Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Έξι συναπτά έτη έχουν περάσει, από την ενθουσιώδη υποδοχή της προκλητικής ταινίας  “ Η Ζωή της Αντέλ” στο Φεστιβάλ Καννών και τον μεγάλο της έπαινο, το Χρυσό Φοίνικα. Ο δημιουργός της, έγινε τότε παγκοσμίως γνωστός. Προς τιμήν του πραγματοποιήθηκαν διάφορες ρετροσπεκτίβες. Τα πρώτα εφηβικά- ερωτικά και ομόφυλα σκιρτήματα της ηρωίδας του, έφτασαν να προβάλλονται στην τρίωρη τους διάρκεια,  σε ολόκληρη την «Γηραιά ήπειρο», στις Η.Π.Α, στη Λατινική Αμερική, ενώ στην Ασία, κόπηκαν οι ερωτικές σκηνές.

Ήταν το επιστέγασμα μιας αθόρυβης κινηματογραφίας, η οποία ξεκίνησε το 2000 με ένα νεανικό ρομαντικό έργο (φέρνοντας μαζί του πολιτικό-κοινωνικές αποχρώσεις), το “Poetical Refugee”, αργότερα ακολούθησε το επίσης εφηβικό (για τη σεξουαλική αφύπνιση)  “Games of Love and Chance” κι άλλες δύο ταινίες, οι οποίες διαμόρφωσαν το ύφος και το στιλ του Αμπντελατίφ Κεσίς.

Για το πρόσφατο έργο του ( “Mektoub, Αγάπη μου” του 2017), βρήκε την πηγή έμπνευσης του, από το μυθιστόρημα “ Η πληγή, η αληθινή” του Φρανσουά Μπεγκοντό.

Αποφάσισε να το ολοκληρώσει σε τρία μέρη, όπου το καθένα έχει (και θα έχει μελλοντικά) την καθιερωμένη του διάρκεια, δηλαδή…τρεις ώρες!

Τι ακριβώς συμβαίνει στο έργο για να δικαιολογείται η διάρκεια των τριών ωρών; Τίποτα το ουσιώδες. Όμως υπάρχουν φορές που το τίποτα είναι γοητευτικό… κι αν είσαι τεχνίτης δημιουργός, μπορείς από το τίποτα να κάνεις μικρά θαύματα. Ο Αμπντελατίφ Κεσίς αποδεικνύεται πιο ολοκληρωμένος τεχνίτης -του τίποτα- από τον Γκασπάρ Νοέ κι από το δικό του “Climax”.

Ομολογουμένως είμαστε υπερβολικοί. Διαδραματίζονται διάφορα γεγονότα το θερμό καλοκαίρι του 1994, στην περιοχή Σετ της Νότιας Γαλλίας. Ξεκινάμε με τις κραυγές ηδονής, μιας μελαμψής καλλονής, στο σεξουαλικό της τετ α τετ με τον νεαρό εραστή της. Τα γυμνά ετερόφυλα σώματα κινηματογραφούνται αισθησιακά, στα υψηλά στάνταρ που μας έχει καλομάθει ο Γαλλοτυνήσιος δημιουργός.
Το κεντρικό πρόσωπο ( και πιθανότατα το alter ego του σκηνοθέτη), δεν συμμετέχει στη σκηνή σεξ, αλλά θα μπει στον πειρασμό και “ θα τους πάρει μάτι”. Είναι Γαλλοτυνήσιος εκκολαπτόμενος συγγραφέας, που ζει στο Παρίσι και επισκέπτεται τη γενέτειρα του( το Σετ) για τις καλοκαιρινές του διακοπές( η ίδια περίπου περίπτωση με τον ήρωα της τούρκικης ταινίας “ Άγρια Αχλαδιά”).
Ο “Μπον βιβέρ” της ιστορίας,  είναι ο ξάδερφος του. Μαζί θα πάνε σε μια παραλία και θα φλερτάρουν δυο κορίτσια, τα οποία παραθερίζουν στην περιοχή. Ο ξάδερφος, έχει το παραμύθι δουλεμένο, για να ρίξει άμεσα το κορίτσι που θέλει στα δίχτυα του ( φαίνεται κοπέλα εύκολη…), ενώ ο συγγραφέας -πιο ευαίσθητος και συνεσταλμένος- θα αποφύγει να κάνει κίνηση με το άλλο κορίτσι( φαίνεται κοπέλα δύσκολη…), όμως τα φαινόμενα απατούν.
Ο Αμπντελατίφ Κεσίς θα βρει την αφορμή ( η νεανική ανεμελιά των διακοπών) για να μας κλείσει το μάτι, ώστε να τον ακολουθήσουμε στον καταιγιστικό του ρυθμό( σαν να μας λέει πως δεν θα χάσουμε). Καταιγιστικός ρυθμός στην εικόνα( τα κάδρα γεμίζουν με γυναικεία στρινγκ, με γυμνά καλλίγραμμα σώματα( αγοριών και κοριτσιών), που γελούν, που χωρίς φειδώ φλερτάρουν , που πάλλονται σε κάθε τους βήμα. Είναι ένα οπτικό υπερθέαμα -διαφορετικού τύπου από τις εμπορικές Αμερικανικές παραγωγές- γεμάτο ερωτισμό. Ο ερωτισμός διοχετεύεται στο κοινό και δεν εκμαιεύεται, όπως -ίσως- εκμαιεύθηκε στη ” Ζωή της Αντέλ”, ενώ αποδεικνύεται μαιτρ στην επιλογή ηθοποιών, βρίσκοντας τα χαρακτηριστικά που επιθυμεί. Στην αβάσταχτη ελαφρότητα του καλοκαιριού συμμετέχουν  ηθοποιοί που θα μας απασχολήσουν στο μέλλον, όπως είναι οι  Σάιν Μπουμεντίν( στο ρόλο του κεντρικού ήρωα  και η Οφελί Μπαό( Οφελί).
Καταιγιστικός είναι  ο ρυθμός και στο λόγο, θυμίζοντας τις ταινίες του Ερίκ Ρομέρ. Η λογοδιάρροια των ηρώων είναι για “σκότωμα της ώρας” ή καλύτερα για “σκότωμα” 180 λεπτών.

Μέσα όμως από τον επιφανειακό λόγο των ηρώων, παρουσιάζονται χαρακτηριστικά της νεολαίας και όχι μόνο. Ακόμα και η περίπτωση του τεμπέλη, μπεκρή και γυναικά θείου, αποτελεί μια έμμεση κριτική προς τους Τυνήσιους της Γαλλίας, που παρουσιάζονται αλλοτριωμένοι, υιοθετώντας τον εύκολο-επιπόλαιο βίο,ο οποίος είναι γεμάτος καταχρήσεις.

Επιπρόσθετα, φανερώνεται στο έργο και η μεγάλη αυταπάτη, να κοιτάζει κανείς το “έξω από το μέσα”, δηλαδή η μεγάλη διαφορά “ τι είναι πραγματικά ο καθένας και τι δείχνει σαν εικόνα”. Αποκαλύπτεται ένα γενικότερο μπέρδεμα των ανθρώπων στο να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους, αποφεύγοντας τις ευθύνες( ακόμα και να παραδεχτούν το “δεν σε θέλω πια”). Το φλερτ των δυο αγοριών με τα δυο κορίτσια στην πλαζ και το πως εξελίχθηκε η ιστορία τους, με όλες τις ανατροπές, σίγουρα κάτι μας θύμισε ( ο Γούντι Άλεν ήταν ο δάσκαλος των ανατροπών αυτών).

Είναι σίγουρα και σεξιστικό το έργο του Κεσίς( οφείλουμε να το αναφέρουμε), από τη στιγμή που υιοθέτησε τα πρότυπα ομορφιάς του δυτικού κόσμου, γυρνώντας την κάμερα του -ηδονοβλεπτικά- περισσότερο προς τις γυναίκες. Υπάρχουν κι άλλα στοιχεία που τροφοδοτούν στο έργο τον σεξισμό.
Τα 3 μας αστεράκια, θα ήταν περισσότερα εάν τον είχε αποφύγει(τον σεξισμό) και βεβαίως εάν αποφάσιζε να οριοθετήσει- την έτσι κι αλλιώς ανέμελη ιστορία εικόνας και λόγου, αλλά με μηνύματα- σε ένα χρονικό πλαίσιο λιγότερο εξαντλητικό για το κοινό.
Περιμένουμε σύντομα το δεύτερο μέρος.

“Mektoub, Αγάπη μου” από την Πέμπτη 28 Μαρτίου 2019 στους κινηματογράφους.

The post Mektoub, Αγάπη μου appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Κολλήγα γιος του παππού μου ο παππούς,
κολλήγα γιος του παππού μου ο πατέρας
κι ο παππούς μου κολλήγας κι αυτός.

Η δουλειά στα χωράφια σκληρή.
Ντελικάτος εγώ, μα ξυπνός
τα χωράφια χτυπάω στο σφυρί
και στην πόλη ό,τι βγει, είμαι αστός

Οι στίχοι του Γιάννη Νεγρεπόντη κάπως ταιριάζουν με το έργο “ Ευτυχισμένος Λάζαρος”. Είναι η τρίτη ταινία μεγάλου μήκους της Άλις Ρορβάχερ.

Εάν το όνομα “ Λάζαρος” οδηγήσει τη σκέψη σας στο Λάζαρο τον μαθητή του Χριστού, σωστά θα σας οδηγήσει. Η Ιταλίδα σκηνοθέτις δίνει μια συμβολική διάσταση στο ιστορικό πρόσωπο, αναγνωρίζοντας στον ήρωα της, ότι ήταν ένας άνθρωπος δίκαιος, όπως ήταν και ο μαθητής του Χριστού. Μέσα από το έργο,  ο νεαρός άντρας-κατά μία έννοια- θα αναστηθεί, ολοκληρώνοντας έτσι η Ρορβάχερ την συμβολική της διάσταση.

Το έργο ήταν υποψήφιο για το Ξενόγλωσσο Όσκαρ. Κέρδισε το Βραβείο Σεναρίου στο Φεστιβάλ των Καννών.

Η ταινία χωρίζεται -άτυπα- σε δύο μέρη και σε δύο διαφορετικές εποχές, στην ιταλική επαρχία της δεκαετίας του ‘80 και στην πόλη του σήμερα.

Οι ζωές νέων ανθρώπων στην ύπαιθρο αποτελούν σταθερό  μοτίβο της και στο “ Ουράνιο Σώμα” του 2011 και στα “ Θαύματα” του 2014, όπως και βεβαίως και στο πρόσφατο έργο της.

Άλλωστε και η ίδια έχει βιώματα( όπως και η αδερφή της  η πρωταγωνίστρια της ταινίας,  η  Άλμπα Ρορβάχερ),  μεγαλώνοντας σε αγροτική περιοχή.

Ο Λάζαρος δεν έχει γνωρίσει γονείς.Εκεί στην απομονωμένη περιοχή ανάμεσα στις φωνές των παιδιών, μια αυταρχική γυναίκα, ελέγχει τα πάντα και τους δεκάδες αγρότες που δουλεύουν στα καπνά της. Ο γιος της δεν της έχει μοιάσει και παρότι εύπορος γόνος,  θα επαναστατήσει. Ο καλοκάγαθος Λάζαρος( τον οποίο οι εργάτες εκμεταλλεύονται και εκβιάζουν) με το νεαρό αγόρι θα βρουν κοινές αξίες. Σε όλες τις καταστάσεις που θα δημιουργηθούν αργότερα,  θα συμπορευτούν , είτε εκεί στην κοινότητα είτε αργότερα στο αστικό περιβάλλον.

Η ταινία της Ρορβάχερ είναι βγαλμένη μέσα από τα σπάργανα της κινηματογραφίας των αδερφών Ταβιάνι και στην μεσαιωνική της ατμόσφαιρα και στην σοσιαλιστική της κατεύθυνση. Οι αγρότες μπορεί να είναι είλωτες και σκλάβοι, αλλά δεν είναι και όλοι απόλυτα ηθικοί, πλην σίγουρα ενός, του Λάζαρου. Εάν η ταινία βρισκόταν στα χέρια του Κέν Λόουτς, όλοι οι αγρότες θα ήταν μόνο θύματα. Δεν το πράττει η Ρορβάχερ και το αναγνωρίζουμε ως θετικό. Βέβαια το ταξικό στοιχείο αναδεικνύεται στην ολότητα του.

Ο ρυθμός της ταινίας, ιδίως στο άνισο δεύτερο σκέλος της( όταν ο Λάζαρος θα αναζητήσει το φίλο του στην πόλη) και οι συμβολισμοί που διαρκώς επαναλαμβάνονται, δημιούργησαν μια αίσθηση του κάτι εδώ μένει μετέωρο και ανολοκλήρωτο. Παρόλα αυτά,  είναι η πιο άρτια  ταινία της συγκεκριμένης δημιουργού κι ο Αντριάνο Ταρντιόνο, μια δικιά της μεγάλη ανακάλυψη.

“Ευτυχισμένος Λάζαρος” από τις 28/3 στους κινηματογράφους

The post Ευτυχισμένος Λάζαρος appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Είναι ολόιδιος ο   σήριαλ κίλερ, που έσπειρε τον τρόμο στην Αργεντινή τη δεκαετία του ‘70. Η   φιγούρα του  παραπέμπει επίσης  και στον ηθοποιό Μάλκολμ Μακντάουελ, ο  οποίος ερμήνευσε τον μανιακό Άλεξ, στο “Κουρδιστό Πορτοκάλι” του Κιούμπρικ.

Η επιλογή τον πρωτοεμφανιζόμενου Λορέντζο Φέρο, για να ερμηνεύσει στην ταινία “ Άγγελος” τον  “ Καρλίτο” ( το πραγματικό  όνομα του είναι  Carlos Robledo Puch) ανήκει στον Πέδρο Αλμοδόβαρ( ήταν συμπαραγωγός του έργου)  και στον  σκηνοθέτη της ταινίας,   τον Λουίς Ορτέγκα.

Ο ηθοποιός Λορέντζο Φέρο είναι ένα  ξανθό αγόρι με μπούκλες( όπως ήταν κι ο μανιακός δολοφόνος στην πραγματική του ζωή). Τον βλέπουμε πράο, μειλίχιο, υποδυόμενος εξαιρετικά έναν ψυχικά διαταραγμένο νέο, που έκρυβε την τρέλα του και σκότωνε τα θύματά το,  είτε στον ύπνο τους, είτε όταν βρίσκονταν πάνω σε μια καρέκλα. Διέπραξε  δεκάδες ληστείες και 11 δολοφονίες, χοροπηδώντας και χαμογελώντας.  Εξακολουθεί να βρίσκεται φυλακισμένος,μετά από 40 -και βάλε- χρόνια. Δεν ακούμε καμιά φωνή,δεν ακούμε κανένα ουρλιαχτό( όπως επί παραδείγματι είδαμε κι ακούσαμε στο αποκρουστικό νέο έργο του Φατίχ Ακίν στο Φεστιβάλ Βερολίνο για έναν Γερμανό ομοϊδεάτη του Καρλίτο. Οι δολοφονίες του έφηβου  Αργεντίνου( ήταν τότε στα 17ου), γίνονταν με τακτ.  .

“ Είμαι γεννημένος κλέφτης. Δεν πιστεύω οτι μου ανήκει αυτό ή εκείνο,  δεν ανήκει ούτε σε εσάς κάτι σε αυτό τον κόσμο”.

Κάπως έτσι ήταν τα λόγια του,  στην έναρξη της ταινίας. Ίσως να είναι ο  λόγος που δεν του έχουν δοθεί ελαφρυντικά για να αποφυλακιστεί, επειδή  παρουσιαζόταν συνειδητοποιημένος,  έχοντας ουσιαστικά,ο θεωρητικώς, ο έχων σώας τας φρένας δολοφόνος, αλλά και το γνώθι σε αυτόν.   Ήταν γόνος μεγαλοαστικής οικογένειας,  ήξερε πιάνο. Εν ολίγοις στην αρχή της ταινίας φανερώνεται να διαθέτει το πακέτο ενός  καλομαθημένου νέου.

Η ταινία μπορεί να μην διαθέτει την εικόνα της ωμής βίας, όπως  την είδαμε στο “Κουρδιστό Πορτοκάλι του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, διαθέτει όμως όλα τα υπόλοιπα, που σηματοδότησαν τη πιο βίαιη ταινία του Αμερικανού σκηνοθέτη.  Εκεί ήταν ο Άλεξ εδώ ο “ Άγγελος”(Άγγελος  το παρατσούκλι του Καρλίτο). Αντιθέτως,  οι αναφορές από το  Φεστιβάλ Καννών,  όπου προβλήθηκε το έργο,  ότι θυμίζει το στιλ του Σκορσέζε( Τα Καλά Παιδιά) και του Ταραντίνο( Kill Bill), είναι βεβαίως υπαρκτό το στιλ και των δύο σκηνοθετών, αλλά σε περιορισμένη έκταση. Πέραν του περιγραφικού θέματος, το έργο δεν έχει κάτι να αφήσει και να δώσει, πλην ίσως κάποιων χιουμοριστικών στιγμών του Καρλίτο με το φίλο του, τον Ραμόν.

“Άγγελος” από την Πέμπτη 28/3 στους κινηματογράφους

The post Άγγελος appeared first on screeneye.gr.