Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Αμέσως μετά το  μαύρο καλοκαίρι του ’74 , προβλήθηκε η « Φόνισσα» για πρώτη φορά στην μεγάλη οθόνη, στο  Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στο 15^ο.

Τη  μεταφορά της κορυφαίου διηγήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ανέλαβε ο Κώστας Φέρρης. Προσέγγισε πιστά τα βάσανα της μαντηλοφορεμένης χήρας  ( Φραγκογιαννού), την  παραφροσύνη της και τις εγκληματικές της πράξεις, να σκοτώνει παιδιά, γένους θηλυκού, ενώ απεικόνισε με διαύγεια πληθώρα χαρακτήρων, του οικογενειακού της περίγυρου και των χωρικών, της μικρής κοινότητας που διαβιούσε. Βουητά της φύσης, κελάηδισμα πουλιών, ο ήχος του μπουζουκιού σε μια καταπληκτική σκηνή με την κεντρική ηρωίδα- την ερμηνεύει υπέροχα η  Μαρία Αλκαίου-  να βρίσκεται σε πρώτο πλάνο. Άτολμος ίσως να τοποθετήσει ισχυρά το ζήτημα της προίκας, της αυτοδικίας , τολμηρός στην αποτύπωση της ελληνικής κοινωνίας των αρχών του 20^ου αιώνα και της –τραγικά- υποδεέστερης θέσης των γυναικών, σε μια ταινία σαφέστατα “κινηματογραφική”.

Από την άλλη , η ενδυματολόγος και σκηνογράφος Εύα Νάθενα η οποία ανέλαβε την καινούρια προσαρμογή του διηγήματος, μαζί με την σεναριογράφο Κατερίνα Μπέη,  φαίνεται να ξεκινάει από διαφορετική αφετηρία και να προσεγγίζει το διήγημα του Παπαδιαμάντη ,  παραδοσιακά μεν, μονοδιάστατα δε, αφήνοντας αμυδρά την υποψία,  ότι επιδιώκει-υπερβολικά- να συνδέσει την ανισότητα των δύο φύλων εκείνης της εποχής με τη σημερινή.

Η Φραγκογιαννού ή Χαδούλα ( Καριοφυλλία Καραμπέτη) είναι μονίμως θυμωμένη, βλοσυρή, σκυμμένη,  ταμπουρώνεται στο μοιρολόι της οργής,  ότι «είναι κατάρα να είσαι θηλυκό». Οι κόρες της, είναι  άβουλες παραδουλεύτρες που δεν βλέπουν το φως της μέρας, ενώ οι άντρες είτε είναι άβολοι- ανεπρόκοποι , όπως ο γαμπρός της ( Δημήτρης Ήμελλος) είτε είναι πονηροί και βίαιοι ( Στάθης Σταμουλακάτος). Οι αναμνήσεις-εφιάλτες από την παράδοσή της άνευ όρων σε έναν δειλό σύζυγο( έναντι μιας ισχνής προίκας) και τα βάσανα των κόρων της αλλά και τα δικά της, σαν μάνα, πεθερά και γιαγιά, την οδηγούν στην παραφροσύνη και στο έγκλημα.

Η Εύα Νάθενα υπερτονίζει  τα νοηματικά υποστρώματα του κειμένου, ακόμη και με τη  δημιουργία ενός  ασφυχτικού οπτικού πλαισίου, επικεντρωμένη διαρκώς στην κεντρική της ηρωίδα, στις πράξεις και στις αναμνήσεις της,  το πλάνο σπάνια ανοίγει προς το  βουκολικό τοπίο του νησιού, κι όταν συμβαίνει,  συνδυάζεται μονίμως με τη συννεφιά, άρτια βεβαίως δοσμένη.  Αντιθέτως,  στην ταινία του Κώστα Φέρρη, υπάρχει πλουραλισμός χαρακτήρων, υπάρχει  φως και ορίζεται ευκρινέστερα ο χωροχρόνος, μιας αγροτοποιμενικής κοινότητας, των αρχών του περασμένου αιώνα.

Ο Παπαδιαμάντης, ενδοσκόπησε  σε χαρακτήρες και δημιούργησε  παράλληλη δράση, όπως επί παραδείγματι,  όταν ο μεθυσμένος αδερφός της Φραγκογιαννούς, τη μαχαιρώνει.

Η σκηνοθέτις,  αφαιρεί πολλές από τις υπάρχουσες αναφορές του διηγήματος, κόβει και ράβει την ιστορία στα μέτρα της πρωταγωνίστριάς της, που διαθέτει τεχνικές αρετές, αλλά η επικέντρωση σε ένα και μόνο πρόσωπο, ενίσχυσε το αμιγώς θεατρικό στοιχείο της Καραμπέτη, προσέδωσε στατικότητα στο εγχείρημα  και έμειναν ανεκμετάλλευτες οι πολλές δυνατότητες των υπόλοιπων ηθοποιών.

Συμμετέχουν επίσης οι ηθοποιοί Όλγα Δαμάνη, Στάθης Σταμουλακάτος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Μαρία Πρωτόπαππα, Έλενα Τοπαλίδου, Πηνελόπη Τσιλίκα, Γεωργιάννα Νταλάρα, Χρήστος Στέργιογλου, Δημήτρης Ήμελλος, Χριστίνα Μαξούρη, Αγορίτσα Οικονόμου, Μιχάλης Οικονόμου, Βερόνικα Δαβάκη, Νίκη Παπανδρέου, Μάνια Παπαδημητρίου, Μαρία Σκουλά, Γιάννης Τσορτέκης, Γαλήνη Χατζηπασχάλη.

Φόνισσα από την Πέμπτη 30/11 στους κινηματογράφους

The post Φόνισσα appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Η τέχνη της ραπτικής χρονολογείται.

Τέχνη μεσαιωνική, μολαταύτα στο λεξικό της Οξφόρδης, πρωτοεμφανίστηκε, με τη χρήση της γαλλικής λέξης «tailler».

Στην αρχή του αιώνα των μεγάλων αλλαγών(20ου) και για περίοδο 80 χρόνων περίπου- με την ανδροκρατία να κυριαρχεί – οι ράφτες ήταν ακριβά αμειβόμενοι και περιζήτητοι για τα δεδομένα εκείνης της εποχής .Έραβαν κοστούμια φτιαγμένα στην πένα , φινιρισμένα στην εντέλεια, όπως -τα ενδυματολογικά πρότυπα- επέβαλλαν.

Ο « Ράφτης» της ελληνογερμανίδας Σόνιας Λίζα Κέντερμαν, περιγράφει στο πρότυπο του ιταλικού νεορεαλιστικού σινεμά και με συμβατική- αλλά προσεκτικά φροντισμένη στο τεχνικό της μέρος αφήγηση- το αδιέξοδο όσων βίωσαν ή βιώνουν την απαξίωση των δεξιοτήτων τους, από τις μεταβολές των σύγχρονων αναγκών και της οικονομικής κρίσης. Το διδακτικό μήνυμα της ταινίας, στηρίζεται στο εξής: είτε το παρελθόν -τραυματικά- θα οδηγήσει τους ονειροπόλους στο τέλμα , είτε θα αναπροσαρμόσουν τη ζωή τους, στις απαιτήσεις των καιρών. Από τις μεταβολές, μπορεί να βρεθεί εκ νέου η δημιουργικότητα και το νόημα της ζωής.

Πρωταγωνιστές της ιστορίας, είναι ο 50χρόνος Πέτρος( Δημήτρης Ήμελλος) και ο πατέρας του( Θανάσης Παπαγεωργίου). Ο πατέρας, ήταν γνωστός ράφτης των Αθηνών, ο δε υιός, αναλαμβάνει πλέον τα ηνία της επιχείρησης. Τα ακριβά κοστούμια έχουν πια ξεπέσει, οι δυο τους, δεν έχουν καθόλου χρήματα και οδηγούνται ένα βήμα πριν την χρεοκοπία. Το ένστικτο της επιβίωσης, θα οδηγήσει τον Πέτρο, σε πικρό συμβιβασμό και σε αντίθεση με τα “θέλω” του πατέρα του, να μην καταπιαστεί ο γιος του, με οτιδήποτε άλλο εκτός από τα κοστούμια. Μια καταπιεσμένη-παντρεμένη γυναίκα, η Όλγα( Ταμίλα Κουλίεβα), θα σταθεί πλάι στον Πέτρο, στην απόφασή του να ξεκινήσει να ράβει φθηνά νυφικά.

Η Κέντερμαν( με πτυχίο κοινωνιολογίας και σκηνοθεσίας),  φαίνεται να λατρεύει την αισθητική του κινηματογραφικού μέσου. Απόδειξη, η ισορροπημένη  απεικόνιση της ρετρό εποχής, επί παραδείγματι από το παραδοσιακό ραφτάδικο, τις μηχανές, την τροχόκαρότσα, μέχρι την απεικόνιση της σύγχρονης εποχής και των απαιτήσεων της, αλλά και από την επιλογή της, να αναθέσει στον Νίκο Κυπουργό, το σάουντρακ της ταινίας, το οποίο ενισχύει το τελικό θετικό αποτέλεσμα. Έχριζε ίσως περισσότερης καθοδήγησης, το σεναριακό φινάλε της ταινίας.

Συνεσταλμένος, κρυφά μελαγχολικός, στοργικός( προς τον πατέρα του ) και δοτικός σε συναισθήματα, ο εξαιρετικός ηθοποιός Δημήτρης Ήμελλος, που αντεπεξήλθε με άνεση στις απαιτήσεις του ρόλου. Άλλωστε, έχει ερμηνεύσει  με επιτυχία, πιο απαιτητικούς ρόλους.

Στιβαρές οι παρουσίες, του Θανάση Παπαγεωργίου, του Στάθη Σταμουλακάτου(σύζυγός Όλγας), της Ταμίλα Κουλίεβα και της μικρής, μα  ταλαντούχας  Δάφνης Μιχοπούλου.

« Ράφτης» από 3/6/2021 στους κινηματογράφους

The post Ράφτης appeared first on screeneye.gr.

Κοινωνική, Ελλάδα 2015

Του Τάσου Μπουλμέτη

Με τους   Γιάννης Νιάρρος,Θέμης Πάνου, Μαρία Καλλιμάνη, Ταξιάρχης Χάνος, Αργύρης Ξάφης, Ερρίκος Λίτσης, Όμηρος Πουλάκης, Μελισσάνθη Μάχουτ, Xαρά Μάτα Γιαννάτου, Γιώργος Βουρδαμής, Δημήτρης Ήμελλος,  Φοίβος Ταραμπίκος, Zωζώ Σαπουντζάκη

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Πιάνοντας το νήμα από το σημείο που το άφησε το 2003, ο εμπνευστής της «Πολίτικης Κουζίνας», ανασυνθέτει στο «Νοτιά» μέσα από τη δική του ματιά, την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδος, ξεκινώντας από το μεταίχμιο του οριστικού αποδεκατισμού της δικτατορίας των Συνταγματαρχών, για να καταλήξει στον αέρα αλλαγής του ’81 ή εμμέσως πλην σαφώς… για τα «λόγια του αέρα» εκείνης της εποχής.  Στο ενδιάμεσο, σαν κινηματογραφικό ενσταντανέ, περνούν οι  μεγάλες προσδοκίες που γέννησε -και στη χώρα μας- το κίνημα του γαλλικού Μάη, μέσα από το φακό μιας οργισμένης νεολαίας που πνίγεται, εξεγέρσεις οραματίζεται και  ψάχνει τον καθοδηγητή της, αλλά μέχρι να τον βρει, επαναστατεί ήπια, εντός των Πανεπιστημίων, αμπελοφιλοσοφεί  στα κουτούκια των Εξαρχείων, χρησιμοποιεί τις άστοχες μεγαλοστομίες των πολιτευτών ακόμα και στον έρωτα, αρχίζει σιγά σιγά να αλλοιώνεται και να διαβρώνεται, όπως και οι γονείς τους. Πρόκειται για την ευλογημένη -και για κάποιους άλλους καταραμένη-γενιά της μεταπολίτευσης.

Όλο αυτό, είναι το απόσταγμα της νέας ταινίας του Τάσου Μπουλμέτη, αντικαθιστώντας το Φάνη της « Πολίτικης Κουζίνας» με τον Σταύρο( Γιάννης Νιάρρος), παιδί μεσοαστικής Αθηναϊκής οικογένειας, που πλάθει ιστορίες αρχαίων μύθων, προβληματίζοντας τους φιλοχουντικούς του δασκάλους, για να αναγκάσει  τη μητέρα του ( Μαρία Καλλιμάνη) να φτάσει μέχρι και σε καφετζούδες. Ο Σταύρος διεγείρεται από τις σοσιαλιστικές ιδέες, προκαλώντας τη πικρία του συντηρητικού του πατέρα ( Ταξιάρχης Χάνος) που διατηρεί μαγαζί με τουριστικά είδη , χρησιμοποιώντας ως marketing plan, μια «γνωριμία» του με τον Αριστοτέλη Ωνάση.

Ο παθιασμένος νέος θα βρεθεί στο Πανεπιστήμιο και παράλληλα εργάζεται στο φωτογραφείο του νονού του( Θέμης Πάνου). Τα πρώτα σκιρτήματα του έρωτα δεν θα αργήσουν να ρθουν, σε μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα, όπου ο άνεμος γέρνει αριστερά.

Τίμια ως προς τις προθέσεις της η νέα δουλειά του Τάσου Μπουλμέτη , αλλά εκ του αποτελέσματος, οι προσδοκίες είναι χαμηλότερες, γιατί δεν επενδύει πάνω σε νέα υλικά, αλλά χρησιμοποιεί την ίδια  κινηματογραφική μαγιά και φόρμα,  δημιουργώντας μια πολιτικοιστορική συνέχεια της προηγούμενης του ταινίας, ουσιαστικά την «Πολίτικη Κουζίνα ΙΙ». Όσοι είναι εξοικειωμένοι με το ελληνικό σινεμά, εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ’90, θα μπορέσουν και στο «Νοτιά» να ανακαλέσουν στη μνήμη τους την  « Πίσω Πόρτα» του Τσεμπερόπουλου, το «Πέπερμιντ» του Καπάκα, το «Πόλαροιντ»του Φραντζή και στο βάθος το «Σινεμά ο Παράδεισος του» Τορνατόρε.

Αυτή η ολίγον ρετρό αισθητική είναι εμφανής και στο στήσιμο των ηθοποιών και στους διαλόγους, πάρα ταύτα πρόκειται για μια ταινία καλοδουλεμένη -με όμορφες μουσικές της Ευανθίας Ρεμπόυτσικα- που καταφέρνει να περάσει τα φανερά  νοήματα της, στηριζόμενη σε ένα καινούριο και ελπιδοφόρο ταλέντο του νέου ελληνικού κινηματογράφου, τον κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν  του Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ , τον Γιάννη Νιάρρο.

“Νοτιάς” από 14/1 στους κινηματογράφους σε διανομή Feelgood

The post Νοτιάς appeared first on screeneye.gr.