , οι λιγοστοί  αλλά με νόημα διάλογοι,  η κινηματογράφηση με το ίδιο 35άρι φιλμ μόνο με μία λήψη, η συγκρατημένη χρονική διάρκεια,

και θεματολογικά,   η ενασχόληση με τους κατατρεγμένους του κόσμου ετούτου.

Είναι ο εμπνευστής της αποκαλούμενης « προλεταριακής τριλογίας», την  οποία ξεκίνησε πριν την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού ( Σκιές στον Παράδεισο, Άριελ) , για να την ολοκληρώσει πάνω στην πτώση του ( 1990)-όταν οι περισσότεροι πίστευαν στα ευεργετήματα του καπιταλισμού- με την   ταινία ( Η Γυναίκα με τα Σπίρτα) τα αμφισβήτησε,  προάγγελος,  των δεινών του συστήματος που μας περιβάλλει.

Τα « Πεσμένα Φύλλα» ,33 χρόνια μετά,  δημιουργούνται ως επιβεβαίωση ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει. Από την εργασιακή ανασφάλεια, την  κοινωνική απομόνωση, την μοναξιά και τον πόλεμο.

Την άλλη όψη της ελπίδας, ο Καουρισμάκι την αντικρίζει στην εμπειρία της απόλαυσης μιας ταινίας του Τζάρμους, σε ένα σκυλάκι ονόματι Τσάπλιν ( εξύμνηση της ταινίας του Τσάρλι Τσάπλιν « Μοντέρνοι Καιροί») , στις πρώτες ματιές δύο ομοαδικημένων ηρώων, που ψάχνουν την αρμονία στον έρωτα, που επιδιώκουν το « μαζί» και  στα πεσμένα φύλλα του τελευταίου πλάνου.

Η Άνσα ( χωρίς επίθετο) εργαζόταν σε ένα σούπερ μάρκετ. Ξαφνικά απολύεται  επειδή μάζεψε ληγμένα τρόφιμα τα οποία προορίζονταν για τον κάδο σκουπιδιών και όπως λέει ο εργοδότης της. ό,τι ανήκει στον κάδο των σκουπιδιών δεν μπορεί να το πάρει μαζί της.

Ο Χολάπα ( χωρίς όνομα) εργάζεται σε οικοδομή, αλλά θα χάσει τη δουλειά του, εξαιτίας της εξάρτησής του από το αλκοόλ.

Θα συναντηθούν τυχαία σε ένα καραόκε μπαρ, ο Χολάπα θα γράψει σε ένα χαρτάκι το τηλέφωνο της Άνσα, θα το χάσει, θα συναντηθούν τυχαία ξανά, ενώ στα ραδιόφωνα και των δύο,  μονοπωλούν οι ειδήσεις του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Καουρισμάκι πλάθει ένα μαγευτικό φιλοσοφικό ειδύλλιο –κάποιας άλλης ρετρό εποχής- χωρίς κινητά τηλέφωνα και  τεχνολογικές πινελιές. Εστιάζει στο αναπόφευκτο γεγονός της ανθρώπινης κατάστασης, όπως είναι η αποξένωση, η ανεργία και η αναζήτηση της αγάπης και του  έρωτα, σε ένα κρύο και αποστειρωμένο  τοπίο του  Ελσίνκι, το οποίο αποτυπώνει ίσως ομορφότερο και ζεστότερο απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα, θυμίζοντας επίσης, αμερικάνικο νουάρ.

Η θεατρική ηθοποιός Άλμα Πόιστι και ο  Γιούσι Βάτανεν, ακολουθούν πιστά την παράδοση των χαρακτήρων του Άκι Καουρισμάκι και συνυπογράφουν δύο χαμηλότονες αλλά εξαιρετικές ερμηνείες, σε ένα έργο που διαρκεί  81 λεπτά.

Βραβείο Επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών 2023

Πεσμένα Φύλλα από την Πέμπτη 30/11 στους κινηματογράφους

The post Πεσμένα Φύλλα appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

100 χρόνια συμπληρώνονται από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας ( 2 Δεκεμβρίου 1923) και ο Τομ Βολφ σκαλίζει τη θρυλική εμφάνισή της, στην Όπερα του Παρισιού, στις 19 Δεκεμβρίου του 1958.

Η σπουδαιότερη υψίφωνος του 20ου αιώνα, μπροστά στα βλέμματα του Γάλλου προέδρου Ρενέ Κοτί, του Ζαν Κοκτώ, του Τσάρλι Τσάπλιν, του Αριστοτέλη Ωνάση και εκατομμυρίων θεατών σε ολόκληρη την Ευρώπη, που παρακολούθησαν ζωντανά τη συναυλία , μαγεύοντας  το κοινό, σε μια επιλογή από οπερατικές άριες, όπως επί παραδείγματι από τη « Νόρμα» του Μπελίνι, « Τροβατόρε» του Βέρντι, « Ο Κουρέας της Σεβίλλης» του Ροσσίνι κ.α , ενώ το δεύτερο μέρος μονοπωλεί η « Τόσκα».

Ο Τομ Βολφ δεν είναι ένας κατ’επάγγελμα σκηνοθέτης.

Είναι πρωτίστως θαυμαστής της Κάλλας, την οποία ανακάλυψε το 2013 , με ένα περίεργο τρόπο. Ήταν στη Νέα Υόρκη ( τόπος γέννησης της Κάλλας) και επέστρεψε σπίτι του,  μετά από μια βραδιά όπερας, βλέποντας την « Μαρία Στιούαρτ» του Ντονιτσέτι. Δεν ήξερε ποιος είναι ο Ντονιτσέτι , τον έψαξε στο Youtube κι έπεσε τυχαία πάνω στην ντίβα της όπερας.

Από εκείνη τη στιγμή,  ο Βολφ ξεκίνησε μια  διαδρομή για να βρει ό,τι πιο σπάνιο υπάρχει και ανεξερεύνητο από τα διάφορα αρχεία που υπάρχουν διασκορπισμένα, προς τιμήν της.

Αποκαθιστά τo φιλμ του 1958 , με νέα πηγή ήχου και σε 4Κ ανάλυση. Όλα δείχνουν εναρμονισμένα και να δουλεύουν στην εντέλεια. Η Κάλλας  σαγηνεύει με την κρυστάλλινη της φωνή, η οποία φθάνει στους αποδέκτες της , ατόφια, σαν το κοινό να βρίσκεται στην πλατεία της διάσημης Όπερας του Παρισιού.

Callas – Paris, 1958 από την Πέμπτη 30/11 στους κινηματογράφους

The post Callas – Paris, 1958 appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Αμέσως μετά το  μαύρο καλοκαίρι του ’74 , προβλήθηκε η « Φόνισσα» για πρώτη φορά στην μεγάλη οθόνη, στο  Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στο 15^ο.

Τη  μεταφορά της κορυφαίου διηγήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ανέλαβε ο Κώστας Φέρρης. Προσέγγισε πιστά τα βάσανα της μαντηλοφορεμένης χήρας  ( Φραγκογιαννού), την  παραφροσύνη της και τις εγκληματικές της πράξεις, να σκοτώνει παιδιά, γένους θηλυκού, ενώ απεικόνισε με διαύγεια πληθώρα χαρακτήρων, του οικογενειακού της περίγυρου και των χωρικών, της μικρής κοινότητας που διαβιούσε. Βουητά της φύσης, κελάηδισμα πουλιών, ο ήχος του μπουζουκιού σε μια καταπληκτική σκηνή με την κεντρική ηρωίδα- την ερμηνεύει υπέροχα η  Μαρία Αλκαίου-  να βρίσκεται σε πρώτο πλάνο. Άτολμος ίσως να τοποθετήσει ισχυρά το ζήτημα της προίκας, της αυτοδικίας , τολμηρός στην αποτύπωση της ελληνικής κοινωνίας των αρχών του 20^ου αιώνα και της –τραγικά- υποδεέστερης θέσης των γυναικών, σε μια ταινία σαφέστατα “κινηματογραφική”.

Από την άλλη , η ενδυματολόγος και σκηνογράφος Εύα Νάθενα η οποία ανέλαβε την καινούρια προσαρμογή του διηγήματος, μαζί με την σεναριογράφο Κατερίνα Μπέη,  φαίνεται να ξεκινάει από διαφορετική αφετηρία και να προσεγγίζει το διήγημα του Παπαδιαμάντη ,  παραδοσιακά μεν, μονοδιάστατα δε, αφήνοντας αμυδρά την υποψία,  ότι επιδιώκει-υπερβολικά- να συνδέσει την ανισότητα των δύο φύλων εκείνης της εποχής με τη σημερινή.

Η Φραγκογιαννού ή Χαδούλα ( Καριοφυλλία Καραμπέτη) είναι μονίμως θυμωμένη, βλοσυρή, σκυμμένη,  ταμπουρώνεται στο μοιρολόι της οργής,  ότι «είναι κατάρα να είσαι θηλυκό». Οι κόρες της, είναι  άβουλες παραδουλεύτρες που δεν βλέπουν το φως της μέρας, ενώ οι άντρες είτε είναι άβολοι- ανεπρόκοποι , όπως ο γαμπρός της ( Δημήτρης Ήμελλος) είτε είναι πονηροί και βίαιοι ( Στάθης Σταμουλακάτος). Οι αναμνήσεις-εφιάλτες από την παράδοσή της άνευ όρων σε έναν δειλό σύζυγο( έναντι μιας ισχνής προίκας) και τα βάσανα των κόρων της αλλά και τα δικά της, σαν μάνα, πεθερά και γιαγιά, την οδηγούν στην παραφροσύνη και στο έγκλημα.

Η Εύα Νάθενα υπερτονίζει  τα νοηματικά υποστρώματα του κειμένου, ακόμη και με τη  δημιουργία ενός  ασφυχτικού οπτικού πλαισίου, επικεντρωμένη διαρκώς στην κεντρική της ηρωίδα, στις πράξεις και στις αναμνήσεις της,  το πλάνο σπάνια ανοίγει προς το  βουκολικό τοπίο του νησιού, κι όταν συμβαίνει,  συνδυάζεται μονίμως με τη συννεφιά, άρτια βεβαίως δοσμένη.  Αντιθέτως,  στην ταινία του Κώστα Φέρρη, υπάρχει πλουραλισμός χαρακτήρων, υπάρχει  φως και ορίζεται ευκρινέστερα ο χωροχρόνος, μιας αγροτοποιμενικής κοινότητας, των αρχών του περασμένου αιώνα.

Ο Παπαδιαμάντης, ενδοσκόπησε  σε χαρακτήρες και δημιούργησε  παράλληλη δράση, όπως επί παραδείγματι,  όταν ο μεθυσμένος αδερφός της Φραγκογιαννούς, τη μαχαιρώνει.

Η σκηνοθέτις,  αφαιρεί πολλές από τις υπάρχουσες αναφορές του διηγήματος, κόβει και ράβει την ιστορία στα μέτρα της πρωταγωνίστριάς της, που διαθέτει τεχνικές αρετές, αλλά η επικέντρωση σε ένα και μόνο πρόσωπο, ενίσχυσε το αμιγώς θεατρικό στοιχείο της Καραμπέτη, προσέδωσε στατικότητα στο εγχείρημα  και έμειναν ανεκμετάλλευτες οι πολλές δυνατότητες των υπόλοιπων ηθοποιών.

Συμμετέχουν επίσης οι ηθοποιοί Όλγα Δαμάνη, Στάθης Σταμουλακάτος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Μαρία Πρωτόπαππα, Έλενα Τοπαλίδου, Πηνελόπη Τσιλίκα, Γεωργιάννα Νταλάρα, Χρήστος Στέργιογλου, Δημήτρης Ήμελλος, Χριστίνα Μαξούρη, Αγορίτσα Οικονόμου, Μιχάλης Οικονόμου, Βερόνικα Δαβάκη, Νίκη Παπανδρέου, Μάνια Παπαδημητρίου, Μαρία Σκουλά, Γιάννης Τσορτέκης, Γαλήνη Χατζηπασχάλη.

Φόνισσα από την Πέμπτη 30/11 στους κινηματογράφους

The post Φόνισσα appeared first on screeneye.gr.