Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Η πυροδότηση της συζήτησης για την περιβαλλοντική κρίση, ωθεί καλλιτέχνες της ανεξάρτητης σκηνής του σινεμά, να ξεθάψουν πραγματικά περιστατικά για την εσκεμμένη αδιαφορία των πολυεθνικών, στην προστασία της φύσης και των πολιτών. “Υπέρ πάντων το χρήμα” και στις φιλελεύθερες οικονομίες, το κράτος ενισχύει τις πολυεθνικές και συνειδητά κωφεύει για τις συνέπειες.

Στο πρόσφατο  φεστιβάλ Βερολίνου αναφερθήκαμε στην ταινία “ Minamata” και την έγχυση υδραργύρου από χημικό εργοστάσιο στην Ιαπωνία, ενώ παλαιότερα επιλέξαμε για ταινία της εβδομάδας  τη “ Γη της Επαγγελίας” του Γκας Βαν Σαντ , με θέμα τις  επιπτώσεις  των γεωτρήσεων στην ανθρώπινη υγεία και τις επιπτώσεις στο  περιβάλλον.
Ο Τοντ Χέινς μας ξαφνιάζει. Ο σκηνοθέτης από την Καλιφόρνια,  ασχολείτο συστηματικά με  τις  γυναίκες-θύματα της κοινωνικής πραγματικότητας, γυναίκες στο χείλος της ψυχολογικής αβύσσου( “Κάρολ”,” Safe”, “Ο Παράδεισος Είναι Μακριά”).
Τώρα στρέφεται πολιτικο-οικολογικά και ανασύρει την “Υπόθεση DuPont” για την   ηγέτιδα  χημική αμερικάνικη  εταιρία DuPont.

Τα   χημικά της  απόβλητα από το εργοστάσιο της  στο Σινσινάντι του Οχάιο, αποδείχθηκαν θανατηφόρα.

Το 1998, ένας εκτροφέας βοειδών, βλέπει τα ζώα του ξαφνικά να πεθαίνουν. Αντιλαμβάνεται, ότι ευθύνονται τα τοξικά απόβλητα, από το χώρο υγειονομικής ταφής του εργοστασίου, που γειτνιάζει με το οικόπεδο του.
Οι καταγγελίες του  θα αγνοηθούν και την υπόθεση θα αναλάβει ένας δικηγόρος περιβαλλοντικού δικαίου, ο Ρόμπερτ Μπιλοτ. Ο Μπίλοτ ρισκάρει την καριέρα του και την οικογενειακή του γαλήνη. Δεν θα κάνει πίσω και ο αγώνας των δεκάδων χιλιάδων κατοίκων της περιοχής και του δικηγόρου -εν μέρει θα δικαιωθεί- 17 χρόνια αργότερα.
Εν τω μεταξύ, ο κτηνοτρόφος που κίνησε πρώτος τα νήματα της υπόθεσης, θα πεθάνει, όπως και η γυναίκα του, η οποία χάνει τη ζωή της από καρκίνο.

Ο Τόντ Χέινς και ο μόνιμος του συνεργάτης, ο Διευθυντής Φωτογραφίας Εντ Λάχμαν, δεν ενδιαφέρονται -ίσως για πρώτη φορά στην μακρόχρονη τους συνεργασία- να αναδείξουν πλάνα εικαστικά.Ενίοτε τα αναδεικνύουν, όπως στην έναρξη, με την ομάδα εφήβων να κολυμπούν στα μολυσμένα νερά του ποταμού και να εκδιώκονται από υπαλλήλους της εταιρίας, κακήν κακώς. Είναι μία άξια λόγου εικαστική στιγμή της ταινίας και μια στιγμή με νοήματα, για τους νέους, οι οποίοι από δικαιολογημένη άγνοια, μπορεί να βρεθούν με χίλιες δυο παθήσεις και να αγνοούν το πως και το γιατί.

 Επιθυμούν,-ιδίως ο Χέινς-  να δώσουν υπόσταση στην ιστορία. Να την παρουσιάσουν με κάθε λεπτομέρεια, από το 1998 μέχρι το 2015. Είναι  ταινία διαμαρτυρίας περιορισμένης εμβέλειας, αλλά καυστική και σύγχρονη. Περισσότερο σύγχρονη ως θέμα, παρά ως αφήγηση, που θυμίζει αφηγηματικά, δικαστικά θρίλερ προηγούμενων δεκαετιών.
Η λεπτομερειακή εξέλιξη των γεγονότων, έχει μια χροιά αντι-κινηματογραφική και είναι ο λόγος, όπου το σασπένς ως ένα βαθμό περιορίζεται, αλλά και το ενδιαφέρον για την εξέλιξη της υπόθεσης ατονεί.

Εντούτοις, είναι πολύ  ισχυρή η πολιτική δήλωση του Τόντ Χέινς, ιδίως στην εποχή του κορονοϊου, περί της  παντοκρατορίας  των πολυεθνικών,  να ορίζουν τους κανόνες και οι πολίτες να υφίστανται τις τραγικές συνέπειες των επιλογών, όσων επιθυμούν και μπορούν να έχουν  άμεσο αλλά  και τεράστιο  κέρδος.
Ο υποψήφιος για Όσκαρ ηθοποιός (Spotlight) Μαρκ Ράφαλο υποδύεται τον Ρόμπερτ Μπίλοτ, όπως ήταν στην πραγματικότητα. Κάπως αδέξιος, με εμφάνιση μανδαρίνου  γραφειοκράτη. Εξαιτίας μιας συντηρητικού τύπου ηθικής,  πάει κόντρα στο προφίλ και στα μέχρι τότε χαρακτηριστικά του. Τολμά και λειτουργεί ως ακτιβιστής. Από τη μια φοβάται για τη σωματική του ακεραιότητα και  από την άλλη  προχωράει( η σκηνή μέσα στο αμάξι και η αίσθηση πως μια βόμβα θα τον σκοτώσει).
Πλάι στον Ράφαλο βρίσκεται σε μικρό ρόλο ο Τιμ Ρόμπινς και σε ρόλο συζύγου, η Αν Χάθαγουεϊ.

“Σκοτεινά Νερά” από την Πέμπτη 5/3 στους κινηματογράφους

The post Σκοτεινά Νερά appeared first on screeneye.gr.

Η Γουατεμάλα απέκτησε από τους Ισπανούς την ανεξαρτησία της το 1821. Η συγκεκριμένη χώρα της Κεντρικής Αμερικής κυβερνήθηκε από στρατιωτικές δικτατορίες.

Τον πολιτισμό της ξακουστής φυλής “Μάγια”, οι δικτάτορες προσπάθησαν να καταστρέψουν.
Κατά την περίοδο του ψυχρού πολέμου αριστεροί και κομουνιστές αντάρτες, οργανώθηκαν για να ανατρέψουν το φιλοαμερικάνικο  καθεστώς. Στα 36 χρόνια εμφυλίου, εκατοντάδες χιλιάδες ήταν οι νεκροί και δεκάδες χιλιάδες οι αγνοούμενοι. Όταν ο εμφύλιος έληξε το 1996, η κοινή συμφωνία που ακολούθησε, έδωσε αμνηστία σε όσους έβαψαν με αίμα τη χώρα. Ταυτόχρονα, ένα πέπλο σιωπής κάλυψε την ατμόσφαιρα. Καμία ανακίνηση του θέματος δεν επιτρεπόταν, ούτε συζήτηση έγινε για χρόνια,  για τους αγνοούμενους .

Ο πατέρας του Σεζάρ Ντίαζ ( σεναριογράφου και σκηνοθέτη της ταινίας), αγνοείται από το 1982. Ο Ντίαζ, ασχολείτο με την ταινία για 7 χρόνια  και χρησιμοποιεί τα προσωπικά του βιώματα αλλά και της μητέρας του, για να απεικονίσει μέσα από εικόνες και αφηγήσεις ντοκιμαντερίστικης οπτικής μα και μυθοπλασίας, τον πόνο των παιδιών και  των μανάδων,  που έχασαν γονείς  και συντρόφους .
Στην υπηρεσία ταυτοποίησης αγνοουμένων, ο ήρωας της ταινίας, ο Ερνέστο, έχει ενδείξεις για την “τύχη” των οστών του πατέρα του.  Αγνοεί τις παροτρύνσεις της μητέρας του, να μην ξύσει τις “κλειστές” πληγές, υπερπηδάει και τα εμπόδια που του βάζουν στην υπηρεσία. Ακολουθεί τον επίπονο δρόμο μέχρι τη δικαίωση.

Η λύτρωση είναι και σε ένα άλλο επίπεδο, σε προσωπικό.
Στους τάφους δεν είναι θαμμένος μονάχα ο πατέρας του, είναι χιλιάδες αγωνιστές, και οι μορφές που παίρνουν οι γυναίκες της ταινίας, φωτίζουν τον κάθε ένα δρόμο, πόνου, προσμονής και ηθικής δικαίωσης.

Τα ανέκφραστα πρόσωπα των μανάδων, αντικατοπτρίζουν μια  ζωή χαμένη ακόμα και για τις ίδιες, να λησμονούν τα παιδιά τους, αλλά να μην ελπίζουν στην εντιμότητα των αρχών. Ο Ντίαζ δημιουργεί  συναισθηματικούς κόσμους, χωρίς να τους βροντοφωνάζει. Δείχνει τη διαχρονικότητα του μαρτυρίου των συγγενών αγνοουμένων, είτε είναι στη Γουατεμάλα,  είτε είναι σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη.

“Οι Μητέρες μας” από την Πέμπτη 27/2 στους κινηματογράφους

The post Οι Μητέρες μας appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Το 2019 για τη Βόρεια Μακεδονία , αποτέλεσε κινηματογραφικά μια χρονιά με σημαντικές επιτυχίες, εν αντιθέσει με τη δυσάρεστη έκπληξη της διακοπής  της ενταξιακής της πορείας στην Ε.Ε.
Η καυστική ιλαροτραγωδία “Υπάρχει Θεός, το όνομά της είναι Πετρούνια”, ξεχώρισε στο Φεστιβάλ Βερολίνου και το ντοκιμαντέρ “Στη Γη του Άγριου Μελιού”, θριάμβευσε στο Φεστιβάλ Σαντάνς , για να φτάσει να διεκδικεί και Όσκαρ στην κατηγορία του ντοκιμαντέρ κι ένα ακόμα.

Το ντοκιμαντέρ, ανήκει σε δύο πρωτοεμφανιζόμενα πρόσωπα στο χώρο της 7ης τέχνης, στον Λιουμπομίρ Στεφάνοφ και την Ταμάρα Κοτέβσκα. Ακολουθούν μια πρωτόγονη στην εμφάνιση γυναίκα(Hatidze Muratova) , η οποία κάθε μέρα φτάνει μέχρι την κορυφογραμμή του πιο κοντινού της βουνού για την παραγωγή μελιού με τον παραδοσιακό τρόπο, όπου το σύνολο των κυψελών παραμένει εκεί. Την βλέπουμε να προσπαθεί να πουλήσει το ανόθευτο μέλι στην αγορά της πόλης και να επιστρέφει στο χωριό για να φροντίσει τη μητέρα της.
Μια  οικογένεια νομάδων, θα εγκατασταθεί στο χωριό και θα ξεκινήσει ( ο πατέρας) την παραγωγή μελιού,  με πιο σύγχρονα μέσα και με άμεσο κέρδος.  Η καλλιεργήτρια μελιού, μπορεί να αισθάνεται όμορφα όταν συναντάει τα νεαρά παιδιά της καινούριας οικογένειας, όμως θα στεναχωρηθεί για τον μεταξύ τους  ανταγωνισμό   και θα σβήσει το χαμόγελο της. Πλέον, εξαιτίας των γειτόνων της,  κινδυνεύει να χάσει και το μεροκάματο της.

Το έργο “Στη Γη του Άγριου Μελιού” , αποτελεί μια ξεχωριστή στιγμή για την ιστορία του ντοκιμαντέρ, τουλάχιστον  της τελευταίας πενταετίας.

Τα πρόσωπα κινούνται σε ένα ασαφές περιβάλλον. Θα μπορούσε να είναι σε οποιοδήποτε σημείο των Βαλκανίων, σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου. Η ομιλούσα γλώσσα είναι τα μακεδονικά αλλά και τα   τουρκικά. Σε μια συνύπαρξη λαών και γλωσσών, που αποδεικνύουν τη μεγάλη δεξαμενή των πολιτισμών που περιβάλλονται τα Βαλκάνια.

Η χωροχρονική ασάφεια, ισχυροποιεί και τα μηνύματα του ντοκιμαντέρ.

Οι δύο κινηματογραφιστές προσδίδουν στο δημιούργημα τους -πέραν των οικολογικών μηνυμάτων για το μεγαλείο της  παράδοσης και της φθίνουσας πορείας εξαιτίας του  εκσυγχρονισμού- και πολύ όμορφες εικόνες από την άγνωστη επαρχία πιθανότατα της Βόρειας Μακεδονίας,  ενώ ακολουθούν παράλληλες αφηγήσεις (η καλλιεργήτρια μελιού και η σχέση με τη δουλειά και τη μητέρα της και από την άλλη η κόντρα  πατέρα με γιο,  για την παραγωγή μελιού ).

Το βασικό πρόσωπο, από την αρχή μέχρι το τέλος,  είναι η συνεσταλμένη καλλιεργήτρια (η αξεπέραστη φυσιογνωμία της Hatidze Muratova)  και πως,  ο δοτικός της χαρακτήρας, παρά το φόβο και την ανασφάλεια, δεν μεταλλάσσεται,   παραμένει αγνός.

Το τελευταίο πλάνο,  δίνει και μια διάσταση αισιοδοξίας και  για τη δική της  επιβίωση, αλλά και για την ανάγκη επιστροφής στα παραδοσιακά μέσα παραγωγής  των  προϊόντων.

The post Στη Γη του Άγριου Μελιού appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Στο επίκεντρο του σεναρίου , βρίσκεται ένας νεαρός άνδρας ονόματι Άρης(Μιχάλης Σαράντης),  στην Αθήνα του  2012 .
Tα όνειρα και οι στόχοι ζωής του πάνε στράφι, ελέω οικονομικής κρίσης. Αναγκάζεται να  μετακομίσει από τη Γλυφάδα στο σπίτι  του  εκλιπόντα-απόστρατου- παππού του( τον έλεγαν Αριστείδη) “στου Παπάγου”. Επανασυνδέεται με παλιούς συμμαθητές του και είναι έτοιμος να ξεκινήσει μια καινούρια επιχείρηση. Γνωρίζει τυχαία ένα κορίτσι που τον ιντριγκάρει, μα η πιο απρόβλεπτη εμπειρία του, θα είναι η συναναστροφή του με έναν ηλικιωμένο -αριστερών καταβολών – άνδρα.  Ο Βάσως(Θανάσης Παπαγεωργίου) φιλοξενείται σε σπίτι  που του παραχωρήθηκε από τον παππού του Άρη, σε μια  περιοχή της Αθήνας, που δεν συνηθίζουν να μένουν αριστεροί.
Ο νεαρός πρωταγωνιστής , ενδιαφέρεται να μάθει για το αντιστασιακό παρελθόν του Αριστείδη στον Δεύτερο Παγκόσμιο και στον εμφύλιο.

Και από μητέρα( Γιώτα Φέστα) και από θεία( Ξένια Καλογεροπούλου), λαμβάνει αντιφατικές απαντήσεις.

Ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης της ταινίας, ο Ζαχαρίας Μαυροειδής,  επί μακρόν έχει εργαστεί  στην τηλεόραση και η προηγούμενη κινηματογραφική του παρουσία( Ο  Ξεναγός) , πέρασε απαρατήρητη.

Στον “Απόστρατο”, ο Μαυροειδής γνωρίζει εξαρχής ότι το storytelling του δεν μπορεί να φτάσει μακριά. Το αντιμετωπίζει με μία επιδέξια τακτική. Με το να αποφύγει τις άσκοπες σκηνές. Δημιουργεί ένα έργο σφιχτοδεμένο, που κινείται όχι σε μία, αλλά σε διάφορες κατευθύνσεις. Μόνο μία κατεύθυνση θα μπορούσε να αποφύγει-  φανερώνεται στα τελευταία στάδια της ταινίας- η οποία  ήταν υπερβολική   και κάπως αποπροσανατολίζει, από άλλες θετικές παραμέτρους  του έργου.

Απρόσμενα γεγονότα -όπως είναι η χρεοκοπία της χώρας- μετατρέπονται σε ευκαιρίες για να επανεξεταστούν  επιλογές και να διαχειριστούν οι νέοι πιο συνετά τις μεγάλες αλλαγές. Ο Άρης βιώνει μια υπαρξιακή κρίση, την οποία ο Μαυροειδής αποτυπώνει και είναι προς τιμήν του σκηνοθέτη, που τον ήρωά του, δεν τον εξυψώνει πάντα.
Μας υπενθυμίζει επίσης, πως ζούμε σε χώρα διχασμένη κι ας πέρασαν πολλές δεκαετίες από το τέλος του εμφυλίου. Οι άνθρωποι κουβαλάνε μνήμες αλλά και τραυματικές ιστορίες από τις δύο όχθες. Δεν μπορούν εύκολα να αποτινάξουν το οικογενειακό παρελθόν.
Πολλές φορές το παρελθόν κατευθύνει τις ιδέες τους.
Ο Ζαχαρίας Μαυροειδής  δεν ασχολείται με σύμβολα, ούτε ενδιαφέρεται να μας υπενθυμίσει την πρόσφατη ελληνική ιστορία. Πιστεύει όμως, πως οι πληγές είναι ακόμα ανοιχτές και με την ανθρωποκεντρική ταινία του “ Απόστρατος”, αναζητάει στους νέους, τον εφικτό “έναν άλλο κόσμο”, για  να τις κλείσουν.
Η ταινία, δίνει την ευκαιρία για να δούμε σπουδαίους-βετεράνους ηθοποιούς της χώρας μας, να αντιμετωπίζουν με ταπεινότητα και με φοβερό επαγγελματισμό τους ρόλους τους, όπως είναι η Ξένια Καλογεροπούλου, ο Θανάσης Παπαγεωργιού και η Γιώτα Φέστα. Ο Μιχάλης Σαράντης έχει δυνατότητες και τις αποδεικνύει.

” Απόστρατος” από την Πέμπτη 20/2 στους κινηματογράφους

The post Απόστρατος appeared first on screeneye.gr.