Ιάκωβος Γωγάκης

1. Το Θαύμα

Τα μονοπάτια του νέου ρουμάνικου κινηματογραφικού ρεύματος- το οποίο αναδύθηκε μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού- ακολουθεί ο σκηνοθέτης και καθηγητής πανεπιστημίου του  Κολούμπια , ο Μπογκντάν Τζορτζ Απέτρι.
Μια κινηματογραφική σχολή-το νέο  ρεύμα-  που εξελίσσεται και προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες της ρουμανικής κοινωνίας.
Η εξέγερση του ’89, η εκτέλεση του Τσαουσέσκου στις 25 Δεκεμβρίου του ιδίου έτους και η προσδοκία για δημοκρατία, ισονομία και ελευθερία, έχουν πια απομυθοποιηθεί.
Η διαφθορά στη Ρουμανία διευρύνεται, η πίστη στους εκπροσώπους του κλήρου κλονίζεται, η βία και η ατιμωρησία εξαπλώνονται.
Δεν είναι δικιά μας βιωματική εμπειρία από τη ρουμανική κοινωνία αλλά από τις ρεαλιστικές ιστορίες που διηγούνται οι Ρουμάνοι σεναριογράφοι και σκηνοθέτες.
«Το Θαύμα»,  αποτελεί το δεύτερο κεφάλαιο μιας αυτόνομης τριλογίας ταινιών (Αγνώστων στοιχείων, Το Θαύμα, το τελευταίο δεν έχει ακόμη τίτλο ), χωρίς χρονικά κενά από τη μία στην άλλη, όπως ακριβώς έπραξε ο Κισλόφσκι, με την τριλογία των χρωμάτων.
Ο Μπογκντάν Τζορτζ Απέτρι στο « Θαύμα» χρησιμοποιεί οικείους συμβολισμούς και παρόμοιες ιστοριογραφικές αφηγήσεις από άλλες ρουμάνικες ταινίες. Για  παράδειγμα, από το έργο « Πίσω από τους Λόφους» και «4 μήνες, 3 εβδομάδες, 2 μέρες» του Κριστιάν Μουντζίου. Καταλήγει με ένα δίπολο, που συνδυάζει το αστυνομικό σασπένς και μια ιστορία βιασμού, της 19 χρόνης δόκιμης μοναχής, της Κριστίνα, στη Ρουμανία του σήμερα.
Η κάμερά του, με νωχελικό τέμπο,  ακολουθεί την Κριστίνα (Ιοάνα Μπουγκαρίν), η οποία  κρυφά φεύγει από το μοναστήρι για να μεταβεί στην πόλη, να εξεταστεί από γυναικολόγο. Την μεταφέρει ένας ταξιτζής, συγγενής  μιας άλλης καλόγριας. Η Κριστίνα, του ζητάει να κάνει μία στάση για να αλλάξει ρούχα. Στην πόλη το νεαρό κορίτσι, ψάχνει κι έναν άντρα, χτυπάει το κουδούνι ενός διαμερίσματος, αλλά ανοίγει την πόρτα μια γυναίκα.
Επιστρέφοντας στο μοναστήρι, θα μπει σε ένα άλλο ταξί. Η Κριστίνα,  ζητάει να κάνει μία στάση για να αλλάξει ρούχα. Η Κριστίνα θα πέσει θύμα ενός άγριου βιασμού.  Αργότερα, ένας αστυνομικός, προσπαθεί με πάθος κι ανεξήγητη εμμονή,  να ανακαλύψει την αλήθεια, μα  και το ποιος ήταν ο θύτης.
Ο Αμερικανο-σπουδαγμένος Μπογκντάν Τζορτζ Απέτρι προσεγγίζει την ιστορία , στηριζόμενος τεχνικά στις νόρμες του ανεξάρτητου σινεμά, όπου μια σεκάνς , μπορεί να είναι εξ’ ολοκλήρου γυρισμένη μέσα σε ένα αυτοκίνητο και μπορεί να διαρκεί επί μακρόν. Εύστοχος ο τρόπος που φιλμάρει την ηθοποιό Ιοάνα Μπουγκαρίν , γιατί βάζει το θεατή σε μια μόνιμη διαδικασία αναζήτησης των κινήτρων της. Από την άλλη, δεν μας αφήνει να ξεχάσουμε ότι η νεαρή – γοητευτική γυναίκα είναι μόλις 19 χρονών κι αντιμετωπίζει το πιο σοβαρό δίλημμα  της ζωής της, με απειρία κι αθωότητα, για τον κόσμο, μέσα κι έξω από το μοναστήρι. Ο ρόλος των ανδρών είναι καθοριστικός.
Μια σκηνή με τον αστυνομικό και τον φερόμενο ως βιαστή, μας έφερε στο μυαλό, τα τελευταία λεπτά της επίσης αστυνομικής ταινίας του Κλιντ Ίστγουντ «Σκοτεινό Ποτάμι».

2. Top Gun: Maverick

Η ταινία του 1986 «Top Gun» , με τον νεοφερμένο –τότε- ηθοποιό, Τομ Κρουζ, είχε ιδιαίτερη επίδραση στο αμερικανικό και δυτικό κοινό- και με το τρομερό- διαχρονικό της σάουντρακ- και με τις υψηλότερες εισπράξεις απ’ όλες τις άλλες ταινίες, για εκείνη τη χρονιά.

Οι πολιτικές εξελίξεις της εποχής, επέδρασαν καταλυτικά στο να δημιουργηθεί η εντύπωση στους Αμερικανούς, ότι πλησίαζε η μέρα που θα αλλάξουν τον ρου της ιστορίας. Οι Σοβιετικοί έχαναν τον ένα ηγέτη πίσω από τον άλλο( από φυσικά αίτια), την ίδια στιγμή και τα ρήγματα στο εσωτερικό των Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, μέρα με τη μέρα βάθαιναν. Αντιθέτως, ο Ρήγκαν παρέμενε ισχυρός κι ακολουθούσε ενίοτε σκληρή στάση στις Αμερικανοσοβιετικές συνομιλίες, όπως συνέβη τον Μάρτιο του ’86 , όταν αρνήθηκε να αποδεχθεί το μορατόριουμ πυρηνικών δοκιμών, που του πρότεινε ο Γκορμπατσόφ.

Με την αίσθηση της γενικότερης υπεροχής έναντι του Σοβιετικού αντιπάλου , το έργο του Βρετανού Τόνι Σκοτ και της Paramount προσδιόριζε την έννοια της υπεροχής, όπως την αντιλαμβάνονταν οι Αμερικανοί.

Πρωτίστως ιδεολογική, δευτερευόντως στρατιωτική και μια τρίτη, όπου η ατομική ελευθερία θα μπορούσε οικειοθελώς να περιοριστεί, από τον αλτρουισμό και το πατριωτικό καθήκον.

Ένα μέλος της μικρής επίλεκτης ομάδας αεροπόρων της σχολής « Top Gun», ο Γκουζ, θυσίασε την ίδια του τη ζωή, σε μια αερομαχία.

Ο κεντρικός ήρωας των δύο ταινιών, ο Μάβερικ( Τομ Κρουζ), αποδεικνύεται 36 χρόνια αργότερα, ότι θυσίασε την προσωπική του ζωή για να υπηρετεί 365 μέρες το χρόνο την αεροπορία του πολεμικού ναυτικού , χωρίς να έχει κερδίσει παράσημα και προαγωγές. Ο γιος του εκλιπόντα αεροπόρου –ο Ρούστερ (Μάιλς Τέλερ)- ακολουθεί τα επαγγελματικά βήματα του πατέρα του, έχει πολλά αναπάντητα ερωτήματα και ζητάει από τον Μάβερικ απαντήσεις, 36 χρόνια μετά.

Και στις δύο ταινίες, ο εχθρός δεν έχει όνομα κι επίθετο, όμως στην πρώτη του ’86, αμυδρά φωτογραφίζονται και ξεκάθαρα υπονοούνται οι Σοβιετικοί.

Το σίκουελ του 2022 το σκηνοθετεί ο Τζόσεφ Κοσίνσκι, από τη στιγμή που ο Τόνι Σκοτ έδωσε το 2012 ένα μακάβριο τέλος στην επίγεια ζωή του.

Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ο Κοσίνσκι υιοθετεί την άποψη, πως η αμερικανική κυριαρχία είναι στις μέρες μας το ίδιο δεδομένη και το ίδιο ισχυρή, όπως την αποτύπωσε τη δεκαετία του ’80 ο Τόνι Σκοτ-σε μια συγκυρία –τότε- που ευνοούσε σαφώς τους Αμερικανούς- ούτε βεβαίως στην πρόσφατη εκδοχή, πάμε στο άλλο άκρο, δηλαδή των αντιπολεμικών μηνυμάτων.

Παραμένει μια εξίσου μιλιταριστική ταινία-ίσως και σε μεγαλύτερο βαθμό από την προηγούμενη ταινία- που εγκωμιάζει την πολεμική τεχνογνωσία, την αυτοθυσία και την ανιδιοτελή αφοσίωση, εν προκειμένω για την αξία των μαχητικών αεροσκαφών και των πιλότων που παίζουν καθημερινά στον αέρα, ένα παιχνίδι με τον θάνατο.

Ο σκηνοθέτης, ο Τζόσεφ Κοσίνσκι υπερασπίζεται την εμπειρία των μεγαλύτερων έναντι του νεανικού αυθορμητισμού και υπαινίσσεται, ότι «το να ρίχνονται στον Καιάδα», να παροπλίζονται , να υποβιβάζονται , όσοι έχουν προσφέρει υπηρεσίες-όπως ο Μάβερικ- κι εξακολουθούν να έχουν διάθεση συνεισφοράς, είναι λάθος. Στην ταινία, αρχικά οι νεαροί πιλότοι δείχνουν μια στάση υποτίμησης απέναντι στον Μάβ και οι ανώτεροί του, δεν τον έχουν πρώτη επιλογή, τον θέλουν να διδάξει αλλά να μην πετάξει.

Αμφισβητείται αμυδρά και η τάση της εποχής, να αντικατασταθεί το άτομο από τις μηχανές, με την τεχνολογία να κάνει όλη τη δουλειά.

Ο Μάβερικ χειρίζεται με μαεστρία τις απαιτήσεις και τους κανόνες των ανωτέρων του, θα κάνει αργότερα «και του κεφαλιού του»-όπως τον είδαμε να μην ακολουθεί τους κανόνες και στην πρώτη ταινία- όταν όμως ακούει στο πιάνο να παίζεται το «Great Balls Of Fire»,

αντιλαμβάνεται ότι το παρελθόν, δηλαδή ο Γκούζ, είναι ακόμη εκεί. Ένα παρελθόν που τον στοιχειώνει.

Ο σκηνοθέτης ακολουθεί κάποιες κλασικές συμβάσεις του αμερικανικού κινηματογράφου για να αποτυπώσει τη σχέση του Μαβερικ με τον νεαρό υιό του Γκουζ, τον Ρούστερ , όπως ήταν η στιγμή, που ο Μάβερικ ρισκάρει, κι επιλέγει τον Ρούστερ για μια επικίνδυνη αποστολή. Όλα όσα θα συμβούν στον αέρα, θα κλείσουν τις πληγές του παρελθόντος, χωρίς να ασχολείται ο Κοσίνσκι, εάν οι διαδραματιζόμενες περιπέτειες των δύο τους, μπορούν να πείσουν για τον ρεαλισμό τους.

Απουσιάζει από το κάδρο του Κοσίνσκι ο μεγάλος έρωτας του νεαρού Μάβερικ , δηλαδή η Σαρλότ Μπλάκγουντ, Είναι μια εμφανής αποτύπωση για την εξέλιξη των σχέσεων στα νεανικά χρόνια, όταν οι σχέσεις διαλύονται, πρόσωπα φεύγουν κι άλλα πρόσωπα εμφανίζονται.

Έχοντας το ρομαντικό σκέλος, σαφώς πιο περιορισμένο κινηματογραφικό χρόνο από την ταινία του Τόνι Σκοτ – γίνεται αντιληπτό κι από την μουσική επένδυση, η οποία βρίσκεται σε άλλο ύφος από την αρχική ταινία- για να τροφοδοτήσει λιγότερο ρομαντικά τη σχέση του κεντρικού ήρωα με τη γοητευτική Πένι ( Τζένιφερ Κόνελι), που παραμένει μια σχέση μετέωρη, πρόσκαιρη και ημιτελής, γιατί ο Μάβερικ είναι μονίμως φευγάτος. Έξυπνη η σκηνή όταν ο Μάβερικ αισθάνεται απειλή, από ένα παιδί,

από την πιτσιρίκα κόρη της Πένι , που με μάτια να γυαλίζουν, τον προειδοποιεί….

Το target group της ταινίας , μπορεί να είναι στοχευμένο για ανδρικό- πατριωτικό ακροατήριο, ο Κοσίνσκι όμως αποφεύγει να κινηθεί μονόπλευρα. Διανθίζει την ιστορία με διάφορες αξιακές ανησυχίες για το άτομο, την τεχνολογία και για την ίδια την Αμερική. Επενδύει και σε διάφορους γρίφους, γύρω από την επίλυση σκοτεινών πτυχών από το έργο του 1986 , αλλά και με την συμβατική χαλαρή ερωτική αφήγηση, ανάμεσα σε δύο πρόσωπα που έχουν έλξη, αλλά που γνωρίζουν πως είναι σχεδόν ανέφικτο, να πορευτούν για πάντα μαζί.

The post Επιλεγμένες Πρεμιέρες από την Πέμπτη 26 Μάϊου στους κινηματογράφους appeared first on screeneye.gr.

Περιπέτεια φαντασίας, 113΄, ΗΠΑ 2014

Του Νταγκ Λάιμαν

 Με τους Τομ Κρουζ, Έμιλι Μπλαντ, Μπιλ Πάξτον, Μπρένταν Γκλίζον

Στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον η Γη δέχεται επίθεση από εξωγήινο εισβολέα. Ο πόλεμος μαίνεται για τα καλά με την εξωγήινη φυλή να έχει καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη, όταν ο Ουίλιαμ Κέιτζ (Τομ Κρουζ), ένας αμερικανός αξιωματικός που έχει λιποτακτήσει, συλλαμβάνεται και στέλνεται στο μέτωπο για να βιώσει το θάνατο του ξανά και… ξανά. Κάθε φορά που ο Κέιτζ πέφτει νεκρός από τα πυρά των εξωγήινων, ξυπνάει (!) για να ζήσει ξανά από την αρχή την τελευταία ημέρα της ζωής του. Η γνώση όμως των μελλοντικών δρώμενων τον βοηθάει να αλλάζει κατά το δοκούν τις αντιδράσεις του και φυσικά να ζει λίγο περισσότερο κάθε φορά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι στο τέλος την γλυτώνει: ο (διαφορετικός έστω) θάνατος συνεχίζει να τον βρίσκει στο τέλος της κάθε διαδρομής αλλά ο Κέιτζ καταφέρνει να βρει την άκρη στο τι ακριβώς του συμβαίνει. Η σκληροτράχηλη εκπαιδεύτρια και δεινή πολεμίστρια των ειδικών δυνάμεων Ρίτα Βρατάσκι (Έμιλι Μπλαντ) έχει τις κατάλληλες απαντήσεις…

Στο αγαπημένο και δημοφιλές είδος της επιστημονικής φαντασίας καμιά συνθήκη δεν ακούγεται άκυρη ή… καμμένη. Το να μεταφερθεί η «Μέρα της Μαρμότας» στον ουελσικό «Πόλεμο των Κόσμων», δεν είναι κάτι παράξενο λοιπόν. Ή έστω δεν είναι τόσο παράξενο. Όσο τουλάχιστον δείχνει το έκπληκτο βλέμμα του Τομ Κρουζ στα πρώτα ξυπνήματα του, λίγο πριν ζήσει ξανά και ξανά τον ίδιο εφιάλτη του αποτρόπαιου θανάτου του. Το πρόβλημα με τα περισσότερα sci- fi movies είναι άλλο: η κοινοτυπία. Η αντίληψη τόσο για την εξωγήινη απειλή όσο και για ανθρώπινη αντίδραση είναι πανομοιότυπη στα φιλμ αυτά. Ο εξωγήινος εχθρός αν και προηγμένος τεχνολογικά παρουσιάζεται με τυπικά ανθρώπινα γνωρίσματα: είναι μοχθηρός και αδίστακτος, αλλά ανίκανος να κατανοήσει την υπεροχή (;) του ανθρώπινου πνεύματος. Από την άλλη, όσο κι αν υστερούν οι άνθρωποι στην πολεμική τους δυναμική, διατηρούν μια ανεξήγητη υπεροπλία στα υπόλοιπα, κι ειδικά στο κομμάτι της αυτοθυσίας και του ηρωισμού. Θυμηθείτε τόσο τον απλό πολίτη (πάλι ο Κρουζ στο σπιλμπεργκικό «Πόλεμο των κόσμων») όσο και τον πλανητάρχη (μνημείο μπαλαφάρας ο ιπτάμενος πρόεδρος των ΗΠΑ Μπιλ Πούλμαν στην «Ημέρα ανεξαρτησίας» που καβαλάει το αεροπλάνο και κάνει σκόνη τους εξωγήινους) και θα καταλάβετε τι εννοούμε. Από αυτή την άποψη το φιλμ «Στα όρια του αύριο» δεν αποτελεί την εξαίρεση.

Η προσπάθεια των συντελεστών να παρουσιαστεί μια διαφορετική και θεαματική εικόνα της εξωγήινης οντότητας, δεν έχει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Ο εξωγήινος του φιλμ είναι μια μορφή όχι ακριβώς απροσδιόριστη – υπάρχουν οι απλοί στρατιώτες που θυμίζουν μηχανικά χταπόδια που κινούνται ταχύτατα (sic) ενώ οι επιτελείς τους φέρνουν στο νου τις εξωγήινες οντότητες του Τζέιμς Κάμερον- αλλά ελάχιστα εντυπωσιακή. Τουλάχιστον η σχετική πρωτοτυπία της πλοκής (το σενάριο βασίζεται στο ιαπωνικό μυθιστόρημα «All you need is kill» του Χιρόσι Σακουραζάκα) αποτελεί το βασικό μοχλό διατήρησης του σασπένς σε υψηλά επίπεδα.

Αναπόφευκτα το βάρος πέφτει στους χαρακτήρες (εννοείται τους ανθρώπινους) με τον Κρουζ να παλεύει να χτίσει το πολύπλευρο alter ego του, με αντιφατικές πάντως εντυπώσεις. Αν και δικαιωματικά πλέον αξίζει τον τίτλο του κινηματογραφικού σωτήρα της ανθρωπότητας – έχουμε χάσει το μέτρημα από τις χάρες που του χρωστάμε για τη σωτηρία μας- το παλεύει σε ικανοποιητικό βαθμό. Υπάρχουν όμως αρκετές σκηνές που δύσκολα αποβάλλει τα πατροπαράδοτα χούγια του με το χαμόγελο αυτοπεποίθησης αλά «Τοπ Γκαν» και το στιλ «βαράτε με, αντέχω» που έκανε μανιέρα στο πάλαι ποτέ ένδοξο παρελθόν του, με σκηνές δράσης που γύριζε ο ίδιος χωρίς κασκαντέρ. Όσον αφορά το χιούμορ του, αφήστε καλύτερα…

Αντίθετα, ειδική μνεία αξίζει η βρετανίδα Έμιλι Μπλαντ («Ο διάβολος φοράει Prada», «Looper», «Ψαρεύοντας Σολομούς στην Υεμένη»). Σε ένα ρόλο που απαιτεί πέρα από ένα γυμνασμένο κορμί και τις κατάλληλες ανάσες για να αποδοθεί πλήρως η τραγικότητα του χαρακτήρα της – και να χτιστεί παράλληλα ιδανικά το διακριτικό love story-  η βρετανίδα παίρνει άριστα και πιθανότατα με αυτή την ταινία, μεταφέρεται στην πρώτη γραμμή του σταρ σύστεμ.

Πάντως, η ταινία του Νταγκ Λάιμαν είναι κάτι παραπάνω από ευπρεπής. Διαθέτει σφιχτοδεμένο ρυθμό, πλούσιο θέαμα και είναι αν μη τι άλλο καλογυρισμένη. Ο σκηνοθέτης του πρώτου «Μπορν» αλλά και των «Jumper», «Ο κος και η κα Σμιθ», αν και άνισος, εδώ ξεπερνάει τον εαυτό του. Έχει φτιάξει μερικές εντυπωσιακές σκηνές ( η σεκάνς της σφαγής στα γαλλικά παράλια είναι βγαλμένη από την D- Day στη Νορμανδία),  η σοβαρότητα της αφήγησης υπερσκελίζει την όποια σοβαροφάνεια και το στάτους της ποιοτικής σφραγίδας του έργου βρίσκεται τουλάχιστον ένα σκαλοπάτι παραπάνω από τις ανούσιες και ανεγκέφαλες κατασκευές του Χόλιγουντ.

Τέλος, το να ισοπεδωθεί το Λούβρο πέρα από άποψη (;) είναι και μια εναλλακτική ματιά του Χόλιγουντ γύρω από την καταστροφή του πλανήτη. Προφανώς η δύσμοιρη Νέα Υόρκη δεν αντέχει άλλο τέτοια χτυπήματα..

.”Στα Όρια του Αύριο” από 5/6 στους κινηματογράφους σε διανομή Village

The post Στα Όρια του Αύριο(Edge of Tomorrow) appeared first on screeneye.gr.