Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Ο Σουηδός δημιουργός, ο  Ρόι Άντερσον, προτού αποσυρθεί οριστικά από την ενεργό δράση, επηρεάζεται φιλοσοφικά από το έργο του Νίτσε “Ιδού ο Άνθρωπος”. Καταπιάνεται με σημαντικά συμβάντα, τα οποία κλονίζουν τις σταθερές αξίες των ανθρώπων, όπως είναι η αυτοβιογραφική στιγμή με την απώλεια ενός παιδιού. Επιπρόσθετα, στις αυτοτελείς του ιστορίες,  αναζητάει και στις λεπτομέρειες της καθημερινότητας,  την αξία της ζωής, όταν επί παραδείγματι ένας πατέρας τη στιγμή της νεροποντής, θα δέσει τα κορδόνια της κόρης του.

Διδάσκει -ίσως- για τελευταία φορά το χτίσιμο ενός τέλειου κινηματογραφικού κάδρου, με τα μακρινά πλάνα και την σταθερή κάμερα να συμπεριλαμβάνονται στις οπτικές του συνθέσεις , οι οποίες αποτελούν ξεχωριστό κεφάλαιο στις περισσότερες κινηματογραφικές σχολές του κόσμου.

Ο Ρόι Άντερσον, ακολουθεί το στιλ και το ύφος, όπως τον γνώρισε το σινεφίλ κοινό, μέσα από το έργο ” Τα Τραγούδια του Δευτέρου Ορόφου” ( 2000) και των δύο επόμενων ταινιών του.

Για τον Άντερσον, η καθημερινότητα των Σουηδών ήταν και παραμένει μονότονη. Στα ολιγόλεπτα σκετς των προηγούμενων ταινιών του, έσπαγε τη μονοτονία με δόσεις έξυπνου χιούμορ, στοιχείο που τον χαρακτηρίζει.

Τώρα το αποφεύγει, χωρίς να το διανθίζει με στιγμές δράματος. Όλες οι ιστορίες χαρακτηρίζονται από μια αποστασιοποίηση μπρεχτικής υφής.

Ο Πόντιος Πιλάτος αναφώνησε “Ίδού ο άνθρωπος”(Ecce homo),  εκφράζοντας το θαυμασμό του για τη συνάντηση με τον Θεάνθρωπο κι ο Γερμανός φιλόσοφος Φρίντριχ Νίτσε, στην ομώνυμη επιθανάτια του πραγματεία, με προβοκατόρικο εγωκεντρισμό, αποκήρυξε τα ανθρώπινα ηθικά “πρέπει”.
Για τον Σκανδιναβό σκηνοθέτη, το άτομο ορίζει τις-εντός ορίων- επιθυμίες του. Μπορεί να κλαίει μέσα σε ένα λεωφορείο χωρίς να ξέρει την αιτία , να αρνείται την νάρκωση πριν την οδοντιατρική επέμβαση, δύο εραστές να συζητούν γυμνοί για φιλοσοφία και τεχνολογία. Όλες οι ιστορίες ξεκινούν με μια νεαρή αφηγήτρια να λέει είτε τη φράση “Είδα έναν άντρα”, είτε “είδα μία γυναίκα”, άρα ” Ιδού ο Άνθρωπος”, ιδού οι επιρροές του Άντερσον.
Υπάρχει και η περιβαντολλογική και οικολογική παράμετρος, αλλά και η πολιτική. Ίσως η πολιτική πλευρά της ταινίας να είναι η πιο αδύναμη , με την ταύτιση Χίτλερ και Στάλιν.
Ο Άντερσον είναι λάτρης της τζαζ είναι και τρομπετίστας, επέλεξε νοσταλγικές μουσικές συνθέσεις, όπως ήταν το “All of Me” από τη φωνή της Billie Holiday.

“Η Ομορφιά της Ύπαρξης” από την Πέμπτη 9 Ιανουαρίου στους κινηματογράφους

The post Η Ομορφιά της Ύπαρξης appeared first on screeneye.gr.

                                  Movie:  Songs from the Second Floor 2000

‘I’m trying to show what it’s like to be human” Roy Andersson

The post Η σουρεαλιστική ομορφιά του Ρόι Άντερσον appeared first on screeneye.gr.

Κωμωδία, Δράμα, 101′, Σουηδία 2014

Πρωτότυπος Τίτλος:A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence 

Του Ρόι Άντερσον

Με τους Χόλγκερ Άντερσον, Νιλς Γουέστμπλομ, Σαρλότα Λάρσον, Βίκτορ Γκίλενμπεργκ, Λότι Τόρνρος, Γιόνας Γκέρχολμ, Όλα Στένσον

Η πιο άρτια εικαστικά ταινία του τρομερού Ρόι Άντερσον, δεν είναι ούτε το ” Εσείς οι Ζωντανοί” του 2007 ούτε το πολυαγαπημένο στην Ελλάδα ” Τραγούδια από τον Δεύτερο Όροφο”, του 2000. Είναι  αυτή εδώ, που κερδίζει δικαιωματικά τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό .  Τα τέσσερα χρόνια καθημερινής δουλειάς, έπιασαν τόπο. Το κινηματογραφικό υλικό του  Σουηδού σκηνοθέτη είναι βαθύ και οικουμενικό.   Το σκηνικό του, στήνεται στη χώρα του, το τοπίο του ως συνήθως παραμένει απαισιόδοξο, με μπόλικες όμως   κωμικές-έξυπνες παύσεις, Η ταινία δεν διαθέτει κλασική αφηγηματική δομή. Και πως μπορεί άλλωστε, με τον Άντερσον δημιουργό. Είναι σουρεαλιστική, πυρήνας του έργου -όπως γράφεται και στο αρχικό τιτλάκι- ” Η Ανθρώπινη Ύπαρξη”, και την αποτυπώνει  ευφάνταστα, όπως επί παραδείγματι με αυτό που αποκαλεί “meeting with death” , που είναι σκετσάκια μερικών δευτερολέπτων με αρχή, μέση και τέλος.

Βλέπουμε, το έμφραγμα που θα υποστεί ένας οικογενειάρχης, των ώρα που πιέζει το φελλό, για να ανοίξει ένα μπουκάλι κόκκινο κρασί.

Το προσωπικό ενός πλοίου, που διαπραγματεύεται με τους επιβάτες, ποιός θα αγοράσει το φαγητό, κάποιου που μόλις ξεψύχησε.

Μια ηλικιωμένη γυναίκα- με τα δυο πόδια στον τάφο- να δέχεται την επίσκεψη του γιού της στο νοσοκομείο, που θέλει να της αρπάξει ένα ρολόι.

Πρόσωπα οικεία( όπως είναι ένας ιδιόρρυθμος κουρέας ή μια δασκάλα χορού, που την πέφτει άκομψα σε ένα, χορευτή της), να προσπαθούν να βρουν λύση, στα δικά τους αδιέξοδα. Ένα ερωτευμένο ζευγάρι που φιλιέται δίπλα στο κύμα, θυμίζοντας μας ένα άλλο δικό του έργο , το  ” Μια Παλιά Ιστορία”, του 1970.

Πολιτική αναφορά υπάρχει, εμφανίζεται στο πρόσωπο ενός στρατιωτικού, πολιτικού και  βασιλιά της Σουηδίας του 17ου αιώνα , του Καρόλου ΧΙΙ, που πέθανε στα 36 του χρόνια. Δεν επιλέγεται τυχαία αυτή η ιστορία, ο Κάρολος είχε πολεμήσει τη Ρωσία κι έχασε. Μια έμμεση αναφορά στο φόβο των συμπατριωτών του ,για την επανεμφάνιση της Ρώσικης αρκούδας που ξανάξύπνησε.

Όμως, το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του έργου-που κρατάει αποσπασματικά και την περισσότερη ώρα- είναι η ιστορία  δύο πωλητών. Στις αποσκευές τους κουβαλάνε μέχρι και την αποκαλούμενη “Uncle One-Tooth”. Άλλο να το γράφεις κι άλλο να βλέπεις , πως ο Άντερσον μας κάνει να λυθούμε στα γέλια, πετυχαίνοντας να περάσει και τα οικολογικά του μηνύματα.

Η πετυχημένη συνταγή δεν αλλάζει. Ισορροπημένα πλάνα, καλοδουλεμένος φωτισμός, σταθερή κάμερα σε όλες τις σκηνές, παρούσα η αγαπημένη του ροκ&ρολ μουσική. Εν κατακλείδι, το φιλμ είναι τίμιο ως προς τις προθέσεις του δημιουργού του. Δεν είναι μια εύκολη ταινία, κινείται στο δρόμο του πειραματισμού, αφορά ένα συγκεκριμένο ακροατήριο ανοικτό να αποδεχθεί τον σουρεαλισμό και τη διαφορετική κινηματογραφική οπτική. Διαθέτει  επίσης και κάτι ακόμα που δεν μπορεί καμιά άλλη ταινία να  την ξεπεράσει. Τεχνική αρτιότητα και φωτογραφία, που όχι απλά μαγεύει, είναι για να κάθεσαι και να την απολαμβάνεις …για μέρες.

Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ Βενετίας 2014

“Ένα Περιστέρι Έκατσε σε Ένα Κλαδί, Συλλογιζόμενο την Ύπαρξή του” από 13/11 στους κινηματογράφους σε διανομή ΑΜΑ ΦΙΛΜΣ

The post Ένα Περιστέρι Έκατσε σε Ένα Κλαδί, Συλλογιζόμενο την Ύπαρξή του appeared first on screeneye.gr.

Συνέντευξη στον Ιάκωβο Γωγάκη

Η  ταινία με τον τίτλο σιδηρόδρομο “Ένα Περιστέρι Έκατσε σε ένα Κλαδί, Συλλογιζόμενο την Ύπαρξη του” – ξεκίνησε να προβάλλεται και στους  ελληνικούς κινηματογράφους – αποτελεί συνέχεια των δύο προηγούμενων έργων του Ρόι Άντερσον, που σημάδεψαν την 50χρόνη σταδιοδρομία του. Τα «Τραγούδια από τον Δεύτερο Όροφο» του 2000 και το « Εσείς Οι Ζωντανοί» του 2007. Χαρακτηριστικά του η σταθερή κάμερα και η διαστρεβλωμένη αίσθηση του χιούμορ, μέσα από λογικές και παράλογες καταστάσεις της Σουηδικής καθημερινότητας.

Γεννημένος το 1943 στο Γκέτεμποργκ, με γονείς φιλότεχνους-προερχόμενοι από την εργατική τάξη της χώρας- ο Άντερσον από μικρό παιδί ήρθε σε επαφή με τον θεατρικό λόγο του Στρίντμπεργκ και τα κινηματογραφικά έργα του Ιταλού Ντε Σίκα, του Ρώσου Καλατόζωφ, επιδρώντας καταλυτικά στην μετέπειτα διαδρομή του. Όμως η συγκεκριμένη τριλογία-έχοντας ως  επιστέγασμα το πρόσφατα βραβευμένο του έργο- κινείται στην σφαίρα του σουρεαλισμού, διαπιστώνουμε επίσης μέσα σε αυτό και εξπρεσιονιστικά στοιχεία. Ο Άντερσον μας έδωσε τη δική του εξήγηση για αυτή την μετατόπιση.

« Ήθελα να αφήσω πίσω τον  ρεαλισμό -σοσιαλιστικού τύπου, που σέβομαι και εκτιμώ. Στην ίδια τη ζωή και στην ανθρώπινη ύπαρξη βρίσκουμε στιγμές μπανάλ, στιγμές ευτυχίας, στιγμές τρόμου. Άνθρωποι που αυτόεξευτελίζονται, που θα απολέσουν τις αξίες τους και άλλοι που θα προσφέρουν ανιδιοτελώς στην κοινωνία. Το μείγμα αυτό δεν θα μπορούσα να το περιγράψω με έναν απόλυτα ρεαλιστικό τρόπο, για αυτό και οι 40 σκηνές του έργου διαθέτουν εξπρεσιονιστικά, ιμπρεσιονιστικά, σουρεαλιστικά  χαρακτηριστικά .

Όταν το ρωτήσαμε εάν θα μπορούσαν να αποδοθούν τα νοήματα με  τίτλο μικρότερο κι ευέλικτο, απάντησε με σαρκασμό και με την αξεπέραστη αίσθηση του   χιούμορ που τον χαρακτηρίζει « Είναι καλύτερος ο Μίλος Φόρμαν από μένα;»( Αναφερόμενος στο αριστούργημα « Η Φωλιά του Κούκου», με τον μακρόσυρτο αγγλικό τίτλο «One Flew Over the Cuckoo’s Nest») και μας αποκαλύπτει ότι για ένα σύντομο χρονικό διάστημα χρησιμοποιούσε μικρότερο τίτλο που τελικά δεν τον εξέφραζε.

Ο Σουηδός σκηνοθέτης στην συνέντευξη που παραχώρησε στο Screeneye εμφανίστηκε ενθουσιασμένος και χαρούμενος για την αποδοχή που εισέπραξε η ταινία, από τη συντριπτική πλειοψηφία των κριτικών αλλά και του κοινού. Σε ερώτηση μας αν χαίρονται και οι Σουηδοί συνάδελφοί του για την επιτυχία του, απαντάει με αφοπλιστική ειλικρίνεια « Το έργο εκτός όλων των άλλων μιλάει και για τη ζήλια. Στην εποχή μας δεν πρέπει να είσαι ιδιαίτερα πετυχημένος. Κάποιοι Σουηδοί σκηνοθέτες σίγουρα ζηλεύουν και το γνωρίζω. Από μια άποψη είναι λογικό, γιατί διεξάγεται διαρκώς μια μάχη για να βρεθούν τα χρήματα, έτσι ώστε να γυριστούν οι ταινίες» ,τονίζει χαρακτηριστικά. Για την τοπική κοινωνία ο Ρόι Άντερσον τα λέει έξω από τα δόντια. «Οι περισσότεροι Σουηδοί είναι τεμπέληδες. .Η μοναρχία είναι ένα κακό πολίτευμα. Η  αστική τάξη το στηρίζει, αλλά η ευθύνη για την αποδοχή της βαραίνει όλους. Γκρινιάζουν αλλά δεν αντιδρούν.

Ο 71 ετών σκηνοθέτης επιθυμεί να έχει τον απόλυτο έλεγχο των δικών του δημιουργημάτων, για αυτό το λόγο έφτιαξε- εδώ και χρόνια- την εταιρεία παραγωγής  “Studio 24”.Εξομολογείται  ότι αυτή του η κίνηση δεν του εξασφάλιζε τα προς το ζην και εργαζόταν για δεκαετίες στην τηλεόραση και στο κομμάτι των διαφημίσεων.« Είναι η πρώτη φορά που δεν χρειάστηκε να διακόψω τα γυρίσματα και την προεργασία της ταινίας για να  εμπλακώ σε μια διαφήμιση. Το επίπεδο τους δεν συγκρίνεται  πλέον με την υψηλή κλάση διαφημίσεων του παρελθόντος και πολλές φορές ντρεπόμουνα για τη συμμετοχή μου σε αυτές, δεν είχα όμως άλλη επιλογή. Τα τελευταία πέντε χρόνια αφοσιώθηκα πλήρως στο έργο αυτό, είχα την οικονομική στήριξη  μεταξύ άλλων του Σουηδικού Κέντρου Κινηματογράφου της Eurimages, αλλά παρόλα αυτά το κόστος των 4 εκατομμυρίων ευρώ που στοίχισε η ταινία ,δεν καλύφθηκε, χρειάστηκε να πάρω δάνειο, να βάλω υποθήκη το σπίτι μου,όπως είχα πράξει και για τις  2 προηγούμενες μου ταινίες… Άλλωστε  σκοπός της τέχνης δεν είναι να βγάζεις πολλά λεφτά, είναι να σώσεις την ψυχή σου».

Η συνέντευξη με τον Σουηδό καλλιτέχνη καταλήγει  στο πλάνο του για τα  επόμενα χρόνια και  αναφέρει στο ίδιο διασκεδαστικό μοτίβο ότι θα ξεκινήσει την προετοιμασία του «τέταρτου μέρους της τριλογίας». Θα αφορά διάφορες σπονδυλωτές ιστορίες από το έργο « Τα Καπρίτσια»  του Ισπανού καλλιτέχνη του 18ου αιώνα Φρανθίσκο Γκόγια.

Συναντήσαμε τον Ρόι Άντερσον στο Φεστιβάλ Βενετίας μετά την προβολή της ταινίας του και τα διθυραμβικά σχόλια που την ακολούθησαν, λίγα 24ώρα πριν κερδίσει  το μεγάλο βραβείο της διοργάνωσης.

Το “Ένα Περιστέρι Έκατσε σε ένα Κλαδί, Συλλογιζόμενο την Ύπαρξη του” από 13/11 στους κινηματογράφους σε διανομή ΆΜΑ ΦΙΛΜΣ

The post Ρόι Άντερσον appeared first on screeneye.gr.

Κριτική από Φ. Βενετίας Ιάκωβος Γωγάκης

Διαγωνιστικό

A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence (Ένα Περιστέρι κάθισε σε ένα κλαδί διαλογιζόμενο πάνω στην ύπαρξη)

Η πιο άρτια εικαστικά ταινία του τρομερού Ρόι Άντερσον, δεν είναι ούτε το ” Εσείς οι Ζωντανοί” του 2007 ούτε το πολυαγαπημένο στην Ελλάδα ” Τραγούδια από τον Δεύτερο Όροφο”, του 2000. Είναι  αυτή εδώ, που κερδίζει δικαιωματικά αυτόν τον χαρακτηρισμό .  Τα τέσσερα χρόνια καθημερινής δουλειάς, έπιασαν τόπο. Ο Σουηδός σκηνοθέτης εμφανίζεται στη Μπιενάλε με κινηματογραφικό υλικό βαθύ και οικουμενικό. Το σκηνικό του, στήνεται στη χώρα του, το τοπίο του ως συνήθως παραμένει απαισιόδοξο, το οποίο όμως  έχει μπόλικες κωμικές παύσεις, που μας κάνουν να γελάμε με τη ψυχή μας. Η ταινία δεν διαθέτει κλασική αφηγηματική δομή. Και πως μπορεί άλλωστε, με τον Άντερσον δημιουργό. Είναι σουρεαλιστική, πυρήνας του έργου -όπως γράφεται και στο αρχικό τιτλάκι- ” Η Ανθρώπινη Ύπαρξη”, και την αποτυπώνει  ευφάνταστα, ας πούμε με αυτό που αποκαλεί “meeting with death” , που είναι σκετσάκια μερικών δευτερολέπτων με αρχή, μέση και τέλος.

Βλέπουμε, το έμφραγμα που θα υποστεί ένας οικογενειάρχης, των ώρα που πιέζει το φελλό, για να ανοίξει ένα μπουκάλι κόκκινο κρασί.

Το προσωπικό ενός πλοίου, που διαπραγματεύεται με τους επιβάτες, ποιός θα αγοράσει το φαγητό, κάποιου που μόλις ξεψύχησε.

Μια ηλικιωμένη γυναίκα- με τα δυο πόδια στον τάφο- να δέχεται την επίσκεψη του γιού της στο νοσοκομείο, που θέλει να της αρπάξει ένα ρολόι.

Πρόσωπα οικεία( όπως είναι ένας ιδιόρρυθμος κουρέας ή μια δασκάλα χορού, που την πέφτει άκομψα σε ένα, χορευτή της), να προσπαθούν να βρουν λύση, στα δικά τους αδιέξοδα. Ένα ερωτευμένο ζευγάρι που φιλιέται δίπλα στο κύμα, θυμίζοντας μας ένα άλλο δικό του έργο , το  ” Μια Παλιά Ιστορία”, του 1970.

Πολιτική αναφορά υπάρχει, εμφανίζεται στο πρόσωπο ενός στρατιωτικού, πολιτικού και  βασιλιά της Σουηδίας του 17ου αιώνα , του Καρόλου ΧΙΙ, που πέθανε στα 36 του χρόνια. Δεν επιλέγεται τυχαία αυτή η ιστορία, ο Κάρολος είχε πολεμήσει τη Ρωσία κι έχασε. Μια έμμεση αναφορά στο φόβο των συμπατριωτών του ,για την επανεμφάνιση της Ρώσικης αρκούδας που ξανάξύπνησε.

Όμως, το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του έργου-που κρατάει αποσπασματικά και την περισσότερη ώρα- είναι η ιστορία  δύο πωλητών. Στις αποσκευές τους κουβαλάνε μέχρι και την αποκαλούμενη “Uncle One-Tooth”. Άλλο να το γράφεις κι άλλο να βλέπεις , πως ο Άντερσον μας έκανε να λυθούμε στα γέλια, πετυχαίνοντας να περάσει και τα οικολογικά του μηνύματα.

Η πετυχημένη συνταγή δεν αλλάζει. Ισορροπημένα πλάνα, καλοδουλεμένος φωτισμός, σταθερή κάμερα σε όλες τις σκηνές, παρούσα η αγαπημένη του ροκ&ρολ μουσική. Εν κατακλείδι, το φιλμ είναι τίμιο ως προς τις προθέσεις του δημιουργού του. Δεν είναι μια εύκολη ταινία, κινείται στο δρόμο του πειραματισμού και αυτό ίσως να στοιχίσει από τον Άντερσον ,ένα πολύ μεγάλο βραβείο. Διαθέτει  βέβαια κάτι που δεν μπορεί καμιά άλλη ταινία να  την ξεπεράσει. Τεχνική αρτιότητα και φωτογραφία, που όχι απλά μαγεύει, είναι για να κάθεσαι και να την απολαμβάνεις …για μέρες.

The post Εικαστική Μαγεία το “A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence” του Ρ.Άντερσον appeared first on screeneye.gr.