Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Ο Τζαφάρ Παναχί είναι ο πιο αδικημένος κινηματογραφιστής του πλανήτη.
Ο σκηνοθέτης-ακτιβιστής από το Ιράν, έχοντας πλούσια και σπουδαία κινηματογραφική παρακαταθήκη (Λευκό Μπαλόνι, Κύκλος, Οφσάιντ), τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε ιδιότυπο περιορισμό από το καθεστώς της χώρας του.
Του απαγορεύουν την έξοδο από το Ιράν και την παραγωγή ταινιών μέχρι το 2030, εξαιτίας της δημόσιας του τοποθέτησης για νοθεία στις εκλογές του 2009.
Παρά τους σκληρούς περιορισμούς, ο Παναχί  θα πάρει τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας και θα δημιουργήσει ταινίες, όπως έπραξε καλή ώρα με το « Ταξί»( 2015) ή το 2010, όταν δημιούργησε το « This Is Not a Film», το οποίο εστάλη στη Γαλλική Πρεσβεία της Τεχεράνης με usb, μέσα σε τούρτα γενεθλίων και απ’ εκεί ταξίδεψε στο Φεστιβάλ Καννών.

Στο «Ταξί» συναντάμε 5 σπονδυλωτές ιστορίες ντοκιμαντερίστικης υφής, μέσα στους πολύβοους  δρόμους της Τεχεράνης( ομοιότητες με την Αθήνα, ουκ ολίγες)  λαϊκών καθημερινών ανθρώπων αλλά και συγγενών του σκηνοθέτη( όπως είναι μια νεαρή ανιψιά του), με οδηγό του κίτρινου οχήματος, τον ίδιο τον Τζαφάρ Παναχί.

Είναι προφανές,  πως δεν φθάνει το βεληνεκές του  Κιαροστάμι και της «Γεύσης του Κερασιού», επίσης σκηνοθετημένη μέσα σε ένα αυτοκίνητο.
Οι απαιτήσεις μας δεν μπορεί να είναι μεγάλες ούτε από την ποιότητα της φωτογραφικής μηχανής ούτε από το πόσο σταθερές είναι οι λήψεις, ιδίως όταν τα γυρίσματα έγιναν -όλα- στην (ημι)παρανομία.

Εντούτοις, θα μας ανταμείψει.
Διαθέτει πηγαίο χιούμορ σχεδόν σε όλα τα σκετς, με πιο διασκεδαστικό χαρακτήρα τον μικροαπατεώνα διακινητή ντιβιντί, όπου για να πουλήσει την πραμάτεια του, εμπλέκει και το όνομα του αντιφρονούντα σκηνοθέτη ή τον κατατρομαγμένο τραυματία ενός τροχαίου, που θέλει να γράψει τη διαθήκη του.

Ο Παναχί δεν θα διστάσει να αυτοσαρκαστεί αλλά ταυτόχρονα και να μας υπενθυμίσει, πως η πολιτική ανελευθερία δεν μπορεί να καθυποτάξει την προσωπική ανεξαρτησία, το να αισθάνεται κανείς ελεύθερος ακόμα και μέσα στα κοινωνικά δεσμά. Ο σκηνοθέτης διαθέτει αυτό το χαρακτηριστικό, πράττει, δρα είναι “ελεύθερος”.

Χρυσή Άρκτος Φ. Βερολίνου 2015

“Ταξί στην Τεχεράνη” από 10 Μαρτίου στους κινημτογράφους σε διανομή Feelgood

The post Ταξί στην Τεχεράνη appeared first on screeneye.gr.

Ανταπόκριση-Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Ο Τζαφάρ Παναχί είναι ο πιο αδικημένος κινηματογραφιστής του πλανήτη. Ο σκηνοθέτης-ακτιβιστής από το Ιράν με μια πλούσια και σπουδαία κινηματογραφική παρακαταθήκη (Λευκό Μπαλόνι, Κύκλος,  Οφσάιντ) τα τελευταία 6 χρόνια βρίσκεται σε έναν ιδιότυπο περιορισμό από το καθεστώς της χώρας του, που δεν του επιτρέπει την έξοδο από το Ιράν και τη παραγωγή ταινιών, μέχρι το 2030 εξαιτίας της δημόσιας του τοποθέτησης για νοθεία στις εκλογές του 2009. Παρά τους σκληρούς περιορισμούς, ο Παναχί  θα πάρει τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας και θα γυρίσει ταινίες, όπως καλή ώρα.

Το Φεστιβάλ Βερολίνου παρουσίασε σήμερα Παρασκευή την τρίτη κατά σειρά απαγορευμένη ταινία του 55χρόνου σκηνοθέτη( η πρώτη και η καλύτερη του ήταν το ” This is not a film” του 2011 και η ” Κλειστή Κουρτίνα του 2013) γυρισμένη μέσα σε ένα ταξί, με τον Παναχί να βρίσκει ευφάνταστους τρόπους κινηματογράφησης, όπως είναι η τοποθέτηση κάμερας στο παρμπρίζ  της καμπίνας του αυτοκινήτου, για να καλύψει τα νώτα του.

Πρόκειται για 5 σπονδυλωτές ιστορίες, ντοκιμενταρίστικης υφής, μέσα στους πολύβουος δρόμους της Τεχεράνης( ομοιότητες με την Αθήνα, ουκ ολίγες), απλών καθημερινών ανθρώπων αλλά και συγγενών του σκηνοθέτη( όπως είναι μια νεαρή ανιψιά του), με οδηγό του κίτρινου οχήματος, τον ίδιο τον Τζαφάρ Παναχί.

Είναι προφανές πως δεν μιλάμε για μια ταινία  βεληνεκούς Κιαροστάμι και της “Γεύσης του Κερασιού” επίσης σκηνοθετημένη μέσα σε ένα αυτοκίνητο. Οι απαιτήσεις μας δεν μπορεί να είναι μεγάλες ούτε από τη ποιότητα της φωτογραφικής μηχανής ούτε από τη σταθερότητα των λήψεων, ιδίως όταν μιλάμε για γυρίσματα όλα στην ημι-παρανομία. Εντούτοις θα μας ανταμείψει. Διαθέτει πηγαίο χιούμορ σχεδόν σε όλα τα σκετς με πιο διασκεδαστικό χαρακτήρα τον μικροαπατεώνα διακινητή ντιβιντί, όπου για να πουλήσει τη πραμάτεια του, εμπλέκει και το όνομα του αντιφρονούντα σκηνοθέτη ή τον κατατρομαγμένο τραυματία ενός τροχαίου, που θέλει να γράψει τη διαθήκη του.  Ο Παναχί δεν θα διστάσει να αυτοσαρκαστεί αλλά ταυτόχρονα και να μας υπενθυμίσει πως η πολιτική ανελευθερία δεν μπορεί να καθυποτάξει την προσωπική ανεξαρτησία, το να αισθάνεται κανείς ελεύθερος ακόμα και μέσα στα κοινωνικά δεσμά. Ο σκηνοθέτης διαθέτει αυτό το χαρακτηριστικό, πράττει, δρα είναι “ελεύθερος”.

Η μοναδική ταινία του διαγωνιστικού τμήματος που καταχειροκροτήθηκε από τους κριτικούς… μέχρι τώρα.

The post Θερμή υποδοχή στο Βερολίνο για το ” Ταξί” του αντιφρονούντα Ιρανού Τζαφάρ Παναχί. Η άποψη μας appeared first on screeneye.gr.

Ο Ιρανός σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί, του οποίου η νέα ταινία «Ταξί» θα κάνει πρεμιέρα στο διαγωνιστικό τμήμα του 65ου Φεστιβάλ Βερολίνου σε λίγες μέρες, δημοσίευσε δήλωση στον τύπο αψηφώντας την απαγόρευση να μιλά στον τύπο και να κάνει ταινίες που του έχει επιβληθεί από την κυβένρηση του Ιράν

«Είμαι κινηματογραφιστής. Δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο εκτός από ταινίες. Ο κινηματογράφος είναι η έκφρασή μου και το νόημα της ζωής μου» έγραψε ο Παναχί.

«Τίποτα δεν μπορεί να με εμποδίσει από το να κάνω ταινίες καθώς όταν σπρώχνομαι στις έσχατες γωνίες συνδέομαι με τον εσωτερικό εαυτό μου και σε τέτοιους ιδιωτικούς χώρους, παρόλους τους περιορισμούς, η αναγκαιότητα της δημιουργίας γίνεται ακόμα μεγαλύτερη επιθυμία. Ο κινηματογράφος ως Τέχνη γίνεται η κύρια ασχολία μου. Γι’αυτό το λόγο πρέπει να συνεχίσω να κάνω ταινίες υπό οποιεσδήποτε συνθήκες ώστε να υποβάλω τα σέβη μου και να νιώσω ζωντανός».

Η ταινία «Ταξί», στην οποία ο Παναχί υποδύεται έναν οδηγό ταξί στην Τεχεράνη, είναι η τρίτη ταινία του που έχει βγει από τη χώρα λαθραία από το 2010 που συνελήφθη από τις αρχές και του απαγορεύτηκε να κάνει ταινίες.

Οι άλλες δύο ταινίες του είναι οι «Αυτό δεν είναι μια ταινία» και «Closed Curtain». Η δεύτερη μάλιστα διαγωνίσθηκε το 2013 στο 63^ο Φεστιβάλ Βερολίνου όπου και κέρδισε το βραβείο σεναρίου πράγμα το οποίο προέτρεψε την κυβέρνηση του Ιράν να διαμαρτυρηθεί επίσημα.

Από το 2014, που πήρε την εξουσία ο σχετικά πιο προοδευτικός πρόεδρος Χασάν Ρουχανί, οι κινηματογραφιστές της χώρας είναι λίγο πιο εφησυχασμένοι αν και η 20ετής απαγόρευση στον Παναχί δεν έχει αρθεί. Εναντίον του υπάρχει και εντολή φυλάκισης για 6 χρόνια η οποία δεν έχει επιβληθεί, αλλά παρόλο που ο σκηνοθέτης δεν βρίσκεται πια σε κατ’οίκον περιορισμό, δεν του επιτρέπεται να βγει από τη χώρα.

Πριν την απαγόρευση ο Παναχί είχε τιμηθεί μεταξύ άλλων βραβεύσεων με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2000 για την ταινία «Ο Κύκλος», και με το βραβείο της κριτικής επιτροπής Un Certain Regard στο Φεστιβάλ των Καννών το 2003 για την ταινία «Κόκκινο Χρυσάφι».

The post Μάθετε για το ” Ταξί” του Ιρανού Παναχί.Πρεμιέρα σε λίγες μέρες στο Φ. Βερολίνου appeared first on screeneye.gr.

Κοινωνική, των Τζαφάρ Παναχί, Καμπόζια Πάρτοβι , Ιραν 2013

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Ενώ στην Ελλάδα το βασικό ζητούμενο των κινηματογραφιστών είναι η χρηματοδότηση των ταινιών τους, στο Ιράν εδώ και δεκαετίες το πρόβλημα βρίσκεται σε ένα άλλο πεδίο, αυτό της φίμωσης και της λογοκρισίας ντόπιων και ξένων παραγωγών από την εποχή της  ισλαμικής επανάστασης του 79 και συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας. Ο πρωτοπόρος σκηνοθέτης του νέου ιρανικού ρεύματος  Άμπας Κιαροστάμι, όπως επίσης οι Μπαχμάν Γκομπαντί, Μπαχμάν Φαρμαναρά, Μοχτάμπα Μιρταχμάσμπ βρέθηκαν από το καθεστώς υπόλογοι για το περιεχόμενο των ταινιών τους οι οποίες στο Ιράν δεν προβλήθηκαν ποτέ. Όμως αυτός που έχει υποστεί την άγρια επίθεση του καθεστώτος είναι ο Τζαφάρ Παναχί  που έγραψε παγκόσμια ιστορία με το «Λευκό Μπαλόνι» και με τα λογοκριμένα « Κύκλος», και «Οφσάιντ» .

Τα τελευταία χρόνια βιώνει την κατ’ οίκον απομόνωση από το ιρανικό καθεστώς για δηλώσεις του το 2010 εναντίον του προηγούμενου καθεστώτος και του πρώην προέδρου Αχμαντινετζάντ.

Το σπίτι-φυλακή δεν μπόρεσε να σταθεί εμπόδιο στον Ιρανό ούτε τώρα, με την «Κλειστή Κουρτίνα» που του χάρισε Ασημένια Άρκτο σεναρίου στο φεστιβάλ του Βερολίνου, αλλά ούτε το 2010,  όταν η άψογη ταινία του «This Is Not a Film», έφτασε στις Κάννες με usb μέσα σε τούρτα γενεθλίων, αφήνοντας άφωνους  κοινό και κριτικούς για την καλλιτεχνική αρτιότητα ενός δύσκολου κινηματογραφικού πειράματος που έγινε μέσα σε αντίξοες συνθήκες.

Στην «Κλειστή Κουρτίνα» η κάμερα του    Παναχί (με την υποστήριξη του Καμπόζια Πάρτοβι) παραμένει για τα αρχικά  5 λεπτά σταθερή με τον θεατή να βλέπει ένα παράθυρο με κάγκελα και κάποιες φιγούρες σε απόσταση, μέσα σε ένα περιβάλλον αφόρητης ζέστης. Ένας άντρας  μπαίνει τρομαγμένος στο σπίτι  και κλείνει  περιμετρικά όλες τις κουρτίνες. Κάτι κρύβει. Δεν είναι τίποτα σπουδαίο. Μέσα εκεί υπάρχει ένας σκύλος. Θα μου πείτε, και τι τόσο περίεργο να υπάρχει μέσα σε ένα σπίτι ένα κατοικίδιο; Γιατί ανάμεσα σε όλα τα άλλα στο Ιράν δεν επιτρέπεται και η ιδιοκτησία σκύλων. Το ασφαλές σκηνικό για τον μυστικοπαθή ήρωα, του το  χαλάνε  δύο αδέλφια που αντιλαμβάνονται  ότι κάτι περίεργο συμβαίνει και προσεγγίζουν το απομονωμένο μέρος.

Ο Τζαφάρ Παναχί,  χωρίς την άνεση του χώρου, χωρίς υποδομή, δουλεύοντας στα κρυφά  και με το φόβο αντιποίνων από το καθεστώς φτιάχνει μια ακόμη δυνατή ταινία, στη βάση πολλών αλληγοριών για το Ιράν, την καταστολή, την αυτοχειρία  και τους απίθανους νόμους. Το μπρεχτικό στοιχείο είναι πανταχού παρόν, πιο ξεκάθαρο εμφανίζεται  στους συμβολισμούς μεταξύ των ατομικών και των πολιτικών ορίων του πρωταγωνιστή.

Η σκηνή που θα φέρει τον κεντρικό ήρωα αντιμέτωπο με την νεαρή γυναίκα όταν αυτή θα ανοίξει όλες τις κλειστές κουρτίνες χωρίς τη θέληση του, εκεί ο δημιουργός θα  δώσει στο έργο μια πιο επιθετική και επαναστατική διάσταση , αφυπνίζοντας τους συμπατριώτες του, και προτρέποντας  τους να αφήσουν στην άκρη το « Εν κρυπτώ και παραβύστω». Η λεκτική αντιπαράθεση ανάμεσα σε έναν συγκαταβατικό φοβισμένο  άντρα που έχει περάσει τα 50 και σε μία δυναμική νεαρή γυναίκα αποκαλύπτει τις βαθιές διαφορές που χωρίζουν γενιά με γενιά, με την ανατρεπτική τάση να βρίσκεται κυρίως στους νέους ανθρώπους. Άλλωστε και η Αραβική Άνοιξη από τους νέους ξεκίνησε.

Ο απλοϊκός τρόπος που δομείται το έργο μέσα σε τέσσερεις τοίχους , το ντοκιμενταρίστικο στυλ και  η απουσία τεχνικών ήχων δεν θα στερήσουν από τον Παναχί να αναδείξει τους δυνατούς συμβολισμούς που ο θεατής σίγουρα μπορεί να αναγνωρίσει.

Ο Καμπόζια Πάρτοβι εκτός από συν-δημιουργός της ταινίας κράτησε επιτυχημένα και τον πρωταγωνιστικό ρόλο μαζί με την ανερχόμενη Μαριαμ Μογκαντάμ.

Η «Κλειστή Κουρτίνα» κέρδισε Ασημένια Άρκτο Σεναρίου στο Φεστιβάλ Βερολίνου 2013

The post Κλειστή ΚουρτίναClosed Curtain appeared first on screeneye.gr.