Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Μετά από τις πρόσφατες απώλειες του Αμπάς Κιαροστάμι, του Άλαν Ρίκμαν, του Γκάρι Μάρσαλ, το παγκόσμιο σινεμά θρηνεί από σήμερα, την απόλυτη ελίτ του, έναν από τους λιγοστούς δασκάλους της κινηματογραφικής τέχνης, τον Πολωνό Αντρέι Βάιντα, που έφυγε από τη ζωή, την Κυριακή το βράδυ, σε ηλικία 90 ετών, έχοντας αφήσει πίσω του ένα λαμπρό έργο. Μεταξύ των κορυφαίων του ταινιών είναι ” Οι Ήρωες της Βαρσοβίας” του 1957, το ” Στάχτες και Διαμάντια” του 1958, ” Ο Άνθρωπος από Μάρμαρο” του 1977, ” Ο Άνθρωπος από Σίδερο” του 1981 . Μέχρι και πριν από δύο χρόνια, βρισκόταν στην ενεργό δράση, παρουσιάζοντας τη βιογραφία του ηγέτη της χώρας του, του Λεχ Βαλέσα, ταινία που προβλήθηκε και στις αίθουσες της χώρας μας. Το 2000 η Ακαδημία των Όσκαρ, τον τίμησε για τη συνολική του προσφορά στην 7η τέχνη.

Ενέπνευσε σχεδόν στο σύνολο του, το νέο Πολωνικό Κινηματογραφικό Ρεύμα, μαθητές του και βοηθοί του, μεταξύ άλλων ήταν ο Πολάνσκι, ο Κισλόφσκι, ενώ ο Ταρκόφσκι, μαγεμένος από το “Στάχτες και Διαμάντια”, χρησιμοποίησε την ταινία αυτή, σαν την αρχή, των μετέπειτα αριστουργημάτων του.

Ο Αντρέι Βάιντα, δεν ήταν μόνο ένας άνθρωπος της 7ης τέχνης, δούλεψε στο θέατρο, στην τηλεόραση, ήταν ενεργός στα καλλιτεχνικά δρώμενα της χώρας του, προκαλώντας αντιδράσεις, κυρίως για τις πολιτικές του απόψεις. Και πώς να μην δημιουργούσε με το κοινό σχέσεις αγάπης-μίσους, όταν οι ταινίες του, έξυναν τις πληγές, του βασανισμένου πολωνικού λαού; Άλλωστε και ο ίδιος, διακατεχόταν σε όλη του τη σταδιοδρομία, από ανάμεικτα και αντιφατικά συναισθήματα. Αγάπησε τον κομμουνισμό, καταπιάστηκε στα έργα του με τη φύση της πολιτικής του εξουσίας, υμνούσε την ιδεολογία, ακόμα και με τον τρόπο που χρησιμοποιούσε τα ντοκιμενταρίστικα στοιχεία και τις πολιτικές αναφορές, ήταν ένας άδολος του εργάτης και παγκόσμιος πρεσβευτής του, τα χρόνια του ψυχρού πολέμου, αργότερα όμως έγινε λυσσαλέος πολέμιος του. Ήταν όμως και βαθιά ανθρωπιστής.

Στην περίφημη Σχολή του Λοτζ, οι πρωτοετείς φοιτητές προσπαθούν πρωτίστως να αποκωδικοποιήσουν τα ιστορικά γεγονότα και να συνθέσουν το πάζλ, αυτού του μοναδικού κινηματογραφικού ήρωα( που βλέπουμε στην τριλογία ), ένα πρόσωπο που προσπαθεί να πάει κόντρα στην ιστορική πραγματικότητα. Για τον Βάιντα, των πρώτων χρόνων, πάνω από όλα είναι ο άνθρωπος, ο οποίος αντιμετωπίζει βασανιστικά διλήμματα, εσωτερικές μάχες και δύσκολες ηθικές επιλογές. Οι εικόνες του Βάιντα είναι μοναδικές και θεαματικές, υιοθετώντας δικούς του μπαρόκ κώδικες, παίζοντας με τα εθνικά σύμβολα, από τα λευκά άλογα μέχρι τις παπαρούνες. Ο τρόπος που πλάθει τις ιστορίες, είναι ανατρεπτικός, γιατί φέρνει τον θεατή, τόσο κοντά, ώστε και αυτός να βιώνει με κάποιο τρόπο, το προσωπικό δράμα, του κεντρικού προσώπου.

Γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου του 1926.  Ο πατέρας του, ο Ιακώβ, ήταν αξιωματικός του πολωνικού στρατού, ο οποίος σκοτώθηκε στο Κατίν, εξού και η ομώνυμη ταινία του Αντρέι Βάιντα. Το 1939 ο Βάιντα έγινε μέλος του Σώματος των Δοκίμων Αξιωματικών και πολέμησε τους Γερμανούς  κατά των Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1946 ξεκίνησε να σπουδάζει ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Κρακοβίας. Μετά από τρία χρόνια, όμως, εγκατέλειψε τη ζωγραφική και επέλεξε το σινεμά και την Σχολή του Λοτζ. Η πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους, έγινε το 1955 με τίτλο « Η Γενιά». Παντρεύτηκε 5 φορές και έχει μία κόρη, που τώρα είναι 49 ετών.

The post Λύγισε ” Ο Άνθρωπος από Σίδερο”. Ο Αντρεί Βάιντα δεν είναι πια μαζί μας appeared first on screeneye.gr.

Δράμα, 180′, Πολωνία 1974

Πρωτότυπος Tίτλος: The Promised Land Γλώσσα: Γερμανικά, Ρωσικά, Πολωνικά Διανομή New Star

Του Αντρέι Βάιντα

Με τους Ντανιέλ Ολμπρίνσκι, Βοίτσιεχ Πσόνιακ, Αντρέι Σεβεριν, Άννα Νερεμπέσκα

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Η «Γη της Επαγγελίας» αποτελεί το πιο αδικημένο έργο του πρωτομάστορα του Πολωνικού σινεμά Αντρέι Βάιντα, έχοντας το 1974 ως βοηθό σκηνοθέτη, τον πρόσφατα αποθανόντα Αντρέι Ζουλάφσκι. Μία επική ταινία τριών ωρών, η οποία λογοκρίθηκε και δέχθηκε επεξεργασία στο μοντάζ( μεταξύ των αλλαγών που έγιναν, κόπηκαν και οι ερωτικές σκηνές της ηθοποιού Καλίνα Τζετρούσικ) και περιορίζεται στις δύο ώρες και δέκα οκτώ λεπτά, η σημασία της και η τεχνική αρτιότητα της θυμίζει τα προγενέστερα αριστουργήματα του Βάιντα, όπως ήταν το «Στάχτες και Διαμάντια», «Αθώοι Μάγοι» και το μεταγενέστερο «Άνθρωπος από Μάρμαρο». Αδικημένη , από τη στιγμή που κέρδισε μια οσκαρική υποψηφιότητα, αλλά οι Αμερικάνοι διανομείς αρνήθηκαν να την προβάλουν στους κινηματογράφους, εξαιτίας της έντονης κριτικής στο καπιταλιστικό μοντέλο, σε μια εποχή, όπου ο ψυχρός πόλεμος βρισκόταν σε έξαρση και βρήκαν τη δικαιολογία της «αντισημιτικής» προπαγάνδας. Την ίδια τακτική ακολούθησαν και ευρωπαίοι διανομείς. Η ευρεία αναγνώριση αυτού του -για χρόνια- κρυφού αριστουργήματος έγινε το 2000 όταν κυκλοφόρησε σε ντίβιντι.

Ο Βάιντα αγάπησε το ομώνυμο βιβλίο του νομπελίστα Βλαντίσλαφ Σ. Ρέιμοντ του 1897, μεταφέροντάς το στη μεγάλη οθόνη, για δεύτερη φορά, η πρώτη κινηματογραφική προσαρμογή αυτού του βιβλίου έγινε το 1927, σε σκηνοθεσία Αλεξάντερ Χέρτζ και Ζμπιγκνιου Γκνιαζτοφσκι.
Η ιστορία εξελίσσεται κατά τα πρώτα, πρώιμα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης, στις αρχές του 19ου αιώνα, στη πόλη Λοτζ της Πολωνίας.
Είναι η ιστορία τριών ανιδιοτελών και οραματιστών νέων, που αποφασίζουν να δημιουργήσουν ένα εργοστάσιο, θυμίζοντάς μας του στίχους του Νεγρεπόντη « ο Μπράουν ο Φίσερ κι ο Κράφτ αχώριστοι γίνανε φτιάχνοντας τραστ».

Τα χέρια των εργατών βάζουν μπροστά τις μηχανές και το χρήμα αρχίζει να ρέει και το όνειρό τους γίνεται πραγματικότητα. Υπάρχει τίμημα σε όλο αυτό. Η ηθική κατάπτωση τους, ο κυνισμός τους και τα ψέματα που αρχίζουν να λένε…ακόμα και σε ερωμένες, στο βωμό του χρήματος και της δόξας.

Ο Αντρέι Βάιντα πλάθει ένα συγκλονιστικό φιλμ, ιδιαιτέρως επίκαιρο σήμερα, για την ασημαντότητα των πάσης φύσεως σχέσεων, για τη ζωώδη ανθρώπινη συμπεριφορά μπροστά στην εξουσία και τη μανία για την απόκτηση των υλικών αγαθών. Η ομιχλώδης εικόνα από το Λοτζ έχει τη σημασία της, ένα όμορφο και γαλήνιο μέρος που μετατρέπεται σε κολαστήριο, εκεί μέσα ξεδιπλώνεται η ανηθικότητα και η αδικία. Σπάνια μπορεί κανείς να δει μια ταινία εποχής, πιστή αναπαράσταση εκείνων των χρόνων. Κι όμως « Η Γη της Επαγγελίας», μας τοποθετεί χωρίς ίχνος υπερβολής στο 19ο αιώνα. Η μεγάλη σχολή των Πολωνών ηθοποιών είναι παρούσα στο αριστούργημα του Βάιντα, όπως και ο εξαιρετικός συνθέτης Βόιτσεκ Κίλαρ.

“Η Γη της Επαγγελίας” από 9 Ιουνίου στους κινηματογράφους σε διανομή New Star

The post Η Γη της Επαγγελίας(Ρετρό) appeared first on screeneye.gr.

Βιογραφικό Δράμα,127′ Πολωνία 2013,

Γλώσσα: Πολωνικά, Πρωτότυπος Τίτλος: Walesa. Czlowiek z nadziei

Του Αντρέι Βάιντα

Με τους Ρόμπερτ Βιεσκίεβιτς, Ανιέσκα Γκροτσόφσκα,  Ζμπίγκνιου Ζαμακόφσκι

Εύπεπτο μάθημα πολωνικής ιστορίας, από το 1970 μέχρι το 1989, με τα δύο μέτρα και δύο σταθμά του 88 χρόνου θρύλου του πολωνικού σινεμά, Αντρέι Βάιντα. Η εμφανής προπαγανδιστική διάθεση να αγιοποιηθεί ο  εν ζωή ηγέτης του κινήματος της  «Αλληλεγγύης» Λεχ Βαλέσα,  δημιουργεί σκιές στο εγχείρημα, το οποίο όμως υλοποιείται με δεξιοτεχνία και σύμφωνα με κάποιους επιτυχημένους κανόνες της κινηματογραφικής τέχνης. Ο πρωταγωνιστή Ρόμπερτ Βιέσκιεβιτς είναι απολαυστικός και πιστό αντίγραφο του «πρωτότυπου», το τέμπο είναι γοργό, οι μουσικές είναι ροκ, οι στιγμές που θα μας κάνουν να χαμογελάσουμε είναι επιτυχημένες, και στους λιγότερο καχύποπτους από μας, η συγκινησιακή φόρτιση θα φτάσει στα ύψη, όταν ο Βαλέσα θα βρεθεί στο Αμερικανικό Κογκρέσο για να πει στους περιχαρείς Αμερικάνους  το αλησμόνητο «We the People»(σε δική μας πειραγμένη μετάφραση «εμείς που τώρα διώξαμε τους κακούς κομμουνιστές, είμαστε  μια χαρά, κι ελεύθεροι»).

Το έργο μέσα από χρονικά πισωγυρίσματα ξεδιπλώνει ένα μέρος της πολιτικής και οικογενειακής διαδρομής του Βαλέσα, με επίκεντρο μια συνέντευξη που έδωσε μεταγενέστερα, στην ιταλίδα δημοσιογράφο -που σαγήνεψε και τον Αλέκο Παναγούλη-, Οριάνα Φαλάτσι.

Ένας λαϊκός ήρωας που ξεκίνησε από το μηδέν, ως ηλεκτρολόγος, συνέχισε με την παράνομη δράση του από τα ναυπηγεία του Γκντανσκ ξεσηκώνοντας τους εργαζόμενους ενάντια στο φιλοσοβιετικό καθεστώς, για να φτάσει χρόνια αργότερα να ηγείται πια ολόκληρης της Πολωνίας.

Ο Βάιντα με μια όμορφη αλλά λίγο ξεπερασμένη αβάν γκαρντ αισθητική, αναμιγνύει πλάνα και σκηνές που θυμίζουν ενίοτε ντοκιμαντέρ. Αυτό γίνεται για να συνθέσει το πολιτικό με το οικογενειακό, με τον Λεχ Βαλέσα να φανερώνει ένα πρόσωπο με πολλές ιδιότητες(συζύγου, πατέρα, συνδικαλιστή, ακτιβιστή),  ακόμα και στις περιπτώσεις παραμέλησης της οικογένεια του. Ο σκηνοθέτης με τον τρόπο που τον παρουσιάζει(ακόμα και με το νεογέννητο παιδί του, μαζί στη φυλακή), του δίνει ελαφρυντικά, και τον από-ενοχοποιεί, τη στιγμή που αυτό δεν γίνεται από αμέλεια, αλλά από όραμα κι έναν αγνό ιδεαλισμό.

Απαλείφονται όλες οι ιστορικές αναφορές που χαρακτήριζαν κάπου-κάπου αλαζονική την συμπεριφορά του Λεχ Βαλέσα , δίνοντας έμφαση ιδιαίτερα στα αιρετικά κι επαναστατικά του χαρακτηριστικά. Υπάρχει μια σκηνή-απάντησης  προς τους επικριτές του, για το λόγο που δεν προχώρησε σε πλήρη ρήξη με το καθεστώς, και μια ακόμη,  που με έμμεσο αλλά καυστικό τρόπο αναφέρεται στην  αγνωμοσύνη των συμπατριωτών του, όταν κάποιοι θεώρησαν ότι συνεργάζεται με τους κομμουνιστές.

Όσον αφορά τον πολυβραβευμένο Αντρέι Βάιντα, η ταινία αυτή αντανακλά και τις δικές του πεποιθήσεις κι αντιφάσεις, ως ένα πρόσωπο που αγάπησε τον κομμουνισμό, αργότερα τον πολέμησε, αλλά πάντα δήλωνε σοσιαλιστής στην καρδιά. Αυτές οι αντιφάσεις εμφανίστηκαν και στα δύο διεθνώς αναγνωρισμένα του έργα « Άνθρωπος από Μάρμαρο» κι « Άνθρωπος από Ατσάλι». Ίσως εδώ στο πρόσωπο του Βαλέσα να βλέπει κι ένα κομμάτι του δικού του εαυτού, για το όνειρο μιας πραγματικής δημοκρατίας, με τον λαό στην εξουσία , αλλά η ελπίδα που γέννησε η «Αλληλεγγύη»,  χάθηκε από το 89’ και μετά, για αυτό ακριβώς τελειώνει χρονικά εκεί και η ταινία.

 ”Βαλέσα, η δύναμη της ελπίδας” από 24/4 στους κινηματογράφους σε διανομή Filmtrade, Spentzos Film

The post Βαλέσα, η δύναμη της ελπίδας(Walesa, Man of Hope) appeared first on screeneye.gr.

Σαν σήμερα, στις 6 Μαρτίου 1926 στο Στουβάλκι της Πολωνίας γεννιέται ο σκηνοθέτης Αντρέι Βάιντα που σημάδεψε τον Ευρωπαϊκό κινηματογράφο με τις ταινίες του.

Δείτε μια σκηνή από την αξέχαστη ταινία του «Στάχτες και Διαμάντια» (1958) που κλείνει την «Πολεμική του Τριλογία».

Και για το τέλος σαν επιφυλάξαμε μια έκπληξη από την όχι και τόσο γνωστή του πλευρά, που είναι η ενασχόλησή του με τη ζωγραφική.

“Ο Ζεράρ Ντεπαρντιέ ως Δαντών”

“Ιαπωνία-ένα σκίτσο”

“Βιτρώ στην εκκλησία St Kostka στη Βαρσοβία”

“Φλαμίνγκο”

Χρόνια πολλά Αντρέι Βάιντα!

The post Σαν σήμερα γεννιέται ο Αντρέι Βάιντα appeared first on screeneye.gr.

Μετά από το «Βαλέσα» που θα βγει σύντομα στους ελληνικούς κινηματογράφους το νέο πρότζεκτ του Αντρέι Βάιντα θα έχει ως κεντρικό θέμα τη ζωή και την καριέρα του καλλιτέχνη Βλάντισλαβ Στρεμίνσκι , που εκπροσώπησε το κίνημα του κονστρουκτιβισμού και του ουνισμού στη ζωγραφική.

Το 1952 ο ζωγράφος πέθανε από ασιτία και αρνήθηκε να ακολουθήσει τις τάσεις της εποχής που κυριαρχούσαν στην καλλιτεχνική ακαδημαϊκή κοινότητα. Να σημειωθεί πως ο Βάιντα  είχε συναντήσει τον Στρεμίσνκι 60 χρόνια  πριν, γεγονός που ίσως συμπεριληφθεί στο σενάριο της ταινίας.

The post Στα 87 κι ετοιμάζει νέα ταινία ο Αντρέι Βάιντα appeared first on screeneye.gr.