Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Ιστορικοί και θεωρητικοί του σινεμά , κριτικοί αλλά και ρομαντικοί παραγωγοί της 7ης τέχνης, μετ’ επιτάσεως ζητούν από τους φιλόδοξους νέους σκηνοθέτες, να το ξεχάσουν. Είναι ιεροσυλία, απαντούν. Και συνεχίζουν.

Οι νέοι, να βγάλουν από το μυαλό τους την ιδέα, ότι θα μπορούσε να πέσει στα χέρια τους «Ο Πολίτης Κέιν», τo «Όσα Παίρνει ο Άνεμος »και δεκάδες άλλες ταινίες- που καθόρισαν την εξέλιξη του μέσου.

Τι θέλουν; Να τις φρεσκάρουν; Nα τις φέρουν στο σήμερα; Υπάρχει λόγος;

Το «φρένο», έγκειται στο γεγονός, ότι σε ένα μέρος της κινηματογραφικής βιομηχανίας, επικρατεί ο άτυπος νόμος μιας ηθικής υποχρέωσης, ο οποίος λέει « Σεβασμός στην Ιστορία». Σεβασμός στους κλασικούς δημιουργούς, σεβασμός και στις ταινίες που τα είπαν όλα, που είναι διαχρονικές και δεν υπάρχει τίποτα άλλο να λεχθεί.
Το μιούζικαλ « West Side Story» άραγε θεωρείται κλασικό; Ατόφιο στο πέρασμα του χρόνου;
Η ιστορία είναι οικεία, θυμίζει Ρωμαίο και Ιουλιέτα, όμως η μουσική είναι χάρμα ώτων.
Η έμπνευση ανήκει στον Λέοναρντ Μπερνστάιν.
Το έργο διαδραματίζεται στην Νέα Υόρκη, περίπου τριάντα χρόνια μετά το οικονομικό κραχ του ’29 . Τότε, οι Αμερικανοί είχαν ήδη αρχίσει να ορθοποδούν. Ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων της υποβαθμισμένης Δυτικής Πλευράς, μετακινήθηκε σε προάστια αναβαθμισμένα. Στην περιοχή, παρέμειναν αρκετοί Αφροαμερικανοί αλλά και μετανάστες από την Καραϊβική.
Δύο ομάδες εφήβων, μία  με καταγωγή  από το Πουέρτο Ρίκο και μία  λευκών Αμερικανών, συγκρούονται για τον έλεγχο της περιοχής. Ο πολωνικής καταγωγής Τόνι ( μέλος των γιάνκηδων), ερωτεύεται την Μαρία, δηλαδή την αδελφή του Πορτορικανού γκάνγκστερ Μπερνάρντο, και η κόντρα των δύο συμμοριών,  μετατρέπεται σε μάχη μέχρι εσχάτων.
Το « μετά βαΐων και κλάδων» ανέβασμα του μιούζικαλ στο θεατρικό πλατώ του   Μπρόντγουεϊ ( 1957), δεν αποκόμισε μονάχα θριαμβευτικά σχόλια, μα και ένα καλοπληρωμένο  συμβόλαιο για τον κινηματογραφικό σκηνοθέτη Ρόμπερτ Γουάιζ αλλά και τον χορογράφο Τζερόμ Ρόμπινς , που επιλέχθηκαν να μεταφέρουν το « West Side Story» στην μεγάλη οθόνη.
Η ταινία του 1961, κέρδισε 10 Όσκαρ.
Εντούτοις, η ταινία δημιουργήθηκε μετά κόπων και βασάνων, εξαιτίας ενός έντονου διαπληκτισμού, μεταξύ των δύο συν-σκηνοθετών και την αποχώρηση από το έργο, του χορογράφου Ρόμπινς.
Συν τοις άλλοις, ο Κώδικας Παραγωγής και Δεοντολογίας του Χόλιγουντ, απέρριπτε και την αμυδρή υπόνοια να εμφανιστούν οι Αμερικανοί, ολίγον ρατσιστές. Επίσης, στο Χόλιγουντ επικρατούσαν προκαταλήψεις για το χρώμα του δέρματος, οι οποίες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο, στο να αναζητηθούν λευκοί ηθοποιοί, ακόμη και για τους ρόλους των Πορτορικανών, με μία και μοναδική εξαίρεση, την επιλογή σε –δευτερεύοντα- ρόλο ( Ανίτα) της Ρίτα Μορένο, η οποία εμφανίζεται και στην προσαρμογή του 2021.
Κλείνοντας  το κεφάλαιο της παρελθοντολογίας, το συμπέρασμα που προκύπτει για την ταινία του 1961, είναι η τάση περιορισμού της καλλιτεχνικής δημιουργίας, που είχε αντίκτυπο στο ίδιο το έργο και στη δυναμική του –ίσως-για να θεωρηθεί λιγότερο κλασικό από κάποια  άλλα, και ίσως να δικαιολογείται η φρέσκια ματιά.
Το γεγονός, ότι τα δικαιώματα της δεύτερης κινηματογραφικής μεταφοράς, δεν δίνονται σε εκπρόσωπο της νέας γενιάς, αλλά σε έναν από τους βετεράνους σκηνοθέτες της Αμερικής, όπως είναι ο Στίβεν Σπίλμπεργκ, αποδεικνύεται ότι οι ταινίες που χρειάζονται ειδική μεταχείριση, παραχωρούνται στους δημιουργούς με περγαμηνές και ισχυρό καλλιτεχνικό εκτόπισμα.
Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ , στην νέα εποχή με τους Δημοκρατικούς στην εξουσία, είναι περισσότερο ελεύθερος από τα « πρέπει» και «μη», που είχαν υποστεί οι δύο προκάτοχοί του, τη δεκαετία του ’60. Παρά το γεγονός, πως και τότε Δημοκρατικοί διοικούσαν… μα όχι το Χόλιγουντ.
Ο Σπίλμπεργκ « διαβάζει» την ιστορία -αλλά και τις παρτιτούρες του Μπερνστάιν- έχοντας στο μυαλό του, την εξέλιξη της Αμερικής μέσα στα χρόνια, ωστόσο το έργο διαδραματίζεται- όπως και το πρωτότυπο- στα μέσα της δεκαετίας του ’50. Πλέον, το χρώμα του δέρματος  δεν υφίσταται λογοκρισία και ο σκηνοθέτης αποφασίζει το καστ ελεύθερα.
Ο Σπίλμπεργκ, περιορίζει το  μακρόσυρτο πανοραμικό πλάνο διαρκείας από την Νέα Υόρκη (όπως το είδαμε στην ταινία του ’61) και μας εισάγει άμεσα στις σκηνές νεανικής παραβατικότητας. Αποφεύγει να παρουσιάσει τη βία, απαλή και ισορροπημένη, ούτε η βία υπονοείται, ούτε βεβαίως αμυδρά προβάλλεται. Προβάλλεται ξεκάθαρα και στην έναρξη και σε διάφορα κομμάτια της ιστορίας. Καθρεφτίζεται με σαφήνεια η Αμερική, όπως την αντιλήφθηκε ο Μπερνστάιν. O Σπίλμπεργκ δημιουργεί προσλαμβάνουσες εικόνες, από το παρελθόν και από το παρόν της Αμερικής. Στο πρόσωπο του ντετέκτιβ Lieutenant Schrank (Κόρεϊ Στολ), εμφανίζονται επιθετικά, ξενοφοβικά, ρατσιστικά χαρακτηριστικά, τα οποία στην ταινία  ερμηνεύουν -αλλά δεν δικαιολογούν- την κατάχρηση εξουσίας από το αστυνομικό σώμα. Διαπερνάει επίσης έμμεσα,  η αντίληψη , για το  ” America First” , όπως αποτυπώθηκε-πρόσφατα- και σε πολιτικό σλόγκαν.
Στο τεχνικό μέρος, ο ρυθμός είναι φρενήρης. Τα πάντα και οι πάντες κινούνται με αστραπιαία ταχύτητα, ενώ πολλά κομμάτια του παζλ, λειτουργούν συγχρονισμένα και σωστά, όπως επί παραδείγματι, ότι το κάθε καρέ  έχει και μια ιδιαιτερότητα. Σχεδόν, τίποτα δεν επαναλαμβάνεται δύο φορές και το σκηνικό, είναι προσεγμένο στην εντέλεια. Επί παραδείγματι, το πλούσιο ξύλινο δωμάτιο, όπου μένει η Βαλεντίνα ( Μορένο), με τα βιβλία, τα ρολόγια, την κινούμενη σκάλα, είναι μοναδικής αισθητικής.
Οι λεπτές αντανακλάσεις από τις πολυκατοικίες, τα αυτοκίνητα, ακόμη και τα απλωμένα ρούχα, μεταφέρουν την εντύπωση, ότι βρισκόμαστε στη δεκαετία του ’50, υπάρχουν όμως άλλες στιγμές που δεν είναι τόσο επιτυχημένη η αποτύπωση της εποχής.
Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ, ενώ προσφέρει οπτική συνοχή- στηριζόμενος και στις εκπληκτικές μουσικές συνθέσεις του Μπερνστάιν -τις οποίες βεβαίως τοποθετεί εύστοχα στις διάφορες σκηνές- σκεπάζει με την σκηνοθεσία του, τους ηθοποιούς του. Αφαιρεί τη δυνατότητα, πέρα από τα μπαλέτα και τις κινήσεις στο χώρο, να ξεδιπλώσουν εσωτερικά χαρακτηριστικά, δηλαδή σκέψεις, επιθυμίες, αντιφάσεις. Λείπει η ψυχολογική διάσταση στους χαρακτήρες, με δύο εξαιρέσεις, τους φανατικούς γκάνγκστερς   των δυο στρατοπέδων ( , οι οποίοι  έδειξαν ότι διαθέτουν δυνατότητες αυτονόμησης, από τον χειμαρρώδη και επιβλητικό ρυθμό του Σπίλμπεργκ, ο χορευτής και ηθοποιός Ντέιβιντ Αλβάρεζ ( Μπερνάρντο) και ο ηθοποιός Μάικ Φέιστ ως ο Ριφ ).

Το πρωταγωνιστικό δίδυμο, Άνσελ Έλγκορτ-  Ρέιτσελ Ζίγκλερ,  υποδύθηκαν μέσα σε τυπικό-φορμαλιστικό πλαίσιο τους κεντρικούς ρόλους , ενώ κάπως ξεχώρισε η   Αριάνα ΝτεΜπόουζ, ως η Ανίτα.
Πάρα ταύτα, ο Στίβεν Σπίλμπεργκ, προσφέρει την καλύτερη του ταινία, εδώ και μια δεκαετία τουλάχιστον. Μια ταινία, που αν αγνοούσαμε το ποιος ήταν ο σκηνοθέτης της, ίσως στοιχηματίζαμε ότι είναι δημιούργημα της νέας γενιάς σκηνοθετών. Και όμως, είναι  του 75 χρόνου  Σπίλμπεργκ, που εξακολουθεί να  χορεύει στους ρυθμούς της νιότης.

Από την Πέμπτη 9/12 στις αίθουσες

The post West Side Story appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης
Η ποιότητα του σκηνοθέτη Μάικ Μιλς, βρίσκεται πρωτίστως στον χαρακτήρα του-όπως ισχυρίζονται φίλοι και συνεργάτες του-η οποία αποτυπώνεται και στις ταινίες του. Αναμετριέται συχνά με την κατάθλιψη, κουβαλάει και μια μελαγχολία.

Στο σινεμά του, το προσωπικό στοιχείο είναι εμφανές. Ήταν εμφανές, σε μια ταινία αφιερωμένη στην μητέρα του ( 20th Century Women), ήταν εμφανές και στο αυτοβιογραφικό του έργο «Beginners» ( αφιερωμένο στον πατέρα του), με τον κεντρικό ήρωα να συνθλίβεται ψυχικά από  ένα οικογενειακό μυστικό, ο πρωταγωνιστής του δε (Γιούαν ΜακΓκρέγκορ),  αναζητούσε τον έρωτα και  την προσωπική ευτυχία.
Ο ηθοποιός Χοακίν Φίνιξ, μετά τον  απόλυτο έπαινο  στην ταινία «Joker»  και με το Όσκαρ ανά χείρας, είπε το «ναι» στον όχι και τόσο διάσημο Μάικ Μιλς, για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, στο χαμηλού προϋπολογισμού έργο   «C’mon C’mon» ( Έλα Έλα).
Για τον Μάικ Μιλς, η εγκατάλειψη είναι ο χειρότερος εχθρός των παιδιών που την έχουν υποστεί, όπως την έχει υποστεί κι ο ίδιος.
Στην νέα του ασπρόμαυρη-σκοπίμως-ταινία, ένα έφηβο αγόρι, αντιμετωπίζει μια άλλου είδους εγκατάλειψη. Ο πατέρας του νεαρού παιδιού, πάσχει από βαριά ψυχική νόσο. Νοσηλεύεται σε κλινική και η μητέρα του αγοριού, για ένα διάστημα,  θα βρεθεί δίπλα στον σύντροφό της. Την επιμέλεια του παιδιού-προσωρινά- θα την αναλάβει ο θείος του, ένας δημοσιογράφος των ερτζιανών του Ντιτρόιτ, ο οποίος καταπιάνεται με μια έρευνα για τις προσδοκίες των παιδιών, σχετικά με το μέλλον τους και το πώς θα ήθελαν να είναι ο κόσμος και πως  τον ονειρεύονται. Επισκέπτεται διάφορες πολιτείες και συνομιλεί μαζί τους.

Ο θείος και το νεαρό αγόρι, για χάρη του ρεπορτάζ, ταξιδεύουν μαζί, σε μια πρωτόγνωρη εμπειρία, γνωριμίας και μιας μεταξύ τους άγνωστης κατάληξης .
Εκεί δοκιμάζονται οι αντοχές τους, εκεί ο θείος, ανακαλύπτει πως « για να κατανοήσεις τα παιδιά πρέπει να ζήσεις μαζί τους». Παράλληλα, τον κεντρικό ήρωα ( Χοακίν Φίνιξ) τον βασανίζουν μνήμες από το παρελθόν, πρώτον από τη μητρική φιγούρα, δεύτερον, από μια γυναίκα που τον έχει αφήσει.
Και στην νέα ταινία του Μάικ Μιλς, η ανατομία της προσωπικής μελαγχολίας είναι παρούσα, όπως επίσης και η διερεύνηση, εάν στο μέλλον τα παιδιά, θα μπορούν να μεγαλώνουν σε καλύτερες οικογενειακές-κοινωνικές συνθήκες.
Η ταινία ξεκινά υποτονικά, συνεχίζει με την περιρρέουσα  θλίψη της αμερικανικής οικογένειας  να κυριαρχεί στην ατμόσφαιρα  , με τη λογική « όλα είναι χάλια». Ολοκληρώνεται όμως διαφορετικά, κάπως αισιόδοξα, με τα παιδιά στο προσκήνιο, σε φόρμα ντοκιμαντερίστικης αισθητικής.

Ο ρυθμός της ταινίας, παραμένει όμως  νωχελικός καθ όλη τη διάρκεια του έργου, Απουσιάζουν οι ουσιαστικές εκρήξεις, η προσωρινή–έστω-θραύση της μονοτονίας, που είναι υπαρκτή στη ζωή. Τίποτα δεν είναι πάντα το ίδιο. Είναι και αναγκαία -η θραύση-  και στο  γλωσσάρι  του σινεμά.
Η «φωνή» του Μιλς και η αλήθεια όσων καταθέτει, αποτυπώνονται ξεκάθαρα από τις τρεις ισχυρές ερμηνείες, του Φίνιξ, της Γκάμπι Χόφμαν, μα και από τον εξίσου σημαντικό -αν και εμφανίζεται φευγαλέα- ρόλο του  Σκοτ ΜακΝέρι( πατέρας). Τρία πρόσωπα εγκλωβισμένα σε ψυχολογικές διαταραχές, περισσότερο ή λιγότερο σοβαρές  αλλά και ένα παιδί( Γούντι Νόρμαν), που κινδυνεύει να μην μπορεί να απεμπολήσει στο μέλλον, το κάπως δυσλειτουργικό οικογενειακό πλαίσιο. Ο Μάικ Μιλς βλέπει ξανά, ένα κομμάτι του δικού του εαυτού.

Από την Πέμπτη 9/12 στις αίθουσες

The post Η Ζωή Συνεχίζεται appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

«Είναι πιο εύκολο να φανταστεί κανείς το τέλος του κόσμου, παρά το τέλος του καπιταλισμού» .
Στο πρόσφατο συμπέρασμα του Σλοβένου φιλοσόφου Ζίζεκ , ο εμπνευστή της ταινίας «Μην Κοιτάτε Πάνω»(Don’t Look up), απαντάει –μάλλον- καταφατικά.
Ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης Άνταμ ΜακΚέι, μαγνητίζεται από τα πρόσωπα εξουσίας και  από τον γυμνό μανδύα που τα περιβάλλει, συσσωρεύοντας όλη την εξουσία γύρω τους. Μια κίνηση είναι αρκετή, έτσι ώστε… όλα να  καταρρεύσουν.

Καταρρέουν και όσοι τους πίστεψαν, καταρρέουν κράτη και λαοί. Η κινηματογραφική γλώσσα του Άνταμ ΜακΚέι , ήταν αιχμηρή σε δύο περιπτώσεις.

« Στο Μεγάλο Σορτάρισμα» (2015), για τα αίτια της κατάρρευσης της εταιρίας Lehman Brothers, όπως επίσης και για την ηγεμονική φιγούρα του Αντιπροέδρου των Ή.Π.Α, του Ντικ Τσέινι, ο οποίος επιβλήθηκε απόλυτα του Τζορτζ Μπους Τζούνιορ, μεθοδεύοντας τον Πόλεμο στο Ιράκ και ελέγχοντας από τη θέση του Αντιπροέδρου,  την αμερικανική εξουσία( η ταινία λεγόταν Vice).
Ο ΜακΚέι, προτού ξεσπάσει η πανδημία, ξεκίνησε, ένα νέο σενάριο να επεξεργάζεται, για την  οικολογική καταστροφή που ήδη συντελείται.

Η αδιαφορία των πολιτικών και των δημοσιογράφων αλλά και της κοινωνίας, που    αποσβολωμένη από την υπέρ- πληροφόρηση και  απορροφημένη  από τον εικονικό κόσμο του διαδικτύου,    δεν ξέρει που πατά και που βαδίζει, βρίσκονται σε πρώτο πλάνο.
Προκρίνει την ιδέα, της διακωμώδησης, αντί του δράματος. Ακολουθεί τα βήματα του Κιούμπρικ(,Dr. Strangelove), ο οποίος χλεύασε τον αποκαλούμενο Ψυχρό Πόλεμο. Ακολουθεί τα βήματα του Μπάρι Λέβινσον στο έργο  « Ο πρόεδρος, ένα ροζ σκάνδαλο κι ένας πόλεμος», όπου ένα σεξουαλικό σκάνδαλο στον Λευκό Οίκο, συγκαλύπτεται με πόλεμο σε μια χώρα, σαν εξιλαστήριο θύμα.
Ο Αμερικάνος σκηνοθέτης, έχοντας αυτές τις ταινίες κατά νου- ίσως και το « Elections» του Αλεξάντερ Πέιν- παρουσιάζει εντελώς απλουστευμένα, απολύτως στρογγυλεμένα και πονηρά- στη λογική, να μιλήσουμε για τα κακώς έχοντα αλλά με μέτρο, να μην ενοχλήσουμε ιδιαίτερα  την άρχουσα τάξη και το οικογενειακό κοινό του netflix-, μια ιστορία πολύ περιορισμένου σεναριακού εύρους, η οποία επεκτείνεται  στις 2.5 ώρες, με τη χρήση  άσκοπων  σεκάνς και μπόλικων επαναλήψεων. Σαφέστατα, μια ιστορία που χρειαζόταν πολλά κότσια, ούτως ώστε να αποκτήσει δύναμη και καλλιτεχνική αξία. Ο σκηνοθέτης, απέδειξε ότι διαθέτει τα εφόδια, αλλά  τώρα δίστασε.
Επικεντρώνεται η υπόθεση, σε έναν – όχι ιδιαίτερα γνωστό- αστρονόμο( τον οποίο ερμηνεύει ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο) και σε μια διδακτορική φοιτήτρια( ο ρόλος ανήκει στην Τζένιφερ Λόρενς), απόλυτα βέβαιοι και οι δύο, πως ένας κομήτης θα πέσει στη γη και θα επέλθει το τέλος της ανθρωπότητας.

Xτυπάνε την πόρτα του Λευκού Οίκου.

Η Πρόεδρος των Η.Π.Α ( την ερμηνεύει με φινέτσα η Μέριλ Στριπ), ειρωνεύεται και υποβαθμίζει τα ευρήματα της επιστημονικής έρευνας και με   πονηριά , εκμεταλλεύεται την πληροφορία, έτσι ώστε, όχι μονάχα να μην υποστεί η ίδια  απώλειες στις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές, αλλά να κερδίσει την συμπάθεια μεγαλύτερου ακροατηρίου. Ένας χορηγός της Προέδρου- διαπλεκόμενος μεγιστάνας της κινητής τηλεφωνίας- επιθυμεί διακαώς να αποκτήσει τεραστίων διαστάσεων έσοδα, από την κατάρρευση του πλανήτη. Στην ανάλαφρη ιστορία βλέπουμε και μια φιλόδοξη δημοσιογράφο, οι περγαμηνές της οποίας, είναι -μεταξύ άλλων- ότι κοιμήθηκε με δύο Προέδρους της χώρας( Κέιτ Μπλάνσετ).

Η πρόδηλη αμηχανία του σκηνοθέτη, να αντιμετωπίσει το νέο του δημιούργημα με αιχμηρή διάθεση ( που έχει την στήριξη της πλατφόρμας Netflix), αποδεικνύεται, από την επιθυμία του, να προσπαθεί-επί ματαίω-  να προκαλεί τον γέλωτα, με διάφορες ατάκες, οι οποίες και εξαντλήθηκαν ήδη  από τα αρχικά στάδια της ταινίας και δεν είναι ιδιαίτερα ευρηματικές.

Καταγράψαμε -τουλάχιστον τέσσερις φορές- την ανακύκλωση του ίδιου ζητήματος, ως απτή απόδειξη, ότι το σενάριο, πέραν της ωραίας ιδέας, δεν είχε αναπτυχθεί ουσιαστικά, δεν διέθετε δυναμική. Και οι χαρακτήρες, παρουσιάστηκαν χωρίς την απαιτούμενη στιβαρότητα, εκτός από τον ρόλο του « αστρονόμου» (Ντι Κάπριο) και μιας προσωρινής μεταστροφής του, από την αγάπη για την επιστήμη, στο σαγηνευτικό δέλεαρ της δημοσιότητας και του έρωτα, με την προκλητική δημοσιογράφο ( Κέιτ Μπλάνσετ). Ο σκηνοθέτης –επιμένει συντηρητικά- και προσφέρει μια παραδοσιακού-τύπου κατάληξη, για το συγκεκριμένο ειδύλλιο.
Η Τζένιφερ Λόρενς, χωρίς να προκαλεί- σε έναν underground νεανικό-επαναστατικό ρόλο- κλέβει για μία ακόμη φορά τα βλέμματα και τις εντυπώσεις στην πιο αδύναμη όμως δουλειά,  του σκηνοθέτη Άνταμ ΜακΚέι.

Από την Πέμπτη  9/12 στους κινηματογράφους

The post Μην Κοιτάτε Πάνω appeared first on screeneye.gr.