Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία

Ντοκιμαντέρ, 91′, Ελλάδα 2016

Του Απόστολου Καρακάση

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Αντιδογματικό, αντιφορμαλιστικό και αποσυναισθηματοποιημένο πολιτικό ντοκιμαντέρ αποτύπωσης των απρόβλεπτων εργασιακών συνθηκών στη σύγχρονη Ελλάδα και την αμεσοδημοκρατική πρακτική της συλλογικής αυτοδιαχείρισης των καταχρεωμένων χώρων δουλειάς από τους ίδιους τους εργαζόμενους, έχοντας ως παράδειγμα το εργοστάσιο υλικών οικοδομής και σύμβολο μιας μεγάλης μερίδας ακτιβιστών, ανέργων και εργαζομένων, της ΒΙΟ. ΜΕ στη Θεσσαλονίκη.

Ο επίκουρος καθηγητής Απόστολος Καρακάσης, ακολουθεί κατά πόδας τη γέννηση του πρώτου εν Ελλάδι εγχειρήματος, λίγο πριν αλλά και μετά την 12 Φεβρουαρίου 2013 μέχρι και τα τέλη του 2015, μέσα από το φακό, από τη μια των απολυμένων εργατών και από την άλλη της ιδιοκτήτριας του εργοστασίου. Κάποιες φορές συμπάσχει μαζί τους κάποιες άλλες τους αποδομεί, δύο συγκοινωνούντα δοχεία της οικονομικής λαίλαπας των καιρών, ντοκιμαντέρ σοφά δομημένο, χωρίς ο ίδιος να κατευθύνει το κοινό, αφήνοντας το να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα.

Μπορούμε να εικάσουμε πως ο 46 χρόνος σκηνοθέτης τάσσεται υπέρ της αυτοοργάνωσης αλλά και να μην ισχύει κάτι τέτοιο ουσιαστικά δεν έχει καμία σημασία, γιατί ακριβώς η σφαιρική κινηματογράφηση του αποτρέπει από το να χαρακτηριστεί « έργο ξεκάθαρα στρατευμένο», παρουσιάζοντας όλες τις όψεις του νομίσματος, αφήνοντας στο μεγαλύτερο μέρος του μια πεσιμιστική-ουτοπική χροιά για το μέλλον αυτής της συλλογικής δράσης, εντός του καπιταλισμού.
Ενώ προβάλλει την ανάγκη των περισσοτέρων από τους 70 εργαζομένους για αυτοσυντήρηση και κοινή δράση (όταν μένουν άνεργοι και χάνουν τη γη κάτω από τα πόδια τους), παράλληλα καταγράφει τα νομικά κωλύματα τα κρατικά εμπόδια, τις υποσχέσεις – ακόμα και του νυν πρωθυπουργού-για την εκμετάλλευση από τους ίδιους τους εργαζομένους του εργοστασίου-φιλέτου, αλλά το αποτέλεσμα είναι άκρως αντίθετο από τις υποσχέσεις, κόβοντάς τους ενίοτε το ρεύμα και το νερό. Το πιο σημαντικό από όλα αυτά, είναι οι δυσχέρειες των εργαζομένων στο να συντονιστούν, να εξαλείψουν τη μεταξύ τους καχυποψία και να αποδεχθούν τις νέες συνθήκες, μεταπηδώντας από τη δουλειά-φασόν σε μια νέα φάση, όπου όλοι είναι ίσοι μεταξύ ίσων και όλα κρίνονται στις συνελεύσεις.

Ίσως σε κάποιες στιγμές να τους κατακρίνει με γάντι, όταν τους δείχνει αραχτούς να συζητούν εν είδει καφενείου και το ένα τσιγάρο να διαδέχεται το άλλο, κρατώντας σχεδόν οι πάντες από ένα φραπέ στο χέρι. Από τις αφηγήσεις της πλειοψηφίας των εργατών, κυρίαρχη είναι αίσθηση πως η αυτοδιαχείριση της βιομηχανίας ήταν αναγκαστική επιλογή και μονόδρομος  ( πλην του ένθερμου υποστηρικτή της, του πρώην Κνίτη Μάκη Αναγνώστου), αφήνοντας να εννοηθεί πως δεν μπορούσαν να διαμορφώσουν συνείδηση «κολεκτίβας»-άρα η διάσπαση ήταν αναπόφευκτη-και επιθυμούσαν αντί να έχουν τον εργατικό έλεγχο να παρέμεναν μισθωτοί σε μια εξαρτημένη σχέση υπαλλήλου-εργοδότη, εφόσον βεβαίως η επιχείρηση ήταν υγιής, σε μια θεωρητική συζήτηση ανοιχτή σε ποικίλες ερμηνείες από τους φιλελεύθερους, τους μαρξιστές, τους αναρχικούς και τους ανένταχτους.

Η κινηματογραφική κάμερα του Απόστολου Καρακάση καταγράφει -εντός και εκτός ελληνικών συνόρων- το πέπλο αλληλεγγύης της συγγραφέως Ναόμι Κλάιν, των εκπροσώπων του αργεντίνικου αυτοδιαχειριζόμενου εργοστασίου Zanon και ενός τεράστιου κινήματος σε Ελλάδα και Ευρώπη, το οποίο συγκίνησε, αλλά δεν μπόρεσε να σκεπάσει και να καλύψει τις ανάγκες όσων αποφάσισαν να συνεχίσουν μέχρι τέλους, το παράτολμο εγχείρημα, αναλαμβάνοντας τα μέσα παραγωγής και πουλώντας μη χημικά υγρά, σαπούνια και καθαριστικά.

“Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία” από 24 Μαρτίου στους κινηματογράφους σε διανομή One From the Heart