Της Πέννυς Σουμελίδου

Ο Τζο Γκάρντνερ είναι μια χαμένη ψυχή. Στην αρχή μεταφορικά, παγιδευμένος στη συμβατική δουλειά του ως δάσκαλος μουσικής, εγκλωβισμένος σε μια ενήλικη ζωή που δέχεται όμως παρεμβολές από τη δυναμική μητέρα του, ψάχνοντας την ευκαιρία, ύστερα από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες, να πετύχει το σκοπό του, να παίξει τζαζ, επαγγελματικά αυτή τη φορά. Σε ένα γύρισμα της τύχης, τον δέχονται για δοκιμαστικό σε ένα από τα πιο φημισμένα τζαζ κλαμπ της Νέας Υόρκης. Ο Τζο είναι συνεπαρμένος από αυτή την ανέλπιστη εξέλιξη και δε βλέπει μπροστά του. Και κάπως έτσι, πεθαίνει. Ή για την ακρίβεια, γίνεται στην κυριολεξία, πλέον, μία χαμένη ψυχή, που ισορροπεί ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο. Κι εδώ ξεκινάει ουσιαστικά η ταινία. Και το πιο περίεργο από όλα; Μιλάμε για μία παιδική ταινία. Ίσως για την πιο μη-παιδική ταινία για παιδιά.

Ο Πιτ Ντόκτερ κάνει το θαύμα του για ακόμα μία φορά, συνδυάζοντας το απλό με το «ψαγμένο», το παιδικό στοιχείο με την ενήλικη αναζήτηση του εγώ μας. Παιδιά και ενήλικοι συναντιόνται στο ίδιο σημείο : την ανεμελιά, με όχημα τη νοσταλγία. Αυτή τη φορά όμως, το εγχείρημα είναι πολύ πιο δύσκολο, σε πολλά επίπεδα. Αρχικά, οι συντελεστές επέλεξαν να ντύσουν την ταινία με τζαζ, ένα από τα πιο περίπλοκα, δυσνόητα και ιδιαίτερα είδη μουσικής, που δύσκολα θα προσέγγιζε ένα παιδί. Επιπλέον, ο κεντρικός χαρακτήρας φαίνεται να βρίσκεται στην αρχή μιας κρίσης μέσης ηλικίας και να βιώνει διλήμματα και προβληματισμούς που δεν αφορούν ένα παιδί. Το πιο ζόρικο, παρ’ όλα αυτά, κομμάτι των δημιουργών ήταν να περιγράψουν τον «άλλο κόσμο». Πώς καταφέρνεις να δείξεις έννοιες όπως «Παράδεισος», «Μετεμψύχωση», «Άγγελοι»; Πώς απλοποιείς σύνθετες ιδέες που αφορούν τη μετάβαση των ψυχών ή τις ανώτερες μορφές ζωής; Όπως και με το Inside Out, ο Ντόκτερ επιχείρησε το ακατόρθωτο: να δώσει μορφή σε κάτι άμορφο, να βρει σχήμα σε αφηρημένες έννοιες, ακόμη και να τους εμφυσήσει ανθρώπινο χαρακτήρα. Είναι πραγματικά αξιέπαινο το πόσο αριστοτεχνικά κινείται και παρουσιάζει βαθιά φιλοσοφικά μονοπάτια με τόσο απλό τρόπο.

 Το ατού της ταινίας είναι ίσως και η μεγαλύτερη αδυναμία του, μιας και το νόημα που θέλει να περάσει είναι….το να περνάς νοήματα! Με άλλα λόγια, αντί να περάσεις τη ζωή σου ψάχνοντας τον σκοπό που γεννήθηκες, βρίσκεις την ίδια τη ζωή μέσα από την αναζήτηση σκοπού. Βρίσκεις το τι αγαπάς, το πάθος σου, αυτό για το οποίο γεννήθηκες όχι απλά κάνοντάς το, αλλά ψάχνοντας το, προσπαθώντας για αυτό, καθώς παράλληλα ζεις και βιώνεις όλα τα άσχετα εξωτερικά ερεθίσματα που σου παρέχει η εμπειρία που ονομάζεται ζωή. Ακούγεται περίπλοκο; Σαφώς, πόσο μάλλον για ένα παιδί. Πώς μπορούν να αγγίξουν ένα άτομο σε τόσο νεαρή ηλικία όλα αυτά, όταν ο εγκέφαλός του έχει μόλις αρχίσει να αναπτύσσεται και να καταλαβαίνει βασικές έννοιες; Η ίδια η εμπειρία στο σινεμά απέδειξε στην πράξη αυτό το μειονέκτημα. Οι ενήλικοι είχαν απορροφηθεί, τη στιγμή που τα παιδιά τους είτε είχαν μείνει με απορημένη έκφραση και κοίταζαν στο κενό, είτε είχαν παρατήσει την ταινία στη μέση.

Ωστόσο, παρά τις ενστάσεις για το αν θεωρείται κατάλληλη για μικρά παιδιά ή όχι, η ταινία είναι συνολικά άρτια, ευχάριστη και κυρίως πανέμορφη. Η φθινοπωρινή Νέα Υόρκη, με τους πολυσύχναστους δρόμους, τη νυχτερινή ζωή, ακόμα και οι υπόγειοι σταθμοί του παλιού μετρό, είναι ερωτεύσιμη. Ο «άλλος κόσμος», σε παλ αποχρώσεις, έβγαζε μια γλυκύτητα, μια ηρεμία που ήταν σχεδόν ελκυστική. Οι χαρακτήρες, όλοι τους ξεχωριστοί και βαθιά ανθρώπινοι, αν και αυτό είναι κοινό γνώρισμα της Pixar. Και κυρίως, η μουσική, που σε κάποια σημεία μιλούσε από μόνη της, δε χρειαζόταν ο Τζο να εξηγήσει γιατί την αγαπά τόσο. Για τους ανθρώπους με καλλιτεχνικές ανησυχίες, η ταινία χτύπησε φλέβα όταν έδειξε την απορρόφηση του Τζο στο δικό του, μουσικό κόσμο. Η ψυχή του Soul βέβαια βρίσκεται στην απλότητα. Σε κάνει να τη θυμάσαι στις πιο απλές απολαύσεις, είτε είναι το θρόισμα ων φύλλων, είτε ένα κομμάτι λαχταριστής πίτσας. Λειτουργεί ως αφύπνιση και σε παρακινεί να χαμογελάσεις, όταν πιάσεις τον εαυτό σου να χαμογελάει με το γέλιο ενός μωρού, τον ήχο της θάλασσας, την ομορφιά του ολόγιομου φεγγαριού μιας καλοκαιρινής νύχτας. Ή την προβολή μιας ταινίας σε ένα θερινό, που τόσο μας είχε λείψει.

“Soul” στους θερινούς κινηματογράφους

The post Soul appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Το έργο «My Salinger Year« ( Η Χρονιά μου στον Σάλιντζερ), του  Φιλίπ Φαλαρντό, στηρίζεται  στο ομώνυμο βιβλίο της Αμερικανίδας Τζοάνα Ρακόφ. Το βιβλίο συγκέντρωσε  τα βλέμματα και τον έπαινο γνωστών κριτικών του είδους. 

Ο Γαλλοκαναδός σκηνοθέτης, ακολουθεί  προσωπικές  εμπειρίες της Ρακόφ κατά την περίοδο εργασίας της στο  πρακτορείο βιβλίου του διάσημου συγγραφέα Τζέρι Σάλιντζερ, στη Νέα Υόρκη( δεκαετία ’90).

Ενώ και στα  δύο( και στο βιβλίο και στην ταινία), προστίθενται  γεγονότα και από το χώρο της μυθοπλασίας.

Το να ισχυριστούμε πως η ταινία διαθέτει μεγάλο σεναριακό εύρος, θα πούμε ψέματα. Ο Φαλαρντό καλύπτει έξοχα το βασικό μειονέκτημα  της ταινίας, με μια ενδελεχή ενδοσκόπηση  στη γυναικεία ιδιοσυγκρασία, πρωτίστως της νεαρής κοπέλας και δευτερευόντως της ώριμης διευθύντριας.

Η νεαρή Τζοάνα, είναι φιλόδοξη, έχει έφεση στην ποίηση και γενικώς στο γράψιμο, όμως η Μάργκαρετ( η διευθύντρια) την υποβαθμίζει,  με καθήκοντα γραμματέας, όπου η ευθύνη της είναι να απαντάει στις επιστολές  των θαυμαστών του Σάλιντζερ.

Η Τζοάνα  είναι ανασφαλής και βρίσκεται σε ένα στάδιο μετάβασης. Αφήνεται να την κυριεύσουν τα συναισθήματα  και οι ανασφάλειες της . Συνάπτει δεσμό χωρίς να είναι ερωτευμένη( ανασφάλεια) και δυσκολεύεται να  προσαρμοστεί στα καθήκοντα της δουλειάς της , που έτσι κι αλλιώς   δεν την εκφράζει.   Φτάνει στο σημείο, να βιώνει τόσο έντονα τη δουλειά της, όπου σε μία επιστολή  προς τον Τζέρι Σάλιντζερ, απάντησε  με το επώνυμό της.

Ο δρόμος προς την εξερεύνηση του εαυτού της, για τον Φαλαρντό, αντιμετωπίζεται και με ένα κινηματογραφικό  παιχνίδι έξω από το πλαίσιο του ρεαλισμού.  Είναι ένας τρόπος που αποδεικνύεται ευφάνταστος και λειτουργικός. Με ταυτόχρονες αφηγήσεις, παρουσιάζει και τη μετάλλαξη  της Μάργκαρετ, όταν ένα τραγικό γεγονός, θα την ταρακουνήσει συθέμελα. Θα την στιγματίσει επίσης  και η σχέση που αναπτύσσει με την νεαρή  Τζοάνα.

Ο σκηνοθέτης -αν και άντρας- διαθέτει την ικανότητα  να  δει και πέρα από το προφανές.  Τα κάδρα του είναι προσεγμένα, δεν φλυαρεί-με αχρείαστες σκηνές-ίσως μόνο προς το τέλος- ενώ έντυσε τις κατάλληλες σκηνές, με μουσικές επιλογές, από την κλασική μουσική μέχρι ονειρική ποπ της ανεξάρτητης σκηνής. Είναι ένα σάουντρακ που θα ακουστεί και θα συζητηθεί.

Ο Φαλαρντό υπογράφει την καλύτερή του ταινία, μετά την προ δεκαετίας επιτυχία του «Ο Εξαιρετικός Κύριος Λαζάρ».

Το  ρόλο της Τζοάνα Ρακόφ, ο Φαλαρντό τον ανέθεσε  στην Μάργκαρετ Κουάλεϊ( είναι η κόρη της Αντι ΜακΝτάουελ) και έγινε ευρέως γνωστή από την εμφάνισή της στο «Κάποτε στο Χόλιγουντ» του Ταραντίνο, Αποτύπωσε πλήρως  όλες τις φανερές και κρυφές επιθυμίες της ηρωίδας. Την επιβλητική και ολίγον αυταρχική διευθύντρια του πρακτορείου βιβλίου, ερμήνευσε  εξαιρετικά  η τρεις φορές υποψήφια για Όσκαρ Σιγκόρνι Γουίβερ.

 «Ένας Χρόνος στη Νέα Υόρκη» από την Πέμπτη 27/5 στους κινηματογράφους

The post Ένας Χρόνος στη Νέα Υόρκη appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Είναι η “πειραγμένη”  κινηματογραφική   προσαρμογή του κλασικού μυθιστορήματος «Μάρτιν Ίντεν» ( το οποίο έγραψε ο  Τζακ Λόντον το 1908), από τον Ιταλό σκηνοθέτη Πιέτρο Μαρτσέλο. Η ταινία συμμετείχε το 2019,  στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Βενετίας.

 Ήταν ευθύς εξ αρχής προετοιμασμένος ο Τζακ  Λόντον, για τις αποδοκιμασίες των κριτικών και του αμερικανικού κατεστημένου, κατά την περίοδο της πρώτης έκδοσης του ημι-αυτοβιογραφικού « Μάρτιν Ίντεν».

Τα έβαλε με τον ατομικισμό της εποχής  και με την έλλειψη ευκαιριών για τους φτωχούς ,  έχοντας ξεκάθαρο προσανατολισμό  υπέρ των σοσιαλιστικών ιδεών.  Πλήρωσε το τίμημα, λαμβάνοντας σωρεία αρνητικών σχολίων για τη δομή του έργου και για τους αχαρτογράφητους  χαρακτήρες. Εντελώς διαφορετική προσέγγιση είχε το κοινό. Το μυθιστόρημά του… το αποθέωσε.

Ο Πιέτρο Μαρτσέλο δεν τοποθετεί την ιστορία στην Αμερική αλλά στη Νάπολι της Ιταλίας, σε μια μεγάλη -χρονικά- περίοδο του 20ου αιώνα.

 Ο Μάρτιν είναι ναυτικός, είναι φτωχός, είναι αναλφάβητος. Από μια συγκυρία,  θα βρεθεί σε ένα αριστοκρατικό σπίτι. Θα ερωτευτεί  την καλλιεργημένη Έλενα, που θα τον μυήσει στον κόσμο της τέχνης. Ο Μάρτιν θα πεισμώσει, θα ξαναπάει σχολείο, θα μορφωθεί και θα μεταμορφωθεί  -για λίγο- σε πετυχημένο συγγραφέα. Η  συναναστροφή του  με τον αλκοολικό κομμουνιστή  Ρας Μπρίσεντεν και οι ηθικές του αξίες να υπερασπίζεται τους καταπιεσμένους,  θα τον φέρει σε σύγκρουση με την Έλενα και την οικογένειά της, σε μια σκηνή φοβερής έντασης  κατά τη διάρκεια του δείπνου. Έκτοτε, ο  Μάρτιν πορεύεται μεταξύ λογικής και παράνοιας.

Η ταινία του Πιέτρο Μαρτσέλο, διαθέτει το κινηματογραφικό πνεύμα -των  πρώιμων ταινιών- των αδελφών Ταβιάνι  ( ελλειπτικό μοντάζ, νεορεαλισμός, το στοιχείο  της μοίρας, του θανάτου, των ηρώων που αδυνατούν να υλοποιήσουν το όραμά τους σε μια εποχή ραγδαίων ιδεολογικών μετακινήσεων, του ονείρου για τον  ιδεατό μετασχηματισμό της κοινωνίας, που παραμένει όνειρο), ιδίως μέσα από τις ταινίες «Παράνομοι του Έρωτα» και  «Αλονζανφάν». Εκεί κυριαρχεί και η ανδρική φιγούρα, όπως και στο έργο « Μάρτιν Ίντεν».

Η ταινία χωρίζεται -άτυπα-σε δύο μέρη. Ο  Πιέτρο Μαρτσέλο χειρίζεται αξιόπιστα το πρώτο μέρος, όπως -επί παραδείγματι- την αισθητική της βιομηχανικής εποχής και των ταξικών ανισοτήτων όπως επίσης και τη γνωριμία των δύο νέων αλλά  και τη ρήξη του Μάρτιν  με το  παρελθόν του.

Στο δεύτερο μέρος, όταν ο Μάρτιν μεταπηδάει από την αμάθεια στη γνώση, εμφανίζονται δραματουργικά και αφηγηματικά κενά, ιδίως στο πως μεταβλήθηκε η προσωπικότητά του, στο πως χάθηκε η εποχή της αθωότητας και πως παγιδεύτηκε μέσα στον αυτοκαταστροφικό του φαύλο κύκλο.

Εντούτοις, ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης διαθέτει την ικανότητα να ακολουθήσει το πνεύμα του Τζακ Λόντον και να ισχυριστεί, ότι ούτε η ενασχόληση με τις τέχνες μπορεί να απελευθερώσει το άτομο, ούτε η αποδοχή θα έρθει,  ακολουθώντας ατομικές ηθικές αξίες.

Ο ηθοποιός που ενσάρκωσε  τον Μάρτιν(Λούκα Μαρτινέλι) ίσως να μην τα κατάφερε -πλήρως- να πάρει πάνω του το έργο, για να καλύψει τα σκηνοθετικά  αφηγηματικά κενά. Η Τζέσικα Κρέσι ( Έλενα) διαθέτει στο έργο έντονη εσωτερικότητα και πέτυχε να προσδώσει στο χαρακτήρα, όλο το πλαίσιο,  ενός ατόμου άδολου στη ψυχή αλλά χωρίς θάρρος να διεκδικήσει την αυτονομία της, από το προστατευμένο πλαίσιο της οικογένειας της αλλά  και της αστικής καταγωγής της.

« Μάρτιν Ίντεν» από την Πέμπτη 27/5 στους κινηματογράφους

The post Μάρτιν Ίντεν appeared first on screeneye.gr.