Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Περίπου 200 χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και εκατομμύρια εκτοπίστηκαν από τον “Κολομβιαϊό”.

Τι είναι ο “Κολομβιαϊός”.

Είναι ο πλέον γνώριμος ιός και για τους Έλληνες. Μην πάει το μυαλό μας στα ναρκωτικά , σε μεταδοτικές ασθένειες από νυχτερίδες ή από μολυσμένα ψάρια. Είναι ο εμφυλιοπολεμικός ιός, οι εθνικοί σπαραγμοί, το στάδιο όπου ο έλεγχος της εξουσίας περνάει μέσα από τη βία. Ανυπολόγιστες οι συνέπειες αυτού του ιού. Στην Κολομβία, εξελίχθηκε μετά από μας. Ξεκίνησε μεσούντος του Ψυχρού Πολέμου, στα Sixties, ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, σε καπιταλιστές και μαρξιστές.
Η σύγκρουση ήταν ανελέητη και μόλις το 2016 τέθηκε προσωρινό τέλος, με την συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ανάμεσα στην συντηρητική κυβέρνηση του Χουάν Μανουέλ Σάντος και στις Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Από τότε η συμφωνία ακροβατεί πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί.

Στον αντάρτικo αγώνα, στρατολογήθηκαν και παιδιά.

Για τα παιδιά του πολέμου, είναι αφιερωμένη η καθηλωτική ταινία του Αλεχάντρο Λάντες, σε μια ελεύθερη προσαρμογή του κλασικού μυθιστορήματος “ Ο Άρχοντας των Μυγών” του Βρετανού νομπελίστα “Γουίλιαμ Γκόλντινγκ” . Η ταινία για να γυριστεί χρειάστηκε να συμπράξουν παραγωγοί από οκτώ χώρες.

Για τον Λάντες, δεν έχει καμιά σημασία, αν τα 7-8 πάνοπλα πιτσιρίκια( αγόρια-κορίτσια) που κρατούν αιχμάλωτη μία -πιθανώς Αμερικανίδα- γιατρό( την ερμηνεύει η Τζούλιαν Νίκολσον) είναι πολιτοφύλακες των Επαναστατικών Δυνάμεων ή αναφέρεται σε έναν άγνωστο πόλεμο, πέρα και έξω από την Κολομβία.

Αποκτά αξία το γεγονός, πως αντί να χαίρονται τα χρόνια της ελευθερίας τους, μαθαίνουν όλους τους κανόνες της στρατιωτικής οργάνωσης.

Να καμουφλάρουν το πρόσωπο τους (το αποκαλούμενο “φούμο”), να συναρμολογούν όπλα με κλειστά μάτια, να παίζουν στα δάχτυλα τα σχοινιά αναρρίχησης, να επιβιώνουν μέσα στις άγριες ομορφιές της ζούγκλας. Παιδιά που δεν έχουν όνομα, αλλά τα μαθαίνουμε από τα προσωνύμιά τους, “Λύκος”, “Ράμπο” και ούτω καθεξής.

Παραμένουν όμως παιδιά.

Παιδιά που δυσκολεύονται να διαχειριστούν το θυμό τους, που γίνονται λιώμα από το αλκοόλ, που χορεύουν γύρω από τις φωτιές, που εντελώς αφύσικά εξερευνούν στο πεδίο του αντάρτικου τη σεξουαλικότητά τους κι αναζητούν ερεθίσματα από ένα φιλί(ακόμα και ομαδικό), που ερωτεύονται ( η Λαίδη με τον Λύκο), που αναγκάζονται να λειτουργήσουν σαν ενήλικοι στο επικίνδυνο δάσος, αλλά είναι αδύνατον να τα καταφέρουν.
Είναι φυσιολογικό να αντιμετωπίζουν την ” όμηρό” με ανωριμότητα. Είναι εξίσου φυσιολογικό να είναι ευάλωτα σε ερεθίσματα που μεταβάλλουν τις πράξεις τους και η παγιδευμένη γιατρός προσπαθεί να τα αντιμετωπίσει, όχι πάντα ως παιδιά του διαβόλου, αλλά παιδιά με πλήρη άγνοια των πράξεων τους. Αρχικά παρακολουθεί αμίλητη, αργότερα όταν ο Λάντες την εισάγει ουσιαστικά στο έργο, οι κακουχίες και ο φόβος θα την κάνουν χειριστική, η μοναδική τακτική που μπορεί να την σώσει.
Όταν η αγελάδα που φροντίζουν οι νεαροί στρατιώτες θυσιάζεται, τότε όλοι αλληλοσπαράσσονται. Δίνεται το έναυσμα για το χάος, μέσα τους και έξω τους.

Τα παιδιά καθοδηγούνται από τους μεγάλους, τους οποίους σκοπίμως ο σκηνοθέτης δεν παρουσιάζει αλλά τους ακούμε μέσω συχνοτήτων, να τους καθοδηγούν. Βλέπουμε μονάχα έναν εκπαιδευτή. Τίποτα άλλο. Οι μεγάλοι αποφασίζουν, οι μικροί εκτελούν. Και μεταφορικά έχει ενδιαφέρον, το παιχνίδι του Λάντες, έχει και σκηνοθετικά, με την κάμερα στο χέρι να τους ακολουθεί, τροφοδοτώντας μια αγχωτική κατάσταση.

Ο σκηνοθέτης  ξέρει τι θέλει να πει και τι νοήματα να μεταφέρει,  κι όπως ακριβώς βρίσκεται περικυκλωμένη η αιχμάλωτη γυναίκα , περικυκλώνει ο Λάντες και το κοινό, με εικόνες ρεαλιστικές, ονειρικές, για να κρατήσει αμείωτο το σασπένς, για το τι μέλλει γενέσθαι. Τελικά όλοι, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, είναι τραγικά παγιδευμένοι.

“Οι Monos” από την Πέμπτη 6/2 στους κινηματογράφους

The post Οι Monos appeared first on screeneye.gr.

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης,

Στην αβάσταχτη ελαφρότητα του καλοκαιριού,   τέσσερα γοητευτικά  κορίτσια απολαμβάνουν την νεανική τους ανεμελιά, σε μια ερημική (τρόπος του λέγειν) παραλία, ενός ελληνικού νησιού μέχρι να δύσει ο ήλιος.

Στο  σύμπαν – του εμπνευστή και δημιουργού της ταινίας-  του Αλέξανδρου Βούλγαρη( ή αλλιώς The Boy) , δεν περιλαμβάνονται  αγόρια, ρακέτες, κραιπάλες και ατελείωτο ποτό, αντιθέτως  περιλαμβάνεται ένα σκυλί.

Ο Αλέξανδρος Βούλγαρης , γοητεύεται και μουσικά( δηλαδή στο χώρο που είναι ευρύτερα γνωστός)  αλλά και κινηματογραφικά και   από το ρυθμό και από την τελετουργία.

Τα τέσσερα πρόσωπα έχουν τελετουργικούς κώδικες επικοινωνίας( θα μπορούσαμε να σκεφτούμε το έργο της Κόπολα  “The Virgin Suicides”).

Εδώ τα κορίτσια συζητούν.

Συζητούν  για το σεξ, για ταινίες , για τραύματα προσωπικά,  ενώ παράλληλα  κολυμπούν, γελάνε και κλαίνε.

Ο ερωτισμός,  για τον εμπνευστή της ταινίας  είναι υπόγειος δεν είναι ο φανερός, όπως τον είδαμε στο “ Mektoub, Αγάπη μου”, του Κεσίς.

 Υπάρχουν κρυμμένες ιστορίες  και τέσσερις διαφορετικές προσωπικές  διαδρομές.

Ο σκηνοθέτης,   προσθέτει -ενίοτε-  στην  αφήγηση του, υπέροχη dream pop μουσική .

Ο Βούλγαρης,  με το πρόσχημα της φαινομενικής ελαφρότητας  των διακοπών , χωρίς να το βροντοφωνάζει, σκιαγραφεί κι έναν άλλο κόσμο. Του παρθένου τοπίου -που αγκαλιάζει τα  γαλαζοπράσινα χρώματα της θάλασσας- των ήχων της φύσης, εν αντιθέσει  με τους καταπατητές ( το  σπίτι με πιάτο την παραλία) και τα πρόσωπα πίσω από τα  φιμέ τζάμια του  τζιπ, που παρακολουθούν στενά τα τέσσερα κορίτσια και το σκυλί.

Είναι άραγε  ανέμελες αυτές οι  διακοπές ή από τα αόρατα μάτια δεν μπορείς να κρυφτείς,  όπως θα έλεγε κι ο Χάνεκε;

Είναι η πιο αξιομνημόνευτη -από τις λίγες ως σκηνοθέτης- δημιουργία του 38χρόνου Αλέξανδρου Βούλγαρη, γιου του Παντελή Βούλγαρη, ενώ ο σκηνοθέτης επέλεξε γνώριμα του πρόσωπα, τέσσερις  εξαιρετικές  πρωταγωνίστριες. Την  Σοφία Κόκκαλη( ή αλλιώς  Δεσποινίς Τρίχρωμη),  την  Ανθή Ευσταθίου,  την Ηρώ Μπέζου και την Δάφνη Πατακιά.

Η ταινία γυρίστηκε σε φιλμ KODAK 16mm το Μάιο του 2018 σε μια παραλία της Άνδρου.

“Winona” από την Πέμπτη 6/2 στους κινηματογράφους

The post Winona appeared first on screeneye.gr.

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Η ελληνική μυθολογία, παγκοσμίως εξακολουθεί να εμπνέει. Για την συγγραφέα Μάρθα Μπατάλια, τα δεινά των γυναικών στη Βραζιλία της δεκαετίας του ‘40 , δεν μπορούν να παρουσιαστούν ευκρινέστερα, πέραν του γνωστού μύθου της Ευρυδίκης. Στην ερώτηση, μα που βρίσκεται ο Ορφέας; η απάντηση είναι, σε άντρα…πουθενά!
Την αγάπησε μονάχα η αδερφή της, την Ευρυδίκη Γκουσμάο.

Η Ευρυδίκη ήθελε να γίνει πιανίστρια, να φύγει από το Σάο Πάολο και να πάει στη Βιέννη. Ο πατέρας της ήθελε -και τα κατάφερε- να την παντρέψει άρον άρον. Προτού τα όνειρα της Ευρυδίκης οριστικά παγώσουν, η αδερφή της, η Γκουίδα “χορεύοντας Ζορμπά”, δραπετεύει από τη χώρα, με έναν συμπατριώτη μας ναύτη.
Ο επιπόλαιος Έλληνας -παρά τη θέλησή της- θα την αφήσει έγκυο και η Γκουίδα , θα επιστρέψει εγκυμονούσα στο πατρικό της( ακούμε και λίγα ελληνικά στο έργο). Ο πατέρας της θα τη διώξει και θα της πει ψέματα, ότι η αδερφή της έφυγε για τη Βιέννη. Η Γκουίδα μαζί με το μωρό , θα βολοδέρνει στους δρόμους της βραζιλιάνικης μεγαλούπολης και τα γράμματα που στέλνει στην Ευρυδίκη, δεν θα φτάσουν έγκαιρα στον παραλήπτη. Ο πατέρας των κοριτσιών αλλά και ο σύζυγος της Ευρυδίκης, είναι οι ηθικοί αυτουργοί. Έχει άραγε και η μητέρα, κάποιες ευθύνες;

Το μυθιστόρημα του 2016 γράφτηκε από την Μπατάλια, στηριζόμενο ως επί το πλείστον σε πραγματικά περιστατικά, μέσα από τις επιστολές της μίας αδερφής προς την άλλη και σκηνοθετείται από τον βετεράνο Βραζιλιάνο Καρίμ Αϊνούζ.
Ίσως χρειαζόταν ένα άρωμα γυναίκας και στην κινηματογραφική ματιά, εκτός από την συγγραφική.
Είναι ένα ερώτημα, εάν η γυναικεία οπτική, με μεγαλύτερη ευκρίνεια, θα υπερέβαινε τις βαρυφορτωμένες από μελόδραμα σκηνές, που βρίσκονται σε μόνιμη βάση σχεδόν σε κάθε σημείο της ταινίας.
Έλειπε η ανατρεπτική αφήγηση, που θα φώτιζε καθαρά τους χαρακτήρες, ιδίως της Ευρυδίκης, αλλά και της Γκουίδα και της μητέρας τους. Ήξεις- αφήξεις ο ρόλος της μάνας του, που ξέρει την αλήθεια και δεν την λέει. Αφήνει τις δύο της κόρες μακριά.

Ο Αϊνούζ έβαλε από τη μια όχθη τις βασανισμένες γυναίκες, από την άλλη τους φαλλοκράτες άντρες(βλέπουμε σε πλήρη στύση τους ατσούμπαλους εραστές και τα αντρικά μόρια. Απορία. Σε τι χρησίμευε;).
Η τεχνική του σκηνοθέτη ήταν κάπως αδέξια, έπαιζε πινγκ πονγκ με τις δραματικές ανατροπές . Οι χαρακτήρες των γυναικών δεν έτυχαν λεπτομερούς επεξεργασίας, κι έμειναν αχαρτογράφητοι. Ιδίως της Ευρυδίκης, η οποία δεν φαίνεται να προσπαθεί ούτε στο ελάχιστο, να διεκδικήσει το όνειρό της, να γίνει πραγματικότητα. Τι της φταίει το πιάνο και του βάζει φωτιά;
Να στείλουμε και την ταινία εις τα εξ ων συνετέθη; Το αποφεύγουμε.
Ο Αϊνούζ καθοδηγεί το έργο με τέτοιο τρόπο, ώστε η πραγματική πρωταγωνίστρια να είναι η Γκουίδα και δευτερευόντως η Ευρυδίκη Γκουσμάο, σε μια όμορφη ανατροπή ακόμα και του τίτλου .

Παρά τις εμφανείς δυσλειτουργίες της, η ταινία έδειξε ( δραματοποιημένα) και σε πλήρη έκταση το πως αντιμετωπίζονταν οι γυναίκες, ακόμα και την εποχή που ξεπηδούσε το φεμινιστικό κίνημα, πόσο χειραγωγούνταν οι επιθυμίες τους και πόση δύναμη είχε η πατριαρχία-ανδροκρατία στις μη χειραφετημένες κοινωνίες του Τρίτου Κόσμου, αλλά ακόμα και στις δυτικές.
Τη δεκαετία του ‘60 συνέβαιναν παρόμοια γεγονότα και στην Ελλάδα και σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης.
Κάτι φάνηκε να αλλάζει από τη δεκαετία του ’80 ,αλλά ο νεοσυντηρητισμός της σύγχρονης εποχής μπορεί να τα επαναφέρει. Άλλωστε, το έργο γράφτηκε όταν ο ακροδεξιός Μπολσονάρο βρισκόταν στην αντιπολίτευση της Βραζιλίας και γυρίστηκε σε ταινία, όταν ήταν στην κυβέρνηση. Το συγκεκριμένο γεγονός έχει την σημασία του, και η ταινία χωρίς να το λέει, αμυδρά το υπονοεί.

“Η Αόρατη Ζωή της Ευρυδίκης Γκουσμάο” από την Πέμπτη 6/2 στους κινηματογράφους

The post Η Αόρατη Ζωή της Ευρυδίκης Γκουσμάο appeared first on screeneye.gr.

Κριτική Ιάκωβος Γωγάκης

Η πηγή έμπνευσής του θα μπορούσε να είναι ο “Σταυρός του Νότου”, η “Εσμεράλδα”, η “Φάτα  Μοργκάνα”. Ο  Ρόμπερτ Έγκερς -Αμερικανός γαρ- μπορεί τον θαλασσοπόρο μας ποιητή να τον αγνοεί, τον σαγηνεύει όμως η  βαθιά αίσθηση του φόβου και το  όριο  μεταξύ της λογικής και της  παράνοιας. Ως εκ τούτου, οι ρεαλιστικές βασανισμένες ανθρώπινες υπάρξεις από τα ποιήματα του Καββαδία-που μας τις θυμίζει η ταινία- δίνουν τη θέση τους στην παραφροσύνη των ηρώων του Αμερικανού Έντγκαρ Άλαν Πόε.

Το 1849 ξεκίνησε να γράφει το “Φάρο”, μερικές εβδομάδες προτού πεθάνει, Πρόλαβε να γράψει δύο σελίδες. Ο Έγκερς υιοθετεί διάσπαρτα κομμάτια της μικρής ιστορίας του Πόε και προσθέτει κι άλλα δικά του. Αντί για τα τέλη του 18ου αιώνα τοποθετεί την ιστορία τέλη 19ου, μακριά από τη Γροιλανδία αλλά στη Βόρεια Αμερική. Η παρελθοντολιγική διάσταση αποτυπώνεται με την ασπρόμαυρη εικόνα. Ο νεαρός Τόμας Χάουαρντ  (Ρόμπερτ Πάτινσον) οδεύει προς το φάρο, σκυθρωπός σαν να κάνει  αγγαρεία. Η συμφωνία είναι να εργαστεί εκεί  μόνο για τέσσερις εβδομάδες, ως βοηθός του ηλικιωμένου επιστάτη. Τον επιστάτη τον  λένε επίσης Τόμας αλλά Γουέικ(Γουίλεμ Νταφόε).

Το σκηνικό είναι απόκοσμο, αλλά ο εξωτερικός παράγοντας δεν υπερτονίζεται, όπως συμβαίνει στις επιφανειακές ταινίες τρόμου. Ναι είναι ταινία που φλερτάρει με τον τρόμο, αλλά δεν είναι απόλυτα. Δύο άνθρωποι οφείλουν να συνυπάρξουν χωρίς να υπάρχει ψυχή δίπλα τους, στο έλεος των καταιγίδων και ενός περιβάλλοντα χώρου,  ακατάλληλου για την ανθρώπινη διαβίωση, μονάχα τα πουλιά ίσως συμβολίζουν κάτι θετικό.

Ενώ ο Χάρολντ Πίντερ στο θεατρικό του έργο “Ο Επιστάτης” , τοποθετεί ένα πρόσωπο- όπως είναι στο έργο μας  ο νεαρός Χάουαρντ-να υπονομεύει τη σχέση του με τους εργοδότες του, στο “Φάρο” συμβαίνει το αντίθετο. Υπονομευτής είναι ο παλιός, είναι ο “αξιωματούχος” του φάρου, ο Γουέικ, όπου θεωρεί τα πάντα ιδιοκτησία του. Του νεαρού θα του κάνει κυριολεκτικά… το βίο αβίωτο, μα δεν υπάρχει απολύτως καμία αναίμακτη διέξοδος διαφυγής. Όταν από την πλευρά του ενός απουσιάζει η συλλογική σκέψη, υπάρχει εκδικητική συμπεριφορά, ταπείνωση του υφιστάμενου , τότε το έργο αποκτά άλλες διαστάσεις, ψυχολογικές και κοινωνικές. Υπάρχει βέβαια και ένα μυστικό.

Ο Έγκερς τοποθετώντας την κάμερα πάνω στα δύο πρόσωπα- σε ένα τετ α τετ θεατρικής αισθητικής – αναζητά τα βαθύτερα αίτια των σαδιστικών συμπεριφορών, είτε από μια πολιτική ματιά, όπως τη διατύπωσε ο πρώην πρόεδρος των Η.Π.Α Τόμας Τζέφερσον  (“ Όποιος καταλαμβάνει μια θέση, την θεωρεί για πάντα κτήμα του”) είτε κοινωνιολογικής ματιάς,  όπως τη διατύπωσε ο Μαξ Βέμπερ. Δηλαδή,  ότι γύρω μας υπάρχουν κατεστραμμένες αξίες και ότι όλοι -με διάφορους τρόπους-θέλουν να κυριαρχήσουν πάνω στους άλλους. Με τον παραδοσιακό, τον χαρισματικό ή με το γράμμα του νόμου. Ο βετεράνος Γουέικ  σίγουρα είχε το πρώτο και το τελευταίο, του έλειπε το δεύτερο. Ποιος μας λέει,  πως αν ο νεαρός Χάουαρντ βρισκόταν στη θέση του,  δεν θα έπραττε το ίδιο;

Στο έργο εμφανίζεται και το τρίπτυχο της ελληνικής τραγωδίας αλλά και ο ψυχολογικός παράγοντας,  οι παραληρητικές σκέψεις που οδηγούν στη ζήλια και στη διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Η υπόγεια και διαρκώς υπαινισσόμενη ομόφυλη σεξουαλική επιθυμία του ηλικιωμένου προς τον νεαρό αγγίζει άλλη μία παράμετρο, η οποία δεν μπορεί να ερμηνεύσει απόλυτα όλα τα κίνητρα του “γέρο” Γουέικ. Θα μπορούσε ίσως,  αν υπήρχε ανταπόκριση,  να λειτουργήσει σαν ηρεμιστικό και να καταπραΰνει την εκδικητική του συμπεριφορά . Ήταν άλλη μία ενδιαφέρουσα παράμετρος της ταινίας.

Υπέροχοι και οι δύο. Το υποκριτικό βάθος του  Γουίλεμ Νταφόε είναι ανεξάντλητο, είναι και ογκώδες. Οι εκφράσεις του , τα ξεσπάσματά του, η προφορά του, το τι υπαινίσσεται και το τι όχι, ισορροπούν τέλεια πάνω στον καλά σχεδιασμένο μοιρογνωμόνιο του Έγκερς .

Ο 33 χρόνος Ρόμπερτ Πάτινσον  είχε να διαχειριστεί διάφορες εσωτερικές ανατροπές Συνήθως βρισκόταν σε  θέση άμυνας, έκανε όμως την ανατροπή. Έδωσε μία υπέροχη ερμηνεία κόντρα σε όλους,  που εδώ και χρόνια δεν τον πιστεύουν.

“ Ο Φάρος” από την Πέμπτη 30 Ιανουαρίου στους κινηματογράφους

The post Ο Φάρος appeared first on screeneye.gr.