Επιμέλεια αφιερώματος:  Ελίνα Τραϊφόρου

Ξεκινώντας ένα αφιέρωμα για τον Κεν Λόουτς, δεν μπορείς παρά να αναφέρεις το γεγονός,  πως  -μαζί με τον Μάιλ Λι- αποτελεί την μεγαλύτερη  ζωντανή παρακαταθήκη του βρετανικού σινεμά με εκατοντάδες βραβεία στο ενεργητικό του. Μάλιστα,  το “Κες”  ψηφίστηκε από το BFI ως η έβδομη σημαντικότερη βρετανική ταινία του 20ου αιώνα. Δεν είναι τυχαίο,  ότι μέχρι  και ο Κριστοφ Κισλόφσκι είχε δηλώσει, πως το “Κες” είναι από τις αγαπημένες του ταινίες όλων των εποχών.

Ο Κεν Λόουτς γεννήθηκε το 1936 στο Γουόρικσαρ και σπούδασε Νομική στην Οξφόρδη. Παράλληλα,  εκείνη την περίοδο ασχολήθηκε με την υποκριτική και το θέατρο. Ίσως λόγω και της τριβής του με το θέατρο,   συμβουλεύει -ακόμα και τώρα- επίδοξους σκηνοθέτες να ξεκινήσουν την καριέρα τους παρόμοια,  ισχυριζόμενος οτι “μπορείς να μάθεις να δουλεύεις με τους ηθοποιούς μόνο όταν δεν κρύβεσαι πίσω από την κάμερα”.

Στη συνέχεια ασχολήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα με τηλεοπτικές παραγωγές και συνεργάστηκε εκτενώς με τον Τόνι Γκάρνετ  προσπαθώντας από τότε ακόμη να μιλήσει για τα προβλήματα της εργατικής τάξης στη Βρετανία. Χαρακτηριστική ταινία από την περίοδο αυτή είναι  το “Cathy Come Home” (1966) όπου ο σκηνοθέτης μιλάει ανοιχτά για τους άστεγους, την ανεργία και τις εκτρώσεις.

Εκτός από τον Γκάρνετ συνεργάζεται και με αρκετά άλλα άτομα ανάμεσα στα οποία είναι ο Τζιμ Άλεν στο σενάριο, η Ρεμπέκα Ο Μπράιαν στην παραγωγή  και στην πιο πρόσφατη περίοδο, με τον Πολ Λάβερτι στο σενάριο .

Ο ίδιος αναφέρει: “Το να εκτιμάς τους ανθρώπους είναι η λέξη κλειδί… Δουλεύω με εκπληκτικά άτομα και αν έβγαζες έναν έξω από το κάδρο δεν θα γινόταν (η ταινία)… Ήμουν τυχερός… και οι γύρω μου, με εμπιστεύτηκαν κι εγώ προσπάθησα εξίσου το ίδιο. Κι έπειτα αναπτύσσεις μια κοινή συμπεριφορά,  όπου δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεις τα βασικά ξανά και ξανά γιατί πλέον υπάρχει μια κατανόηση μεταξύ σας”.

 Το 1971 σκοτώνεται σε τροχαίο ο 5χρονος γιος του, με αποτέλεσμα να αποσυρθεί για ένα χρονικό διάστημα από το σινεμά.

 «Χάσαμε ένα παιδί και τότε όλη η προσωπική σου… όλα όσα έχεις,  συγκεντρώνονται σε αυτή την απώλεια. Δεν έχεις συναισθηματικό χώρο,  ή δύναμη να κάνεις τίποτα,  παρά μόνο να θρηνήσεις, και είναι μια μακρά διαδικασία».

Όταν επιστρέφει και πάλι στην τηλεόραση, πολλές από τις παραγωγές του θα μείνουν στο ράφι και θα λογοκριθούν. Γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 80,  σκέφτηκε να παρατήσει τελείως την κινηματογραφική του καριέρα και να ασχοληθεί με τη δικηγορία. Aλλά το 1990 με το “Hidden Agenda” κερδίζει το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής των Καννών. Θα ακολουθήσουν και άλλα βραβεία ανάμεσα στα οποία και ο Χρυσός Φοίνικας για το “Γη και Ελευθερία”,  για να εκτιναχθεί η δημοφιλία του Λόουτς,  στα ύψη μέχρι και σήμερα, κερδίζοντας το 2016 τον δεύτερο Χρυσό Φοίνικα της καριέρας του( το 2016), με το κοινωνικό δράμα “ Εγώ ο Ντάνιελ Μπλέικ”.

Όμως,  ποια είναι τα χαρακτηριστικά της κινηματογραφίας του,  που σφραγίζουν το ιδιαίτερο στιλ του;

Καταρχήν η θεματολογία του.

Από το “Cathy Come Home” μέχρι το “Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ”, ο Λόουτς καταπιάνεται με τις ζωές των ανθρώπων της εργατικής τάξης, τη φτώχεια, την φθορά του κράτους, την  κοινωνική πρόνοια, μέσα από τα μάτια του κοινωνικού ρεαλισμού. Ξεκινώντας από τη Θάτσερ και τον Ρίγκαν,  για να καταλήξει να ασκήσει κριτική στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο κόσμο,  όπου η ανάπτυξη συμβαδίζει τις περισσότερες φορές με το απάνθρωπο. Με τους πρωταγωνιστές του να παλεύουν ενάντια σε ένα γιγαντιαίο αδηφάγο σύστημα μέσα σε εργατικές ενώσεις, απεργίες, και μικροεπαναστάσεις της καθημερινότητας. Ο Λόουτς στέκεται με σεβασμό μπροστά στον γολγοθά των αδύναμων- που προκαλείται κυρίως από οικονομικούς παράγοντες-  με αποτέλεσμα την κονιορτοποίηση των ονείρων για μια καλύτερη ζωή. Τα θρύψαλα όμως λάμπουν και ο Κεν Λόουτς πιστεύει στο μεγαλείο του μικρού ανθρώπου. Αρκεί να συνεχίσει να αντιστέκεται.

Το ύφος των ταινιών του,  μπορεί να χαρακτηριστεί  και ως ένα σινεμά της “συμπονετικής παρατήρησης”,  από τη στιγμή που ο σκηνοθέτης παίρνει καθαρά θέση υπέρ των αδύναμων με τη μορφή των πρωταγωνιστών του.

Ένα μέρος της (κινηματογραφικής του) δύναμης -για να “ταράξει τα νερά”- προέρχεται από πλάνα … αποστασιοποιημένης παρατήρησης, πολλά από αυτά όμως,  στηρίζονται πάνω στoν μηχανισμό του μελοδράματος : αδύνατες επιλογές, εσφαλμένες κρίσεις, συμπτώσεις, μια αίσθηση προοπτικής μέσα από τη σχέση αίτιου-αιτιατού. Ο κόσμος του Λόουτς είναι ένας κόσμος αντιθετικών πόλων και τάσσεται καθαρά υπερ της ομάδας των αθώων, των θυμάτων και της καταπίεσης.

Το είδος μάλιστα του μελοδράματος της φιλμογραφίας του χαρακτηρίζεται ως “μελόδραμα της διαμαρτυρίας” με βάση τους στόχους του,  οι οποίοι είναι, και να προκαλέσει αφύπνιση και να αμφισβητήσει τις καθιερωμένες αξίες και  να αποκαλύψει τις αδικίες, όπως επίσης  να πρωτοστατήσει στις μεταρρυθμίσεις, να πυροδοτήσει συζητήσεις… και κάποιες φορές να ενισχύσει με άμεσο τρόπο την επανάσταση”. Μπορεί δηλαδή η κάμερα του Λόουτς να κινηματογραφεί πιοαποστασιοποιημένα, αλλά ο τρόπος που εκτυλίσσεται η αφηγηματική δομή και η δράση των χαρακτήρων έχει σαφώς σκηνοθετικό υποκειμενισμό και ιδεολογική σήμανση.

Ο νατουραλισμός που αποπνέουν οι ταινίες του,  σχετίζεται με τον τρόπο που υλοποιεί το σενάριο. Η “μέθοδος Λόουτς” περιλαμβάνει τη λήψη γυρισμάτων κατά χρονολογική σειρά. Εκτός του οτι έτσι αποφεύγονται τυχόν ασυνέχειες στα πλάνα, και παρότι μια τέτοια επιλογή κοστίζει στο μπάτζετ, από την άλλη επιτρέπει στους ερμηνευτές να εκφράσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια και αυθεντικότητα τη ροή της ψυχολογίας του χαρακτήρα τους.

Επιπρόσθετα, ο Λόουτς πάντα αποκρύπτει στοιχεία της ιστορίας του σεναρίου από τους ηθοποιούς,  για να τα αποκαλύψει μόνο τη μέρα των γυρισμάτων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να καταφέρνει την ώρα της λήψης να αποτυπώσει πιο έντονα και ρεαλιστικά τις στιγμές της κορύφωσης της αφηγηματικής δραματουργίας του έργου.

“Δημιουργήσαμε μια μέθοδο όπου δεν δίνουμε όλο το σενάριο από την αρχή. Το πιο σημαντικό πράγμα για τον ερμηνευτή είναι οτι ξέρει τα πάντα για το παρελθόν του χαρακτήρα του, οπότε δεν τον εκπλήσσεις με κάτι από το παρελθόν γιατί δεν έχει κάποια χρησιμότητα. Αλλά για κάτι που δεν έχουν τον έλεγχο στο μέλλον, τότε αν υπάρχει έκπληξη … πρέπει να κινηματογραφήσεις το σοκ. Γιατί ακόμα και ο πιο ταλαντούχος ηθοποιός δύσκολα σοκάρεται δύο φορές.”

Πέραν της κινηματογραφικής γλώσσας ο Κεν Λοους είναι βαθιά αριστερός και πολιτικοποιημένος και με την προσωπική του δράση στα κοινά (Respect, Left Unity). Πρόσφατα εξέφρασε τη συμπάθειά του για τον Τζέρεμι Κόρμπιν έπειτα από μια περίοδο κριτικής στάσης απέναντι στο κόμμα των Εργατικών,  επί εποχής Τονι Μπλερ.

Το 2014 δήλωσε οτι αποσύρεται από τον κινηματόγραφο, κάτι όμως που πήρε πίσω συνεχίζοντας ακόμα και τώρα με σταθερό ρυθμό να παράγει ταινίες στα 83 του πλέον χρόνια. Ο ίδιος ισχυρίζεται οτι με το που ξυπνάει νιώθει σαν να είναι 5 χρόνια μεγαλύτερος και μόλις πίνει καφέ ο χρόνος γυρίζει ένα χρόνο πίσω. Ελπίζουμε να συνεχίζει να πίνει τον καφέ του. Ο Κισλόφσκι πάντως δήλωσε πως ευχαρίστως θα του τον έφτιαχνε. Και δικαίως.

Η Κριτική μας για την νέα του ταινία ” Δυστυχώς Απουσιάζατε” από 7/11 στους κινηματογράφους

The post Κεν Λόουτς appeared first on screeneye.gr.

Γράφει η Ελίνα Τραιφόρου

Δεν υπάρχει στην πρόσφατη ευρωπαϊκή κινηματογραφία, πιο ευδιάκριτο παράδειγμα συνεργασίας, σκηνοθετών αδελφών, έχοντας κερδίσει δεκάδες Ευρωπαϊκά βραβεία, εδραιώνοντας παράλληλα μια μοναδική κινηματογραφική φόρμα. Μιλάμε φυσικά για τους αδελφούς Νταρντέν (Ζαν Πιέρ και Λικ).
Κι όμως, οι πρώτες μυθοπλαστικές τους απόπειρες, πόρρω απέχουν από το γνώριμο «Νταρντενικό» σύμπαν. Η πορεία τους θυμίζει την περίπτωση του Λαρς Φον Τρίερ κάνοντας στροφή, από την στιλιζαρισμένη πλανοθεσία ( όπως επί παραδείγματι «Το Στοιχείο του Εγκλήματος» και το «Europa») για να γυρίσει ταινίες με βάση τους κανόνες του «δόγματος». Τοιουτοτροπώς, και οι αδελφοί Νταρντέν στο «Falsch» (1986), την πρώτη τους ταινία μυθοπλασίας έπειτα από ντοκιμαντέρ, έπαιξαν με τη στιλιζαρισμένη θεατρικότητα και τα έντονα χρώματα, ενώ στο «Σαν Σκέφτομαι»(1992) σκηνοθέτησαν συμβατικά, με κίνηση της κάμερας και μουσική επένδυση. Μέχρι που ήρθε η « Υπόσχεση» (1996), με κάμερα στο χέρι, δίνοντας την αίσθηση ντοκιμαντέρ, για να τους εκτινάξει στο διεθνές καλλιτεχνικό στερέωμα. Ακολούθησε η «Ροζέτα» (1999), «Ο Γιος» (2002), «Το Παιδί» (2005), «Η Σιωπή της Λόρνα» (2008), «Το παιδί με το ποδήλατο» (2011), «Δύο μέρες Μια νύχτα» (2014), το «Άγνωστο Κορίτσι» (2016), ενώ ήρθαν βροχή οι υποψηφιότητες και τα βραβεία στο φεστιβάλ των Καννών.

Σε όλες τους τις ταινίες, μπορεί κάποιος να βρει έναν έντονο θεματικό άξονα: τις καταπιεσμένες γυναίκες και τις «κατώτερες τάξεις». Όπως λένε και οι ίδιοι «τυγχάνει να μην μας ενδιαφέρει η μπουρζουαζία». Παράνομοι μετανάστες, άνθρωποι που πασχίζουν να κρατήσουν μια δουλειά, παιδιά ενός κατώτερου θεού, έντονες καταστάσεις και διαδρομές για έναν πληθυσμό παραγκωνισμένο που είναι με το ένα πόδι στη ζωή και με το άλλο στο συνεχές φόβο του θανάτου και της εγκατάλειψης.
Απουσιάζει ο στρατευμένος κοινωνικός ρεαλισμός και τα αντιθετικά ήρωα- ανταγωνιστή με απολυτότητες. Οι Νταρντέν ενδιαφέρονται για τον άνθρωπο πρωτίστως, στα σημεία όπου το καλό και το κακό εξαλείφονται, η όποια «κριτική» για την κοινωνία είναι μια υπόθεση ανοιχτή προς ερμηνεία και ο άνθρωπος είναι τρωτός ανάλογα με τις δυσκολίες που καλείται να αντιμετωπίσει. Έτσι στις ταινίες τους, η σχέση δημιουργού-θεατή διαμορφώνεται ισότιμα. Οι Νταρντέν δίνουν την ελευθερία στο θεατή να αναλύσει και να κρίνει τις ενέργειες των χαρακτήρων. όπως αυτός νομίζει, δεν δίνουν έτοιμη μασημένη τροφή. Μένουμε να ακολουθούμε με κομμένη την ανάσα τους πρωταγωνιστές σε γκρίζες ζώνες. Δεν υπάρχουν δραματικοί φωτισμοί και γωνίες λήψεις (ιταλικός νεορεαλισμός), ούτε «μουσικά χαλιά» για κατευθυνόμενες συγκινήσεις («καμία μουσική ως συνοδεία, στήριγμα ή ενδυνάμωση» – Ρομπερτ Μπρεσόν). Όμως είναι πιο γήινοι από τον Μπρεσόν και πιο αδογμάτιστοι από τους Ιταλούς νεορεαλιστές. Κι όσο για τις πολυπόθητες λύσεις, επειδή οι σχέσεις των ανθρώπων και οι καταστάσεις που τους συνδέουν είναι ένα σύνθετο οικοδόμημα, δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις (ή αλλιώς οι απαντήσεις διεγείρουν επιπλέον ερωτήματα). Ο κόσμος είναι φτιαγμένος από αντικρουόμενα πάθη. Πάθη μεταξύ των ανθρώπων αλλά και του ίδιου του εαυτού. Κι αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να δίνεται η ευκαιρία στο θεατή να κοιτάξει πίσω από τις αποφάσεις του κάθε χαρακτήρα, αν όχι με «συγχωροχάρτι» τουλάχιστον με ένα «δικαιολογητικό».

Οι αδελφοί Νταρντέν το συνηθίζουν να κάνουν γυρίσματα στη Seraing, που βρίσκεται διπλα από τη Liege, εκεί όπου έχουν ζήσει χρόνια. Παρότι γνωρίζουν καλά τη συγκεκριμένη πόλη, δίνουν ιδιαίτερο βάρος στην προετοιμασία, στο ρεπεράζ, έτσι ώστε «ο θεατής να αισθανθεί ότι υπάρχει ζωή- πραγματική ζωή» στην ταινία. Επίσης βλέπουν καθαρά «με ποιο τρόπο θα κινηθούν οι ηθοποιοί και η κάμερα…δεν χρειαζόμαστε storyboard… δεν χρησιμοποιούμε ποτέ storyboard… έχουμε το storyboard ήδη στο μυαλό μας αν και δεν το αποκαλύπτουμε σε κανέναν.» Άλλη μια ιδιαιτερότητα είναι πως κάνουν τα γυρίσματα, μέσα στο καταχείμωνο. Οι ίδιοι δίνουν την απάντηση γιατί. «Μας αρέσει το κρύο… Μας αρέσει ότι δεν υπάρχει πολύ φως… Το φως το χειμώνα κάνει τα χρώματα πιο έντονα: το κόκκινο, το μαύρο, το γκρι, τα λουλούδια, όλα φαίνονται πιο ζωντανά.». Όσο για τις αναμενόμενες εκπλήξεις των γυρισμάτων, αφήνουν στους ηθοποιούς να προτείνουν αλλαγές ή αν δεν λειτουργήσει το πλάνο την ώρα της λήψης, σκέφτονται εναλλακτικές λύσεις. Αποφεύγουν τους αυτοσχεδιασμούς αλλά είναι συζητήσιμοι σε πιθανές τροποποιήσεις στο διάλογο αν οι ηθοποιοί τους νιώθουν άβολα με κάποια πρόταση.
Οι Νταρντέν μάλιστα συγκατοικούσαν στο παρελθόν. Κάτι που προκάλεσε πρόβλημα στην οικογενειακή τους ζωή, αφού είναι και οι δύο παντρεμένοι. Παρ’ολ’αυτά κράτησαν όσο μπορούσαν στενές συνεργατικές σχέσεις. «Βλεπόμαστε πολύ συχνά, αρκετές φορές την εβδομάδα. Μένουμε πλέον σε δύο διαφορετικές πόλεις. Liege και Dessel. Κι αυτό πάλι λόγω των συζύγων μας.»Στα γυρίσματα, η δουλειά διαμοιράζεται. Αν ο ένας ασχοληθεί με τον διευθυντή φωτογραφίας ο άλλος θα ασχοληθεί με τους ηθοποιούς. Και μετά αλλάζουν τους σκηνοθετικούς ρόλους.

Χαρακτήρες του περιθωρίου και της εργατικής τάξης, κάμερα στο χέρι, συναίσθημα χωρίς μελόδραμα, ήχοι πέρα από το διάλογο «ο ήχος των κινούμενων σωμάτων, οι ανάσες των χαρακτήρων, αυτή είναι η μουσική μας». Στους ήχους και τις εικόνες των δρόμων της Seraing μας ταξιδεύουν σταθερά οι αδελφοί Νταρντέν που στο δρόμο προς την οθόνη ο θεατής «βρίσκει το δικό του δρόμο κι όχι απαραίτητα το δικό μας.» Κι εδώ όμως μας κλείνουν το μάτι πως αν το κοινό δεν έρθει «πρέπει να έχεις υπομονή και πίστη σ’αυτό που νιώθεις και σ’αυτό που σκέφτεσαι… αυτό που νομίζεις σωστό για σένα και συνεχίζεις να δουλεύεις.» Αναμένουμε με ανυπομονησία τη συνέχεια, τα βήματα των ηρώων τους μέσα από τα δικά τους σκηνοθετικά αδερφικά βήματά που προχωράνε στον ίδιο ρυθμό και μας συντροφεύουν.

 Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΟΥΣ ΤΑΙΝΙΑ( ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ) ΠΟΥ ΠΑΙΖΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ

The post Αδελφοί Νταρντέν appeared first on screeneye.gr.

Το δεύτερο μέρος του μεγάλου  αφιερώματος μας στο κινηματογραφικό γεγονός του Σεπτεμβρίου, με τις πιο σημαντικές ταινίες που πέρασαν απο τη πρωτεύουσα στις ” Νύχτες Πρεμιέρας”.

Γράφει η Ναταλία Αργυράκη

2004

Η συνέχεια της ερωτικής ιστορίας του Τζέσε (Ίθαν Χοκ) και της Σελίν (Ζιλί Ντελπί), οι οποίοι μετά το «Πριν το Ξημέρωμα» (1995), συναντιούνται στο «Πριν το Ηλιοβασίλεμα» με φόντο το Παρίσι. Σκηνοθετεί ο Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ.

2007

Εκτός συναγωνισμού στην κατηγορία Μουσική και Φιλμ προβλήθηκε η ταινία του Άντον Κόρμπτζιν «Control« που αφηγείται την ιστορία του Ίαν Κέρτις, του ηγέτη του θρυλικού συγκροτήματος JoyDivision, από την παιδική του ηλικία μέχρι την αυτοκτονία του στα 23 του χρόνια.

Η Ζωή Κασαβέτις ήταν καλεσμένη στην προβολή της πρώτης ταινίας της «Σπαστά Αγγλικά« που προβλήθηκε στο Πανόραμα του φεστιβάλ.

Η Τζέιν Μπίρκιν έγραψε το σενάριο, σκηνοθέτησε και πρωταγωνίστησε στην ταινία «Κουτιά«, που αφηγείται την ιστορία της Άννας, καθώς ανοίγει τα κουτιά των αναμνήσεών της.

Ταινίας έναρξης ήταν  το «Persepolis«, η μεταφορά ενός best seller κόμικ με τις φωνές της Κατρίν Ντενέβ και της κόρης της Κιάρα Μαστρογιάννη.

Ταινία λήξης το «I’m Not There« του Τοντ Χέινς, με θέμα τη ζωή του Μπομπ Ντίλαν και πρωταγωνιστές τους Κρίστιαν Μπέιλ, Κέιτ Μπλάνσετ, Ρίτσαρντ Γκιρ και Χιθ Λέτζερ.

2008

Αφιέρωμα στο «DIY« (Doityourself), το νέο κύμα του 21^ου αιώνα, όπου οι σκηνοθέτες υπογράφουν το σινεμά του μέλλοντος με τα υλικά της καθημερινότητάς μας.

Αφιέρωμα στον «Ζακ Τουρνέρ« τον σκηνοθέτη που δεν απέρριψε ποτέ κανένα σενάριο που του δόθηκαν και που καταπιάστηκε με όλα τα κινηματογραφικά είδη. Προβλήθηκαν: «Οι άνθρωποι γάτες«,«Περπάτησα με ένα Ζόμπι«,«Ο Άνθρωπος Λεοπάρδαλη«,«Πείραμα στον Κίνδυνο«,«Αμάρτημα του Παρελθόντος«,«Το Εξπρές του Βερολίνου«.

Αφιέρωμα στον «Μπιλ Πλίμπτον«, τον θρύλο του ανεξάρτητου σινεμά animation, ο οποίος ήταν προσκεκλημένος του φεστιβάλ.

Πρεμιέρα έκανε το «66 Μέρες« (Hunger) του Στιβ Μακ Κουίν με πρωταγωνιστή τον Μάικλ Φασμπέντερ, ο οποίος υποδύεται τον αγωνιστή του IRAΜπόμπι Σαντς, που το 1981 θα επιδοθεί σε μια απεργία πείνας μέχρις εσχάτων. Η ταινία ντεμπούτο του σκηνοθέτη είχε βραβευτεί στο Φεστιβάλ Καννών της ίδιας χρονιάς.

The post Αναδρομή στις ” Νύχτες Πρεμιέρας”2004-2012″ appeared first on screeneye.gr.