Ο Λαβύρινθος της Σιωπής

Ιστορικό δράμα,124′,  Γερμανία 2014

Πρωτότυπος Τίτλος: Im Labyrinth des Schweigens Γλώσσα: Γερμανικά

Του Τζούλιο Ρικιαρέλι

Με τους Αλεξάντερ Φέλινγκ,Αντρέ Σιμάνσκι, Φριντερίκε Μπεχτ, Γιοχάνες Κρις, Χάνσι Γιόκμαν, Γκερτ Φος, Γιόχαν Φον Μπούλοφ

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Το ζήτημα των ενοχών, της εκούσιας αφαίρεσης από τη μνήμη των Γερμανών πολιτών της μαύρης περιόδου των Ναζί και των θηριωδιών τους, συνεχίζει να απασχολεί τη νέα γενιά Γερμανών σκηνοθετών, όπως είναι ο Κρίστιαν Πέτσολντ και ο Αντρέα Ντρέζεν. Όμως αυτή τη φορά,  ένας Ιταλός, ο Τζούλιο Ρικιαρέλι αποπειράται να ξεδιαλύνει τον αποκαλούμενο ειρωνικό όρο  « Tο Ολοκαύτωμα της Μνήμης» προσδίδοντας την πραγματική διακύβευση της ταινίας του,ήδη από τον τίτλο της,  χρονικά προσδιορισμένη λίγα χρόνια πριν από την αποκαλούμενη « Δίκη του Άουσβιτς» το 1963. 

Αραιά και που, η ταινία μετατρέπεται σε ακαδημαϊκή – δεν το κρίνουμε αρνητικά- τα 120 και πλέον λεπτά της όμως, είναι υπερβολικά.

Το σκηνικό στήνεται 13 χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη κατάρρευση του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος, με το νεαρό εισαγγελέα Γιόχαν Ράντμαν να ζητάει να δικαστούν 22 αξιωματικοί των Ες Ες που υπηρέτησαν στο Άουσβιτς (ανάμεσα τους βρίσκεται κι ένας δάσκαλος), όταν ο δημοσιογράφος Τόμας Γκνιέλκα θα του παραδώσει τη συγκεκριμένη λίστα ονομάτων.
Το έργο καθ’ όλη του τη διάρκεια ακολουθεί τον αγνό αγώνα του ιδεολόγου πρωταγωνιστή για την αποκάλυψη της αλήθειας, ξύνοντας τις ανοιχτές πληγές των συμπατριωτών του, οι οποίοι εν μια νυκτί «αποναζιστικοποιήθηκαν» και αρνούνται τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξαν. Όλο το σύστημα θα κινηθεί εναντίον του, βάζοντας του εμπόδια και η ζωή του τίθεται σε κίνδυνο. Παράλληλα με το κοινωνικοπολιτικό σκέλος υπάρχει και μια νότα ρομάντζου, όταν ο Γιόχαν τα φτιάχνει με την Μάρλεν Γουόντρακ.

Ατελείωτο μελάνι έχει χυθεί για το εάν τα «περασμένα» οφείλουν να είναι και «ξεχασμένα». Εν προκειμένω, ο σκηνοθέτης και συν-σεναριογράφος παίρνει ξεκάθαρη θέση (δηλαδή ξεχασμένα επ’ουδενί), υιοθετώντας κατά μία έννοια το απόφθεγμα του Πλούταρχου «Ανάμεσα στους ανθρώπους, σπάνια βρίσκει κανείς την ανδρεία και τη φρόνηση, απ’ όλα δε τα αγαθά το πιο σπάνιο είναι η δικαιοσύνη».
Με τον τρόπο αυτο δείχνει την ανάγκη για δικαιοσύνη στα πάντα, παράλληλα και το πώς ανακατασκευάστηκε στη Γερμανία το παρελθόν,  τα μετά-τραυματικά συμπτώματα, η σιωπή και η λήθη. Δίνει κι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, με την εμφάνιση σε μια σκηνή ενός νεαρού κοριτσιού ,με πλήρη άγνοια για την ύπαρξη των στρατοπέδων συγκέντρωσης του Άουσβιτς.
Καθώς το νομοθετικό και πολιτικό πρίσμα της ιστορίας είναι ξεκάθαρο και ρολάρει με άνεση-κρατώντας στα ύψη το ενδιαφέρον μας-, ο ρυθμός της ταινίας με τις μικρές φτιαχτές εξάρσεις της( το σπάσιμο ενός τζαμιού, η αμήχανη αποτύπωση της μητρικής φιγούρας) και με το άνευρο σκιτσάρισμα των χαρακτήρων της, δεν μας άφησε να μπούμε ολοκληρωτικά είτε στη θέση του Γιόχαν είτε των γραφειοκρατών,είτε και των θυτών. Μας αφήνει  κάπως απέξω.  Ταυτόχρονα,   υπάρχει περιττή υπερ-δραματοποίηση κυρίως μέσα από το σάουντρακ.

Η υποψηφιότητα της Γερμανίας για το ξενόγλωσσο Όσκαρ

“Ο Λαβύρινθος της Σιωπής” από 11/2 στους κινηματογράφους