Δραματική, 117΄, Ινδία 1964, Πρωτότυπος Τίτλος : Charulata, Γλώσσα: Ινδικά

Του Σατιαζίτ Ρέι

Με τους Μαντχαμπί Μουκερτζί, Σαϊλέν Μουκερτζί, Σουμίτρα Τσατερτζί

Ινδία, στα τέλη 19ου αιώνα. Η νεαρή Τσαρουλάτα, μοναχική σύζυγος του εργασιομανή Μπουπάτι, ενός φιλελεύθερου εκδότη εφημερίδας, νιώθει αφόρητη μοναξιά. Η ανάγκη της για ουσιαστική ανθρώπινη επαφή σε συνδυασμό με το πάθος της για την λογοτεχνία, θα την οδηγήσει σε μαθήματα συγγραφής με δάσκαλο τον Αμάλ, ξάδελφο του Μπουπάτι. Σύντομα η Τσαρουλάτα θα νιώσει ότι την ενώνουν πολλά περισσότερα πράγματα, πέρα από τη λατρεία για τις λέξεις, με τον Αμάλ. Το ερωτικό πάθος δεν θα αργήσει να εκδηλωθεί… 

Μπορεί ένα ασπρόμαυρο, ινδικό φιλμ γυρισμένο πριν από μισό αιώνα, να συγκινήσει ένα «ξένο» κοινό όπως το ελληνικό, τη σημερινή εποχή; Από τη στιγμή που μιλάμε για ένα έργο του Σατιαζίτ Ρέι, εύκολα. Πολύ εύκολα. Ο Ράι, αυτός ο σπάνιος δημιουργός, που σόκαρε τη Δύση στα μέσα της δεκαετίας του 1950 με την πρώτη του ταινία «Πάθερ Παντσάλι», συστήνοντας ένα άλλο, νατουραλιστικό στις βασικές γραμμές του αλλά απέραντα ποιητικό και συγκινητικό σινεμά, ανέλαβε να εκμοντερνίσει τη λογοτεχνία της χώρας του.

Με τη φημισμένη τριλογία του «Άπου», βασίζεται στις διδαχές του ιταλικού νεορεαλισμού, φωτίζοντας σκληρές καταστάσεις της ινδικής κοινωνίας. Είναι όμως το ταξίδι του με την «Μοναχική γυναίκα», που θα τον οδηγήσει σε ακόμη πιο τολμηρά και ριψοκίνδυνα μονοπάτια. Η θέση της γυναίκας στην ινδική (κι όχι μόνο) κοινωνία, η τάση της για καλλιτεχνική έκφραση και η ανάγκη της κυρίως για να αγαπήσει και να αγαπηθεί, είναι θέματα ταμπού ακόμη και σήμερα σε κάποιες περιοχές. Βασιζόμενος στη νουβέλα “Nastanirh” (The Broken Nest) του τιμημένου με νόμπελ λογοτεχνίας Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ (1861- 1941), εμβληματικού προσώπου της ινδικής Μπενγκάλι, ο Ράι αφηγείται μια στιλάτη, τρυφερή και απλή ιστορία.

Μέσα από τα μάτια της ηρωίδας του, φιλμάρει τις δύο αντίρροπες δυνάμεις στην υπό βρετανική κυριαρχία χώρα του. Παρακολουθεί την άρχουσα τάξη (ο κύκλος του Μπουπάτι είναι μια παρέα από μορφωμένους, επιχειρηματίες και διανοούμενους) να αντιγράφει αποικιοκρατικές συνήθειες και… χιούμορ, βάζοντας μέχρι και στοίχημα για το ποιοι θα επικρατήσουν στις επόμενες βρετανικές εκλογές. Μάλιστα  φανερώνουν τις προτιμήσεις τους στο κόμμα των φιλελευθέρων αντί των τόρις, γλεντώντας με τα κατάλληλα τραγούδια και χορούς τη νίκη των… βρετανών φιλελευθέρων! Αντίθετα με τους μαζικούς αντρικούς στρουθοκαμηλισμούς, η ηρωίδα, παλεύει μόνη απέναντι στα πάντα. Στα αισθήματα της, τη λαχτάρα της για μάθηση και γραφή, την ανάγκη να δει τον κόσμο όπως πραγματικά είναι, τον αβάσταχτο βικτοριανό ηθικό κώδικα που καθορίζει στάσεις και συμπεριφορές. Σε ένα τέτοιο κοινωνικό και οικογενειακό πλαίσιο δεν χωρούν πολλές διέξοδοι κινδύνου. Ο Ράι τονίζει την αδυναμία των ηρώων του για μια δυναμική έξοδο από όσα τους κρατούν αλυσοδεμένους σε ένα γάμο που δεν σημαίνει τίποτα για κανένα από τους δύο.

Η κριτική του όμως ποτέ δεν γίνεται αυστηρή ή άδικη. Το αποκορύφωμα της μεγαλοσύνης του, παρουσιάζεται στο ιδιοφυές και πέρα από κάθε σύμβαση φινάλε, όπου η γνώση της αλήθειας μετατρέπεται σε πυξίδα πλοήγησης (και ελπίδας;) για μια νέα, αχαρτογράφητη πορεία όπου δεν υπάρχει τίποτα προσποιητό ή ψεύτικο. Κάποιοι κριτικοί της εποχής είδαν στο διφορούμενο τέλος μια παθητική πράξη που θυμίζει συμβιβασμό αν και ο ίδιος ο Ράι μιλώντας μερικά χρόνια αργότερα για το φινάλε, χαρακτήρισε τη μοίρα των ηρώων του ως μια «σοφή, ώριμη απόφαση για ένα καλύτερο μέλλον». Η ταινία απέσπασε Αργυρή Άρκτο σκηνοθεσίας στο φεστιβάλ Βερολίνου το 1965. Η ψηφιακή ανανεωμένη κόπια που προβάλλεται η ταινία στις ελληνικές αίθουσες είναι ίδια με εκείνη που παρουσιάστηκε πέρυσι στο φεστιβάλ Κανών σε ένα αφιέρωμα για τον ινδό κινηματογραφιστή.

“Η Μοναχική Σύζυγος” από 3/7 στους κινηματογράφους σε διανομή Filmtrade

The post Η Μοναχική Σύζυγος(Ρετρό του 1964) appeared first on screeneye.gr.

Kομεντί, 117΄, Γαλλία-ΗΠΑ 2013

Του Σεντρίκ Κλαπίς

Με τους  Ρομέν Ντορίς, Οντρέ Τοτού, Σεσίλ ντε Φρανς, Κέλι Ράιλι

Τίποτα στη ζωή του 40χρονου γάλλου Ξαβιέ (Ρομέν Ντιρίς) δεν πάει καλά. Χωρισμένος πατέρας ενός αγοριού κι ενός κοριτσιού που ζουν πλέον με την βρετανίδα μητέρα τους Γουέντι (Κέλι Ράιλι) στη Νέα Υόρκη, παίρνει την απόφαση να αναχωρήσει κι αυτός για το «Big Apple», προκειμένου να είναι κοντά στα παιδιά του. Επιπλέον ο Ξαβιέ στοχεύει να βρει τη χαμένη έμπνευση και να τελειώσει επιτέλους το νέο μυθιστόρημα του. Ακόμη ένας λόγος για το ταξίδι αυτό, είναι η επιθυμία του να βρίσκεται στο πλευρό της λεσβίας φίλης του Ιζαμπέλ (Σεσίλ ντε Φρανς), που ετοιμάζεται να υποδεχτεί το πρώτο παιδί της, του οποίου ο Ξαβιέ είναι πατέρας!

Σε σύντομο χρονικό διάστημα ο ήρωας μας συνειδητοποιεί ότι η ειδυλλιακή εικόνα που είχε για τη Νέα Υόρκη βρίσκεται μόνο στη σφαίρα της φαντασίας του: η αμερικανική μεγαλούπολη αποδεικνύεται ένας σκληρός, παράλογος και αφιλόξενος χώρος. Ειδικά για κάποιον μετανάστη, ακόμη κι αν αυτός είναι γάλλος. Κάποια στιγμή φτάνει στο Μανχάταν για δουλειές η παλιά ερωμένη του Μαρτέν (Οντρέ Τοτού) με την οποία πλέον είναι φιλαράκια και την φιλοξενεί για μια βραδιά στο νέο του διαμέρισμα που βρίσκεται στην καρδιά της Chinatown. Φυσικά το μοιραίο δεν είναι δύσκολο να συμβεί: η περίπλοκη ζωή του Ξαβιέ γίνεται ακόμη πιο περιπλοκή…

Η ατυχία του Σεντρίκ Κλαπίς είναι ότι έχει προηγηθεί χρονικά η αναλόγου θεματικής τριλογία («Πριν το ξημέρωμα», «Πριν το ηλιοβασίλεμα», «Πριν τα μεσάνυχτα») του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ με τους Ίθαν Χοκ και Ζιλί Ντελπί. Οπότε οι συγκρίσεις με τις αισθηματικές περιπέτειες και τα υπαρξιακά αδιέξοδα των Χοκ και Ντελπί είναι αναπόφευκτες. Ύστερα από το ανέμελο «Euroflirt» (2002) και τις πιο σοφιστικέ «Ρώσικες κούκλες» (2005) – θυμίζουμε ότι οι ίδιοι πρωταγωνιστές (Ντιρίς, Τοτού, Ράιλι, Ντε Φρανς) κρατούν τους ίδιους βασικούς ρόλους και στα 3 φιλμ-  ο Σεντρίκ Κλαπίς κλείνει την τριλογία του, εξακολουθώντας να ανιχνεύει τις δημιουργικές οσμώσεις που πηγάζουν από το ανακάτεμα φίλων, φύλων και πόλεων. Πάντα όμως με την ίδια φινέτσα και ένα στιλ που παραπέμπει σε… γαλλική γραφή. Κάθε ταινία της τριλογίας αυτής μοιάζει με ένα οδοιπορικό που όμως βρίσκεται πέρα από τις καθιερωμένες τουριστικές ατραξιόν, αναζητώντας την καρδιά, τα γοητευτικά μυστικά και τις κρυφές δυνάμεις του εκάστοτε τόπου, ώστε να γίνει πιο κατανοητή η ακαταμάχητη ανάγκη των ηρώων του να βρίσκονται διαρκώς σε κίνηση.

Παράλληλα γινόμαστε μάρτυρες των αλλαγών στη ζωή του Ξαβιέ, της Μαρτέν, της Γουέντι και της Ιζαμπέλ, σε μια κινηματογραφική διαδρομή με περισσότερες εκκεντρικές καταστάσεις και απρόοπτα από το τακτοποιημένο μονοδιάστατο σύμπαν της Σελίν και του Τζέσι. Ο Ξαβιέ, είναι ο χαρακτήρας – βαρόμετρο του έργου: ένας στωικός και ανήσυχος νέος άντρας που αντιλαμβάνεται ότι η ζωή του βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Κάποιες επιλογές του δεν του βγήκαν, κάποιες άλλες ακόμη δοκιμάζονται. Το κουράγιο δεν του λείπει, ούτε και η αισιόδοξη ματιά. Όμως η κούραση αρχίζει να γίνεται πιο έντονη από ποτέ. «Εμείς, οι χωρισμένοι πατέρες είμαστε οι μονομάχοι του 21ου αιώνα, γιατί παλεύουμε να κρατήσουμε με νύχια και δόντια τα παιδιά μας» ακούει να του λέει σε κάποιο παιδικό πάρκο ένας αφροαμερικανός… συνάδελφος (χωρισμένος πατέρας) και αυτή η φράση γίνεται φάρος πορείας για τον καταβεβλημένο Ξαβιέ.

Η ακρίβεια των τιμών στα πάντα, το χάος της νεοϋορκέζικης κυκλοφορίας, η ταξική αντίθεση μεταξύ «αυτών που ζουν στα ψηλά διαμερίσματα των ουρανοξυστών και σε εκείνους που λιώνουν στους δρόμους της», οι εξωφρενικοί ρυθμοί, ο γραφειοκρατικός λαβύρινθος προκειμένου να βρεις δουλειά, η δυσκολία του να αποκτήσεις την πράσινη κάρτα και πολλά άλλα ακόμη θα αναγκάσουν τον Ξαβιέ να στραφεί σε κινήσεις απελπισίας όπως ο γάμος με την ασιάτισσα ανιψιά του ταξιτζή τον οποίο γλίτωσε από άγριο ξύλο. Κάποιες άλλες στιγμές του δείχνουν περισσότερο μελαγχολικές και ανθρώπινες αν και δεν είναι λίγες οι σκηνές όπου τα αστεία είναι πηγαία και αγχολυτικά. Όμως το θέμα της ταινίας είναι άλλο. Η ίδια η ζωή, υποστηρίζει ο Κλαπίς, είναι αρκετά περίπλοκη για να την κάνουμε ακόμη πιο μπερδεμένη και αβάσταχτη.

“Μια Γαλλίδα στο Μανχάταν” από 12/6 στους κινηματογράφους σε διανομή Seven/Spentzos

The post Μια Γαλλίδα στο Μανχάταν(Chinese Puzzle) appeared first on screeneye.gr.